бырдааттаа диэнтэн дьаһ
туһ. Чубукулар хайаны өрө бырдааттатан элэҥнэһэн хааллылар. В. Протодьяконов

кусхай диэнтэн хамс
көстүү. Аһыах буолтум ханна баар — Аалыы дуйдаах сылабаар Кутаа уоттан куотардыы Кусхаһыйа бырдааттыыр. ЗМП Х

лэкэй диэнтэн бытаар
көстүү. [Эдэр киһи] ол курдук муустан мууска дугунан, уҥуор диэки хара төбөтө лэкээрийэн …… сүүрэн бырдааттыы турда. П. Филиппов

ньороохтоо диэнтэн холб. туһ. Үрүҥ хаары оһуордаан, Үөрэ-көтө бырдааттаан, Үтүлүктэр, бэргэһэлэр Үстүү-түөртүү кэккэлэһэ, Ньохчоохойдуу ыстаннылар, Ньороохтоһо сырыттылар. Л. Попов

бырдааттаа диэнтэн холб. туһ. Маары ортотунан туртастар бүгүн эмиэ бырдааттаһан ааспыттар. Амма Аччыгыйа
Чүөчээскилээх тахсан, били сүүрэ сылдьар уоту эккирэтэн бырдааттаһаллар. Суорун Омоллоон
Биһиги иһэбит диэххэ айылаах, ынахтара маҥыраспытынан хоту халдьаайыны таҥнары сырсан бырдааттаһан киирдилэр. М. Доҕордуурап

эккирэт 1 диэнтэн хай
аата. Алаһыай үрэҕин эмиэ сүүрүккэ уйдарар гына ойуолаан быһа сүүрэн бырдааттаан тахсар. Иһиллээбитэ эккирэтии суох. Саха фольк. Аҕабыыты Яковлев тэрийиитинэн тутан киллэрэн, кыһылларга Рыдзинскай этэрээтигэр биэрээри, үс саалаах киһинэн эккирэтии тэриллибитэ. Эрилик Эристиин

быһый диэнтэн аччат. [Манчаары] Тоҕустуу хаамыынан чүөмчүлээн бырдааттыыр Быыппастар быччыҥнаах Быһыйкаан даҕаны атахтаах дэһэллэр. Амма Аччыгыйа
Быһыйкаан атахтаах, Быччаҕаркаан харахтаах, Кылбаа маҕан куобахчаан Кыһалҕата сүр баһаам. НА ТЧУ. Кырыйдым дуо? Сымыйа — Кылыйан кыыралдьытыам, Куотуһан илин түһэн, Кус быһыйкаан аатырыам. С. Тарасов

1. көр дьирибинээ Уол хайа үрдүттэн аҕыйахтык ойон Кулума өрүскэ сүүрэн элээрэн тиийээт, сүүрүктээх ууга уйдарар гына ойуолаан уҥуор бырдааттаан тахсаат, эмиэ сүүрэн дьирибинэйэр. Саха фольк. Туллук мүччү туттаран Киэҥ бааһына үрдүнэн Дайбыта дьирибинэйэн. И. Гоголев
   Күөл уута, кыратык оргуйан бырдьыгынайа турар көһүйэлээх үүт курдук, дьирибинэйэ оонньуур. М. Доҕордуурап
2. даҕ. суолт. Дьирибинээн көтөр, хамсыыр (кынат, лапчаан тустарынан). ☉ Сверкающий, блистающий, трепещущий (о крыльях, плавниках)
   Дьирибинэй чыычаах Дьирэлдьиччи ылласпыт, Нэтээгэ кыыл Тэлээрэ көппүт. П. Ядрихинскай

I
туохт.
1. Сүүрэн кэлэн уһуну ыстан. ☉ Прыгать в длину (с разбега)
Буурдьут буура буурдаабыт, Кылыыһыт кылаана кылыйбыт, Ыстаҥаһыт ырааһа ыстаҥалаабыт. Эллэй
Кэрэ да этэ, сайылыкка мустан, Кустаах кыырт буола оонньуур, Эбэтэр ньуолах кэнчээри устун Кылыйар, куобахтыыр, буурдуур. С. Данилов
2. түөлбэ. Икки атаххынан хардарытаары тирэнэн ойуоккалаа. ☉ Прыгать попеременно то с правой, то с левой ноги. Уолаттар аттарын быһыта кымньыылыыллар, сыарҕаттан түһэн, суолу кыйа буурдаан бырдааттыыллар. А. Федоров. Тэҥн. ыстаҥалаа
II
туохт. Бууру (тайаҕы, табаны) бултаа. ☉ Охотиться на самца оленя, лося
Хаамыах Халыҥ хаарынан, Булчут Буурдуур тыатынан. Л. Попов
♦ Буурдуоҕун көрдөрдө түөлбэ. — сааттаахтык куотта. ☉ Позорно удрать от чего-л.. Кини буурдуоҕун көрдөрдө. Киһи эрэ буоллар салынна, бэрт түргэнник буурдуоҕун көрдөрдө

1. даҕ. Туох эрэ бэлиэни илдьэ сылдьар, тугунан эмэ бэлиэтэммит. ☉ Меченый чем-л., имеющий метку, с меткой
   Отутугар тиийэ илик эдэр көрүҥнээх. Бойобуой уордьаннаах. Инженер бэлиэлээх. Амма Аччыгыйа
   Охсуһууга көлүйэр Улуу модун тааҥкабыт Хааман лүһүгүрээтэҕин аайы Хара свастика бэлиэлээх, Хаан олбохтоох Хараҥа күүс хампарыйдын! П. Тулааһынап
   2
   көр кырынаас. [Тоноҕосчут:] Бэлиэлээҕим биэс сүүс, кыһыл саһылым кырыымчык — аҥаардас алта уонча. А. Софронов
   Бүлүү тыаларыгар кылааннаах түүлээх: тииҥ, солоҥдо, бэлиэлээх, саһыл элбэх. И. Данилов. Түбэ иһигэр онон-манан куобах орохторо, өрдөөҕүтэ бэлиэлээх туора-маары бырдааттаабыт суоллара көстөллөр. Я. Семенов