Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бэбээрии

бэбээр диэнтэн хай
аата. Мэкчиргэ бэбээриитигэр болҕомтобутун уурбатахпыт. Н. Якутскай

бэбээр

туохт.
1. Улаханнык ытаа, сарылаа (кыһыл оҕо туһунан). ☉ Сильно кричать, плакать (о грудном ребенке)
Тэрэнтэй суорҕаҥҥа сууламмыт, ытаан бэбээрэр кыһыл оҕону көтөхпүтүнэн, көлүллэн бэлэм турар хара ат сыарҕатыгар олоро охсоот, дьиэтин диэки куйаардыбыт. Л. Попов
Арай үтүлүктээх бэргэһэбин устуом икки ардыгар кыһыл оҕо саҥата бэбээрэ түстэ. В. Ойуурускай
Маарыйа суорҕаҥҥа сууламмыт ытаан бэбээрэр быыкаайык оҕотун санаата. «ХС»
2. Тохтобула суох улаханнык саҥар (курупааскы, мэкчиргэ о. д. а. тустарынан). ☉ Громко и непрерывно издавать звуки «бэ-бэ» (о куропатках, совах и т. д.)
Кини чугаһаан истэҕин аайы, курупааскылар бэбээрэ күлбүтүнэн, өрө көтөн тахсан истилэр. Амма Аччыгыйа
Тыа саҕатыгар хабдьы баҕадьы, этиһэн эрэр тыллаах дьахтар курдук, өрүскэлэспиттии бэбээрэр. Софр. Данилов
Сытарбытын аҕай кытта, хайа үрдүгэр мэкчиргэ бэбээрбитэ. Сотору соҕус иккиһин бэбээрбитэ. Онтон үсүһүн. Н. Якутскай
3. көсп. Күүскэ уһуннук гудуоктаа (хол., массыына гудуогунан). ☉ Сильно и долго гудеть (напр., о сигнале автомашины)
Бастаан үлэҕэ барааччы сатыы дьон айдааннара намырыйыыта автомобиллар мотуордара биигинэстилэр, гудуоктара тиэтэйэн бэбээрдилэр. Софр. Данилов
Бириэмэм миэнэ бүттэ быһыылаах, барар массыынам ыҥыран бэбээрдэ. М. Тимофеев

Якутский → Русский

бэбээр=

сильно кричать, реветь (о ребёнке).

Еще переводы:

кудахтать

кудахтать (Русский → Якутский)

несов. хахаар, бэбээр.

раскудахтаться

раскудахтаться (Русский → Якутский)

сов. разг. хахаар, бэбээр.

бэбээрбэхтээ

бэбээрбэхтээ (Якутский → Якутский)

бэбээр диэнтэн тиэт
көрүҥ. Мык-Мык мыккыйам, Мыккыллыбыт быһыылаах, Сайыһык сыгыйам, Сымнаҕасчаан эттээх, Мээммээм эмээри Бэбээрбэхтээн саҥарар. М. Доҕордуурап

хам-түм

хам-түм (Якутский → Якутский)

сыһ. Биирдэ эмэ, дөрүндөрүн, сэдэхтик. ☉ Иногда, редко
Хамтүм хабдьы бэбээрэрэ иһиллэр. Л. Попов
Дуня дьиэтигэр хам-түм эрэ кэлэн барар. А. Фёдоров
Валя хам-түм кинини быһа түһэн, бэйэтин санаатын кыбытан биэрэр. В. Яковлев

ыалыкы

ыалыкы (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Курупааскы. ☉ Куропатка белая
Сиһи дабайааппытын кытта ыалыкы дьаабал, хаар анныгар утуйа сытан, соһуйан өрө көттө. И. Бочкарёв
Кэннибитинээҕи чагдаҕа хараҥа үөһүгэр ыалыкы өмүрэн эрэрдии бэбээрэн баран уурайда. «ХС»

эмиийдээ

эмиийдээ (Якутский → Якутский)

туохт. Эмиийгин эмтэр. ☉ Кормить грудью
Балааҕыйа ытаан бэбээрэр, билбэт кыһыл оҕотун эмиийдээбитинэн барбыта. Л. Попов
«Оҕоҥ олус аччыктаабыт, эмиийдээ эрэ. Ханна сырыттыҥ?» — диэбитэ кини. С. Никифоров
Билигин дьиэбэр тиийиэҕим уонна кыракый уолчаанын эмиийдии олорор кэргэммэр Варяҕа үөрэкөтө этиэҕим. В. Иванов

дьиэрэччи

дьиэрэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Үрдүктүк ылан, ыраахха диэри, эйээриччи. ☉ Звонко, заливисто, звучно
Мин, биллэр, бэбээрэ ытаабытынан Окко түспүт буолуохтаахпын. Ол иһин дьиэрэччи ыллаабытынан күн сириттэн барыахтаахпын. С. Данилов
Үөрүүбэр өрө дайдым, Үҥкүү тылын дьиэрэччи туойдум. Санаабар сылаас салгын билиннэ, Самаан сайын тута эргилиннэ. С. Васильев
[Уол] дьон сэргиирин курдук дьиэрэччи тардан ыллыыра, имигэстик туттан-хаптан үҥкүүлүүрэ. П. Аввакумов

дьэ эбээт

дьэ эбээт (Якутский → Якутский)

сыһыан холб.
1. Ханнык эмэ хайааһын соһуччу уонна эмискэ буоларын күүһүрдүүнү-чорботууну көрдөрөр. ☉ Употребляется для усиления, подчеркивания неожиданности и моментальности совершения действия (как вдруг, вдруг неожиданно)
Дьэ эбээт, тыас бөҕө тыаһаата да, муус тосту барда. Суорун Омоллоон
Лабааҕа кэтиллэкэтиллэ сүүрэн истим. Дьэ эбээт, эмискэ оҕо ытаан бэбээрдэ. Т. Сметанин
Күлүүһү алдьатан, дьэ эбээт, таһыттан сүүрэн киирдилэр, оһох уотун күөдьүттүлэр. Бэс Дьарааһын
2. Өр күүтүллүбүт түгэн кэлбитинэн саҥарааччы сорунуутун көрдөрөр. ☉ Выражает решимость говорящего в связи с наступлением долгожданного момента (нука, наконец, ну наконец-то)
Дьэ эбээт, биһиги да оонньоон-көрүлээн хааллахпыт!  «Дьэ эбээт» диэбиттии бөҕөстөр көбүөрдэригэр хабырдык киирсибитинэн, сытыытык бырахсыбытынан бардылар. «Кыым»

хабырҕаа

хабырҕаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт.
1. Арыттаахтык «хап-хап» гынар тыаһы таһаар (хол., хаппыт суолга ат туйаҕын тыаһыгар маарынныыр). ☉ Издавать размеренный глуховатый стук, топот
Хаппыт суолга ат туйаҕа хабыргыыр. Болот Боотур
Дьоннорум табахтаан бараннар, мастарын кэрдибитинэн, сүгэлэрин тыаһа хабырҕаабытынан барда. П. Аввакумов
Сиэнньэбит сүгэтин тыаһа алар уҥуор хабырҕаан олорор. Улдьаа Харалы
2. «Хап-хап-хап» диир курдук саҥар (сорох көтөрү этэргэ). ☉ Издавать короткие отрывистые звуки, треск, трещать (о нек-рых птицах)
Харалдьыкка хабдьылар бэбээрэллэр, араастаан хабыргыыллар. А. Данилов
Ычыкыыннаах ойуурга атыыр хабдьы саҥата хабыргыыр, бэбигириир. С. Маисов
3. Харса суох саҥаран, хардарсан ис. ☉ Бойко и дерзко препираться
Бука, киһи кэпсээри гыннаҕына эрэ хабыргыыгын эбээт, онтон маарыын тоҕо ньимиликээн буолбуккунуй? А. Софронов
Бар эрэ, мээнэ хабыргыы олорума, хата, манна ыҥыран таһаар. Күннүк Уурастыырап
Өрүүнэ эмээхсин саҥарбытын курдук саҥаран хабырҕаан, өссө уутугар-хаарыгар киирэн истэ. В. Ойуурускай

тыллаах

тыллаах (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Сытыытык, чобуотук саҥарар; этиһиик (үксүгэр дьахтары этэргэ). ☉ Острый, бойкий на язык; языкастый, сварливый (обычно о женщине)
    Ийэлэрэ киһини билбэккин, үлэһитинэн чахчы мөлтөх, сыылба; иккиһинэн, тыллаах, хадаар. Р. Баҕатаайыскай
    Хабырыыс Харбаанап оҥойор айахтааҕы утары этиппэт тахсыылаах тыллааҕынан аатырар. П. Аввакумов
    Ыаллара саныылларынан, Анфиса тыллаах, ылыгас, чэпчэки, чэ, быһата, «киһи аахсыбат күтүрэ, куһаҕан дьукаах». ФЕВ УТУ
  2. аат суолт. Саҥарар киһи, саҥарааччы. ☉ Способный говорить, обладающий речью, говорящий
    Оҕолорум сордоохтор …… Харахтаахтан кынчарыллан, Илиилээхтэн охсуллан, Тыллаахтан этиллэн, Аччыгы аргыстаһан, Утатары уруурҕаһан, Тоҥору доҕордоһон [муҥнаннахтара]. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Тээллээриис эрэйдээҕи тыллаах барыта үөҕэр, мөҕөр буолла. И. Гоголев
    ♦ Илин-кэлин тыллаах көр илинкэлин
    Кини илин-кэлин тыллааҕын, этиһиигин, харса-хабыра суох баламат майгылааҕын билэр. НС ОК. Тыллаах дьахтар — этиһиик дьахтар. ☉ Языкастая, сварливая женщина
    [Хобороос:] Бу уол оҕо буолан баран, тыллаах дьахтар курдук, эчи саҥардаҕа элбэҕин. С. Ефремов
    Элбэх саҥалаах тэтиҥчээн, Эйигин мин таптыыбын. Тыллаах дьахтарга тэҥнээн, Омнуолуу санаабаппын. В. Саввин
    Тыа саҕатыгар хабдьы …… тыллаах дьахтар курдук өрүскэлэспиттии бэбээрэр. «ХС». Тыллаах оҥорбот — кими да олох саҥардыбат, утары этиппэт. ☉ Не даёт возможности возразить
    Мөлчөс кинилэри тыллаах оҥорбот. КНЗ ТС. Тыллаах сыҥааҕынан эрэ кынаттанар — кыһыл тылынан кынаттанар диэн курдук (көр кынаттан). Кини өрүү тыллаах сыҥааҕынан эрэ кынаттанар. Тыллаах сыҥааҕын кыаммат кэпс. — мээнэ тыллаах, айахха киирбиччэ, толкуйдаабакка саҥарар (киһи). ☉ Говорить необдуманно, невпопад, быть невоздержанным на язык. Тыллаах сыҥааҕын кыаммат буолан, куруук мөҥүллэр. Тыллаах сыҥаах иччитэ көр иччи. Бу киһи тыллаах сыҥаах иччитэ. Тыллаах сыҥааххынан тыыланыма кэпс. — мээнэ, солуута суох саҥарыма. ☉ Не говори ерунды, не болтай зря
    Түксү, тыллаах сыҥааххынан тыыланыма. Тыллаах эппитин, <кырыыстаах кыраабытын> курдук — кырыыстаах кыраабытын курдук диэн курдук (көр кырыыстаах). Тыллаах эппитин, кырыыстаах кыраабытын курдук. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Оо, тыллаах эппитин, кырыыстаах кыраабытын курдук буолан иһээхтиибит. «ХС». Тыллаах этэр, харахтаах кынчарыйар, илиилээх охсор (киһитэ) — ким баҕарар атаҕастыыр киһитэ. ☉ Человек, которого обижает всякий
    Тыллаах этэр, харахтаах кынчарыйар, илиилээх охсор. Өксөкүлээх Өлөксөй