Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бүөлэн

бүөлээ диэнтэн бэй., атын
туһ. Бүгүн үтүө күн үүммүт Бүлүү өрүс бүөлэнэр үөрүүлээх чаастарын айхаллыы Артыаллаах сахалар таас даамбаҕа тахсаллар. Эллэй
Көрдүм кустаабыт көлүйэбин — Уолан муоҕунан бүрүммүт, Кэрийдим дьэдьэҥниир кэриибин — Эрбэһин отунан бүөлэммит. П. Тобуруокап
Кини чохчойон олорон сонун ис сиэбиттэн зажигалка уонна ыга бүөлэммит, улахан хаптаҕай иһити ылла. М. Шолохов (тылб.)
Көхсө-быара бүөлэммит — аһыытыттан-абатыттан ыксаабыт, ыгыллыбыт. Тяжело дышать от отчаяния и горя
Томторук [оҕонньор аата] төһө да көхсө-быара бүөлэммитин иһин, тойоттор ортолоругар кэм туттунар буоллаҕа дии, иирбит эмээхсин курдук буолуо дуо. Эрилик Эристиин. Тэҥн. киэҥ көхсө кыараабыт. Кулгаах-харах бүөлэммит — 1) кулгааҕынан истибэт, хараҕынан көрбөт (кырдьан, ыалдьан-буорайан). Плохо видеть и слышать (от дряхлости, болезни). Эһэм оҕонньор кулгаах-харах бүөлэммит киһитэ; 2) болҕомтото суох, үчүгэйи да таба көрбөтбилбэт. Не замечающий яркое, прекрасное, совершенно невнимательный
Хайдах кини маннык үчүгэй кыыс баарын өйдөөн көрбөтөҕө эбитэй? Дьэ кулгаах-харах бүөлэммит киһитэ эбит. Н. Лугинов. Хайаҕаһы бүөлэн — иэскин-күүскүн төлөн. Платить свои старые долги
Саҥардыы эрэ харахпытын көрөн, хайаҕаспытын бүөлэнэн иннибитин тэринэн, Кэннибитин кэрэнэн [эрэбит]. Өксөкүлээх Өлөксөй

Якутский → Русский

бүөлэн=

возвр.-страд. от бүөлээ= 1) быть закупоренным, заткнутым, закупориваться, затыкаться; икки истэр кулгааҕым бүөлэннин! клятва да оглохнут мой уши! (букв. чтоб мне заклепало оба мой слышащие уха!); 2) быть загороженным, загораживаться; суол бүөлэннэ дорога загорожена; хараҕыҥ бүөлэммит дуу? брак, ты, что, ослеп, что ли? (букв. тебе глаза загородило, что ли?).


Еще переводы:

закупориться

закупориться (Русский → Якутский)

сов. бүөлэн, баалын.

заслониться

заслониться (Русский → Якутский)

сов. хаххалан, бүөлэн.

смежиться

смежиться (Русский → Якутский)

сов. ыбыс, сабылын, бүөлэн (харах, халтаһа).

застлаться

застлаться (Русский → Якутский)

сов. бүрүлүн, бүөлэн, хаххалан; нёбо застлалось дымом халлаан буруонан бүрүлүннэ.

бүөлэнии

бүөлэнии (Якутский → Якутский)

бүөлэн диэнтэн хай
аата. «Дьиккэрдэр, десантник-немецтэр, дьэ ситэн сиир буоллулар ээ, быһыыта», — Гавриил абатыгар үөхсэ турбута. Бу аата буоллаҕа түөрт өрүт бүөлэниитэ диэн. А. Данилов

затуманиться

затуманиться (Русский → Якутский)

сов. 1. (покрыться туманом, дымкой и т. п.) кудэннир, туман буол, саппаҕыр; 2. (о глазах) туман буолан хаал, бүөлэн; глаза мой затуманились слезами харах-тарым ууланан туман буолан хааллылар; 3. перен. (стать непонятным) туман буол, бүдүгүр, бутулун.

хайаҕас

хайаҕас (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эмэ курдаттыыр аһаҕас, дьөлөҕөс. Дыра, щель, отверстие
Таас хайаҕаһа улам кэҥээн барар. Н. Якутскай
Оҕонньор чочумча муоста хайаҕаһын супту одуулаан олордо. П. Аввакумов
Балаҕаннара түннүк оннугар кыра хайаҕастаах. МС МК
Үүттээх хайаҕаскынан өйдөөн иһит — сэттэ үүккүнэн ситэри иһит диэн курдук (көр сэттэ)
Сааба, бэйэ, мээнэ чаабырҕаама, дьон сиэрдээҕи этэрин үүттээх хайаҕаскынан өйдөөн истэр буол. Д. Очинскай
Хайаҕаһы бүөлэн көр бүөлэн. Харыларын сиилэлэринэн Хайаҕастарын бүөлэммэккэ, Хаайса сатыыллар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сир хайаҕаһа көр сир II
Бүгүн сир хайаҕаһын таба хаамтым. Иччилээх быһыылаах. Н. Босиков

забиться

забиться (Русский → Якутский)

сов. 1. (забраться, спрятаться) киирэн сас, киирэн кыбылын, кирий; забиться в угол муннукка киирэн сас; 2. (засориться) бүөлэн, туолан бүелэн, бүтэй; труба забилась грязью турба киртийэн бүөлэммит; 3. (начать ударяться обо что-л.) охсуллуталаан бар, охсуоланан бар, кырбанан бар; 4. (начать метаться) мөҕүс, мөхсөн бар, тартаран бар; 5. (о сердце, пульсе) мөҕүс, мөхсөн бар, тэбэн бар; сердце забилось сүрэҕим мөҕүстэ.

ыйаахтаах

ыйаахтаах (Якутский → Якутский)

I
даҕ., итэҕ. Үөһээттэн айдарыылаах, Дьылҕа Тойон Хаантан оҥоһуулаах, аналлаах. Имеющий предназначение, предопределение, предписание (от божеств)
Дьылҕаттан ыйаахтаах этим. ПЭК СЯЯ
Мин даҕаны Одун биистэн оҥоруулаах, Чыҥыс Хаантан ыйаахтаах киһибин. Ньургун Боотур
Дьылҕа Хаантан ыйаахтаах булчут үһү. Амма Аччыгыйа
Иччилээх түүллээх дьон айылҕаттан айдарыылаах, үөһээттэн ыйаахтаах буолаллар эбит. БРИ ТТ
II
даҕ. Атын буолбатах, дьиҥнээх. Подлинный, настоящий, законный. Миигин оҕо эрдэхпиттэн Кулай диэн ыҥыраллар да, ыйаахтаах аатым Ньукулай диэн ээ
Ыйаахтаах оскуолаттан тэйиччи быыкаайык эргэ дьиэни биэрдилэр, иккис кылааһы анаатылар
Туспа буруо таһааран, ыал буоллум. Амма Аччыгыйа
[Быыбарынай:] Бүөлэн, үөдэн уола. Киэбириэм эһигинньиктэргэ. Миигин ыйаахтаах ыстаарыста гыныахтара, оччоҕо өссө көрөнбилэн иһиллиэ, билигин барбах уһуга эрэ. Н. Түгүнүүрэп

заложить

заложить (Русский → Якутский)

сов. 1. что (поместить куда-л.) уур, ук, тут; заложить руки за спину сие тутун; заложить руки в карманы илиигин сиэпкэр угун; заложить мину мината уур; 2. что, разг. (затерять) анньан кэбис; куда-то заложить книгу кинигэни ханна эрэ анньан кэбис; 3. что (заделать, заполнить) бүөлээ, бүөлүү ас; бүөлэтэн кэбис (загромоздить); заложить дыру кирпичом хайаҕаһы кирпииччэнэнбүөлүү ас; заложить стол книгами остуолу кинигэлэринэн бүөлэтэн кэбис; 4. что (начать постройку чего-л.) (акылаатта) түһэр, төрүттээ; заложить фундамент акылаатта түһэр; 5. перен. уур, (төрүттэ) биэр; в нём заложены хорошие качества киниэхэ үчүгэй хаачыстыба төрүттэрэ бэриллибиттэр; 6. кого-что (запрячь) көлүй; заложить тройку торуойка атта көлүй; 7. что (отдать в залог) солуок туттар, солуок уур; 8. что (напр. закладкой) кыбыт; 9. безл. разг. бүөлэн, ыараа; у меня уши заложило мин кулгааҕым бүөлэннэ; у меня грудь заложило мин түөһүм иһэ ыараата; # заложить за галстук прост, итирэ ис.