Якутские буквы:

Якутский → Русский

бэчимэ

бечева, канат; муҥха бэчимэтэ бечева невода.

Якутский → Якутский

бэчимэ

аат. Муҥханы, оҥочону тардар уһун, бөҕө быа. Бечева ´ (крученая веревка, с помощью к-рой тянут невод, лодку и т. д.)
Муҥхаларын ийэтэ саҥардыы чардааттан сүтэрин кытта, туохтан да иҥнибитэ биллибэккэ муҥхалара биирдэ чугурус гына түһэр да, икки бэчимэтэ иккиэн быстан хаалаллар. Саха сэһ. II
Биэстииалталыы хоно-хоно, уһун хойуук оҥочолорун балыгынан толорон, бэчимэнэн тардан, бэйэлэрин үрэхтэрин өксөйөн тахсан, дьиэлэрин анныгар тохтууллара. Болот Боотур
[Силип:] Балыыр, хараҥа балыыр. Бии үнүр райсоюзтан бэчимэнэн таһаҕас таһыстым. Л. Габышев
Бэчимэ тардыһыы — икки бөлөххө хайдыһан, уһун бөҕө быаны икки өттүттэн тардан, бэйэ-бэйэни соһон ыларга күрэхтэһии. Перетягивание каната. Кулууп саалатыгар бэчимэ тардыстылар


Еще переводы:

бечева

бечева (Русский → Якутский)

ж. бэчимэ (уһун бөҕө быа, ханаат).

ыыппахтаа

ыыппахтаа (Якутский → Якутский)

ыыт диэнтэн тиэт
көрүҥ. Онтон бэчимэни ыыппахтаат, Мэхээс биттэххэ иилэ бырахта. Н. Габышев

бэрэһинньиктээ

бэрэһинньиктээ (Якутский → Якутский)

туохт., балык. Кытылга хаалан бэчимэни тарт. Тянуть бечеву ´ (невода), оставшись на берегу
Трофим бэрэһинньиктиир. Кини атах сыгынньах. Н. Габышев

тимирдитэлээ

тимирдитэлээ (Якутский → Якутский)

тимирт диэнтэн төхт
көрүҥ. Сыарҕаҕа адаарыччы соҕус быраҕыллан тоҥмут икки бэчимэни …… чардаакка быраҕаттаан баран, батарыта анньыалаан, тимирдитэлээн кэбистилэр. «Чолбон»

бэрэһинньик

бэрэһинньик (Якутский → Якутский)

аат., балык. Биэрэккэ хаалан кытыы бэчимэни тардар киһи. Береговой бечевщик (тянущий бечеву ´ невода с берега)
Муҥхалыы киирдилэр. Бэрэһинньиккэ хааллара сатаабыттарын буолумуна ыалдьыт эрдиигэ олордо. Н. Габышев
русск. диал. бережни ´к

нырыылас

нырыылас (Якутский → Якутский)

нырыылаа диэнтэн холб. туһ. Оҕолор дьоннорун кытта ба лыгы нырыылаһан күөлгэ көр-нар б у о л л а
 Мууһу аннынан муҥхалааһын саҕаланнаҕына, онно сылдьан көхө тоһуйан, бэчимэ киллэрэн, нырыылаһан, өлүү бүтүгэр собо ыларбыт. АЕЕ ӨҮОБ

бэчимэһит

бэчимэһит (Якутский → Якутский)

аат. Бэчимэнэн муҥханы тардар киһи; бэчимэнэн баарсаны, аалы тардар киһи. Бечевщик; бурлак
«Аргыый, аргыый, бултата соҕус тардыҥ!» — диэн Никифор, эбэ хотун иччитигэр үтүө буола сатаабыттыы, бэчимэһиттэригэр сэрэтэн этэр. Д. Таас
Кини капитанныы тула одуулаамахтыыр, хараҕынан эрдииһиттэри, бэчимэһити батарыта көрүтэлиир. Н. Габышев
Биирдии бэчимэһиккэ икки сүүс буут таһаҕас буолар эбит. Саха сэһ. II
Үтүө эр бэрдэ киһи, Чернышев Захар Григорьевич, уу таһаҕаһын бэчимэһиттэрин — бурлактары уонна көҥүлбосхо сылдьар күрүөйэх дьону — бэйэтигэр ыҥырар. В. Короленко (тылб.)

туймуу

туймуу (Якутский → Русский)

нитка, верёвка (более тонкая по сравнению с основной; с её помощью нитка вдевается в иголку, верёвка протаскивается в отверстие чего-л.); сап туймуута короткая тонкая нитка, вдетая в иголку (к ней присучивается толстая нить для шитья); бэчимэ туймуута короткая верёвочка (с помощью к-рой неводная прогонная жердь прикрепляется к бечеве).

килэс

килэс (Якутский → Якутский)

I
килэй диэнтэн холб. туһ. Этээстээх дьиэ түннүктэрэ килэһэн тураллар. Оҕолор истэрэ килэһэ-килэһэ сырсаллар
II
аат., фольк. Туох эмэ сырдыгы тэйитэр ньуурдаах ханарытан этиллибитэ (хол., таастаах эбэтэр муус түннүк). Образное загадковое название чего-л. с гладкой блестящей поверхностью (напр., застекленного или ледяного окна). Таһырдьа мэлэс (молос), дьиэҕэ килэс (мэлэс) баар үһү. (тааб.: түннүк)
III
аат., түөлбэ. Хатыллыбыт сутука бэчимэ. Бечева у невода и сети, свитая из тальниковой коры
Илим килэһэ ханна эрэ барбыт. — Муҥханы тардар (соһор) быа. «Быа» дэммэт, эмиэ туспа тиэрминнээх: «килэс» эбэтэр «бэчимэ» (нууччалыы «бечева»). «ХС»

бэчимэлээ

бэчимэлээ (Якутский → Якутский)

туохт. Оҥочону, тыыны, болуоту, муҥханы бэчимэнэн сос. Тянуть на бечеве ´ (лодку, невод и т. д.)
Болуоттарын бэчимэлээн Өлүөнэ өрүһү өрө өксөйөн, билиҥҥи Киллэм хонуутугар кэлэллэр. Саха сэһ. I
Муҥхаһыттар баркаастарын бэчимэлээн, өрүһү өксөйдүлэр. Тулхадыйбат д. [Гаврил Михайлович Хамначчыытап] Качугка диэри оҥочо бэчимэлээбит. И. Данилов