Якутские буквы:

Якутский → Русский

бүлгүн

плечо; бүлгүн баһа плечевое соединение # ала бүлгүн кыыл фольк. морской орёл.

Якутский → Якутский

бүлгүн

  1. аат. Окумал уҥуоҕа сарын хаптаҕайын уонна хомурҕан уҥуоҕун кытта холбоһор сирэ, сарын кырыыта (уһуга). Плечевое соединение
    «Мин оҕом буоллаҕына, бүлгүнүгэр уокка сиэппит баас оруннаах буолуо этэ. Ону көрдөхпүнэ эрэ кырдьыктаныам», — диэтэ дьиэлээх эмээхсин. Эрилик Эристиин
    Чубуку Дьэкиим тыы куорматын долгуҥҥа утары тутарыттан бүлгүннэрэ ыалдьан, илиилэрэ сылайан хаалбыттара. Д. Таас
    Соня сүүрэн хаалар, Наташа убайын бүлгүнүттэн ылан, дьыбааннаах хоско илдьэр, кэпсэтиилэрэ онно саҕаланар. Л. Толстой (тылб.)
  2. даҕ. суолт., фольк. Норуот ырыатыгар-тойугар Бүлүү өрүскэ бэриллэр эпиитэт сороҕо. В народной поэзии: часть эпитета, живописующего реку Вилюй
    Үгүс бүктэрдээх, сүүрүктээх, Үс бүтэй бүлгүннээх, Үс үөстээх төрүттээх Үтүө үрэх Үс Бүлүү хотун диэн Үөлэн кыыстаах этим. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Бүлгүн баһа — бүлгүн үөһээ кырыыта. Верхний край плечевого соединения. Бүлгүнүн баһа ыалдьыбыт

бүл гын

биирдэм тыас туохт. Бүтэйдик кыллыгыр гын (бүтэй иһиккэ быһаҕас кутуллубут убаҕас дьалкыттахха тыаһыырын туһунан); оҕус, тоҥсуй, тэбиэлээ (туох эмэ тыас көҥдөй иһиттэн иһиллэрин, биллэрин туһунан). Булькнуть (о воде); стучать. Сүрэҕим бүл гынна. Бөтүөннээх үүт бүл гынна


Еще переводы:

мүлгүн

мүлгүн (Якутский → Якутский)

көр бүлгүн
1.
[Аргыһым] санна дарайан, мүлгүнэ м ө к ү н үй эн …… астык. И. Данилов

бүлтэркэй

бүлтэркэй (Якутский → Якутский)

даҕ. Бүлтэйэн көстөр, лоппоҕор быһыылаах. Выпуклый
Дормидонт үрүҥ куоптатын бүлгүнүгэр бүлтэркэй ойуулаах кыыска букатын сыста олорон кэбистэ. Н. Заболоцкай

бүп-

бүп- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, бүл- диэн саҕаланар олохторго сыстар: бүп-бүллүгүрэс, бүп-бүлтэркэй. Препозитивная усилительная частица прилагательных, присоединяемая к основам, начинающимся на бүл-: бүп-бүллүгүрэс ‘учащенно бьющийся (о сердце)’, бүпбүлтэркэй ‘слишком выпуклый’
Маҥан холуста ырбаа-хы сайбаҕар киэҥ бүлгүнүгэр олорбут бөдөҥ, бүп-бүлтэркэй дьэрэкээн ойуулар биһи-ги киһибит хараҕар быраҕылла түстүлэр. Н. Заболоцкай
Долгунова саатын дурдаттан быктарбакка кыһаллан кыҥаата, сүрэҕэ бүп-бүллүгүрэс, илиитэ бу сырыыга эмиэ хамсыыр да, арыый аҕай. Е. Неймохов

сүүлэ

сүүлэ (Якутский → Якутский)

сүүлэ ис — туохтан эмэ сүһүрэн (тымныйан) дыгдаччы иһэн, үллэн таҕыс. Вспухнуть, распухнуть, раздуться (напр., от воспаления, болезни)
Өлөөнө эмээхсин бүлгүнэ сүүлэ иһэн хаалбыт, хамсаппат да, тыыннарбат да буолбут. Н. Якутскай
Ол дьыл сүүнэ сут-кураан буолбута. Бар дьон сирэйэ сүүлэ испитэ. В. Протодьяконов
[Оппоос] аҥаар атаҕа дүлүҥ курдук сүүлэ иһэн хаалан, хас да хонукка баттыгынан сылдьар түбүгэр түстэ. В. Тарабукин

табыммахтаа

табыммахтаа (Якутский → Якутский)

табын диэнтэн тиэт
көрүҥ. Паровоз айаныгар киирэн, модун ыстаал бүлгүннэринэн табыммахтаан, буруонан, паарынан аҕылаамахтаан, дохсун тыал дапсыырданан, улам түргэтээн, үөрэн-көтөн, үлүһүйэн барда. Амма Аччыгыйа

түөннэт

түөннэт (Якутский → Якутский)

түөннээ диэнтэн дьаһ
туһ. Били Мээстиир кырдьаҕаска киирэн түөннэтэн көрүөх баҕайым дуу. В. Миронов
Уҥа бүлгүнүм дьарҕаран хас да сыл ыалдьыбытын Мэммээккэ түөннэппитим, билигин үчүгэй. ФГЕ СТС

аҕылаамахтаа

аҕылаамахтаа (Якутский → Якутский)

аҕылаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. Паровоз айаныгар киирэн, модун ыстаал бүлгүннэринэн табыммахтаан, буруонан, паарынан аҕылаамахтаан, дохсун тыал дапсыырданан, улам түргэтээн, үөрэн-көтөн, үрүһүйэн барда. Амма Аччыгыйа
Чааны, сыты-сымары таһаараары улахан хосторго киэҥ бордууһуналар аһыллан умса аҕылаамахтыы турдулар. В. Яковлев

сыыйтар

сыыйтар (Якутский → Якутский)

сыый диэнтэн дьаһ
туһ. [Үөксүкү:] Син биир иннигин ылыам, тыыннаахтыы иҥииргин сыыйтарыам, сүрэххин хостотуом — билиннэриэм! Суорун Омоллоон
Өлөксөй ол «көрсүһүү түмүгэр» эһэҕэ икки тарбаҕын ньылбы тартарбыт, бүлгүнүн уонна харытын быччыҥын сыыйтарбыт. Я. Семёнов
Бөһүөлэги ортотунан Куочай диэки сыыйтардылар. АН ПТ

үргүнньэхтэн

үргүнньэхтэн (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Холуоннук, дохсуннук хамсан (хол., үҥкүүлээн). Двигаться активно, энергично, резво (напр., при танце)
[Бурҕаллай] маннык баламат Байым баһаам байанайтан Биһиги киһибит …… Бүлгүннэрэ бүдүрүйэ сыһыахтарыгар диэри Үҥкүүлээн үргүнньэхтэннэ. П. Тобуруокап

хоодуоттук

хоодуоттук (Якутский → Якутский)

сыһ. Хорсуннук, саллан-толлон турбакка. Храбро, смело
Көрбүтүм кырдьыгын балыырга Былдьатан турар киһини. Үрдээн көстүбүтэ харахпар Тулалыыр эйгэтиттэн ол кини Холус сымыйаҕа хардарсан Хоодуоттук киирсэ турбута. М. Ефимов
Үүйэ Валерий Ивановиһы хоодуоттук тоҕоноҕуттан тутта, иэдэһинэн бүлгүнүгэр сыстан истэ. Л. Попов