Якутские буквы:

Якутский → Русский

килэс

килэс гын = момент, от килэй= 1) блеснуть, сверкнуть внезапно, вдруг; улахан куөл килэс гынна вдруг блеснуло большое озеро; 2) быстро разлиться (по поверхности чего-л.).

Якутский → Якутский

килэс

I
килэй диэнтэн холб. туһ. Этээстээх дьиэ түннүктэрэ килэһэн тураллар. Оҕолор истэрэ килэһэ-килэһэ сырсаллар
II
аат., фольк. Туох эмэ сырдыгы тэйитэр ньуурдаах ханарытан этиллибитэ (хол., таастаах эбэтэр муус түннүк). Образное загадковое название чего-л. с гладкой блестящей поверхностью (напр., застекленного или ледяного окна). Таһырдьа мэлэс (молос), дьиэҕэ килэс (мэлэс) баар үһү. (тааб.: түннүк)
III
аат., түөлбэ. Хатыллыбыт сутука бэчимэ. Бечева у невода и сети, свитая из тальниковой коры
Илим килэһэ ханна эрэ барбыт. — Муҥханы тардар (соһор) быа. «Быа» дэммэт, эмиэ туспа тиэрминнээх: «килэс» эбэтэр «бэчимэ» (нууччалыы «бечева»). «ХС»

килэс гын

  1. килэй диэнтэн көстө түһүү. Күндэли Бүлүүгэ чугаһыырыгар кэҥээн килэс гынар. Л. Попов
    [Эһэ] бөдөҥ ытыгырас тиистэрэ килэс гына түстүлэр. Н. Заболоцкай
  2. Эмискэ баар буол, туол (туох эмэ элбэҕи этэргэ). Появляться (о чем-л. в очень большом количестве), наполняться (чем-л.) внезапно, мгновенно
    Кинигэнэн эмискэччи байа, килэс гына түстүбүт. — Физика, химия уонна биология кэбиниэттэрэ араас прибордарынан, аппарааттарынан «килэс» гына түспүттэрэ. И. Федосеев

килэс-талас

аат., фольк. Кимтуох эмэ ханарытан ааттаммыта (хол., таабырыҥҥа киһи, кини күлүгэ). Образное загадковое название кого-чего-л. (напр., человека, его тени). Киһини үтүктэр Килэс-талас баар үһү. (тааб.: киһи күлүгэ)


Еще переводы:

халаанныр

халаанныр (Якутский → Якутский)

халааннаа диэн курдук
Халааннырбыт кэтит өрүс уута иннибэр бу килэс гына түстэ. Н. Заболоцкай
Халааннырбыт Халымаҕа Күн көмүс уутун сууйуо. И. Алексеев
[Уссури үрэх] уута халаанныран хонуутун бүтүннүү ылан кэбиспит этэ. В. Арсеньев (тылб.)

байыаннайдыы

байыаннайдыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Аармыйаҕа сулууспалааччы курдук, сэрииһит курдук. По-военному, так, как делает воин
Уолум ол күн саллаакка киирэн, байыаннайдыы таҥнан килэс гына түспүт. Субу-субу өҥөнөн көрөр буолбут. П. Ойуунускай
Вася симиттэ түстэ, байыаннайдыы чиккэс гынна, икки атаҕын холбуу тутта түстэ. Амма Аччыгыйа
Макар Нагульнов сымыһаҕын быһа ытыран, байыаннайдыы саннын даратан, лоп бааччы үктэнитэлээн истэ. М. Шолохов (тылб.)

өҥөн

өҥөн (Якутский → Якутский)

туохт. Таҥаскын сотору-сотору көрүн (хол., саҥа кэппит таҥаскын маанымсыйдым дии санаан эбэтэр атыҥырыы көрөн). Часто оглядывать свою одежду (особенно новую или непривычную)
Уолум ол күн саллаакка киирэн, байыаннайдыы таҥнан килэс гына түспүт. Субу-субу өҥөнөн көрүнэр буолбут. П. Ойуунускай
Микиитэҕэ саҥа ырбаахы тикпиттэрэ, сотору-сотору өҥөнөн көрүммэхтии сылдьар. Амма Аччыгыйа

ыртаччы

ыртаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Икки дьабадьыгын сэгэтэн, үөһээ тиистэргин килэтэн, ыртайар гына. Приподнимая уголки губ, растягивая их и слегка обнажая зубы
[Эһэ] сирэйэ ыртаччы тардан, бөдөҥ атыгырас тиистэрэ килэс гына түстүлэр. Н. Заболоцкай
Айыыда …… аҕылаан эппэҥниириттэн хатырбыт уостара ыртаччы тарпыттар. В. Протодьяконов
Оҕонньор, хонууну булбут үөрүүтүттэн, сымыһахтара ыртаччы таппыт этилэр. И. Никифоров

атыгырас

атыгырас (Якутский → Якутский)

I
атыгыраа диэнтэн холб. туһ. Макар күлэн, онно-манна ордубут саһархай тиистэрэ атыгыраһан көһүннүлэр
А. Федоров. Бүөккэ тыраахтар аанын соһуйбуттуу өҥөс гынан, кэннин көрдө, онтон күлэн бөдөҥ тиистэрэ атыгырастылар, аанын лап гыннарда. Далан
Эркин бэрэбинэтэ түөрэ сүгүллэн тахсыбыта, мас оннугар сүүрбэлээх тимир тоһоҕолор атыгыраһа түспүттэрэ. ИКДь
II
даҕ. Сэдэх, онноманна көстөр. Редкий, нечастый
[Эһэ] сирэйэ ыртаччы тардан, бөдөҥ атыгырас тиистэрэ килэс гына түстүлэр. Н. Заболоцкай
«Итиччэтигэр билиҥҥэттэн үлэ ыыттахха табыллар. Ону да тобулуохпут», — Татьяна ымайбытыгар атыгырас тииһэ көстөн ааста. М. Попов

чомчоҕой

чомчоҕой (Якутский → Якутский)

аат. Хайа, томтор саамай үрдүк сирэ, оройо. Самое высокое место, макушка какой-л. возвышенности, горы
Чочур Мыраан чомчоҕойугар тиийэллэрин кытта куорат дьиэлэрэ килэс гына түстүлэр. Н. Босиков
Үнүрүүн тохтообут үрдүк чомчоҕойбутугар үрэх ыраастаныар диэри олоруохха баара. «ХС»
Арай Сүөдэр өйдөөн көрбүтэ, халдьаайы чомчоҕойугар балта Дуня буолбатах, Варя илэ бэйэтинэн күүтэн турар эбит! И. Сысолятин
Кинилэр Ытык Күөлү өҥөйөн олорор бу чомчоҕойу олус сөбүлүүллэрэ. «Чолбон»
ср. калм. цомцэ ‘круглый, толстый’

килэди

килэди (Якутский → Якутский)

алтан килэди —килэйэн көстөр алтан. Блестящий медной гладью
Алтан килэди сэргэҕэ атын аҕалан баайан кэбистэ. — Аҕыс кырыылаах алтан килэди хаһаа …… күөрчэхтии ытылла турара буолуо. П. Ядрихинскай; киэҥ килэди — килэйэн көстөр киэҥ. Блестящая широкая гладь (дороги)
Киэҥ килэди суолунан айаннатан истилэр. — Киэҥ килэди да аартыгар Мин кынаттаах атым Туйаҕын төгүрүк суола көстөр. И. Гоголев; таас килэди — килэйэн көстөр таас. Блестящая гладкая поверхность из камня или стекла
Таас килэди киһи килэс гына түстэ. — Бүтүннүү таас килэди таҥастаах …… Уол оҕо урсуннааҕа Дибилийэн тиийэн кэллэ. К. Туйаарыскай; тимир килэди — килэйэн көстөр тимир. Блестящая гладь металла
Тимир килэди хайаҕа кэлэн иҥнэ түстэ. — Аҕыс кырыылаах тимир килэди Илэ дэриэтинньик Дьиэһийэн-дьиэгэнийэн иһэр. П. Ядрихинскай