1) важный, значительный; дьоһуннаах историческай кирбиилэр важные исторические рубежи; дьоһуннаах кыахтар крупные резервы; 2) серьёзный, вдумчивый; дьоһуннаах салайааччы серьёзный руководитель; 3) серьёзный, значительный; дьоһуннаах кэпсэтии серьёзный разговор.

нареч. 1) важно, значительно; 2) серьёзно, вдумчиво; 3) серьёзно, значительно; дьоһуннаахтык кэпсэтэр он разговаривает с серьёзным видом.

сыныйан көр = внимательно приглядываться к кому-чему-л.; сыныйан аах = вдумчиво читать; сыныйан үөрэт = подробно изучать.

прил. 1. (вдумчивый, основательный) дьоһуннаах, дьиппиэ; серьёзный человек дьоһуннаах киһи; обратить серьёзное внимание дьоһуннаах болҕомтону уур; серьёзное отношение к работе үлэҕэ дьоһуннаах сыһыан; 2. (значительный по содержанию) дьоһуннаах, солуулаах; серьёзный разговор дьоһуннаах кэпсэтии; 3. (настоящий) дьиҥнээх, кырдьык; серьёзное чувство дьиҥнээх санаа; 4. (заслуживающий особого внимания) дьоһуннаах, улахан, кутталлаах; серьёзный вопрос улахан боппуруос; серьёзная болезнь улахан ыарыы; серьёзная операция улахан операция; серьёзное положение кутталлаах балаһыанньа; 5.' (сосредоточенный, озабоченный) дьоһуннаммыт, дьиппиэрбит, боччумнаах; серьёзный вид дьоһуннаммыт дьүһүннээх; серьёзный тон боччумнаах тон.

даҕ.
1. Туох баҕарар уустук, бириинчик өттүн ордук таба көрөр, таба өйдүүр. ☉ Вдумчивый, вникающий в суть, проницательный
Бу мындыр эмээхсинтэн абырамматах киһи бу улууска суох буолуо. И. Гоголев
Юрий Семёнович сүрдээх мындыр, к э п с э т э о л орон дууһаҕар ханнык ыарыктааххын өтө көрөр. Н. Лугинов
[ Учуонай садов о д т а р ] Саха сирин эдэр мичуринецтарын …… мындыр өйдөрүн улаханнык бэркиһээбиттэрэ. И. Данилов
△ Тугу баҕа рар ымпыктаан-чымпыктаан оҥорорго ор дук дьоҕурдаах, уус өйдөөх. ☉ Искусный, отличающийся умом, вкусом, мастеровитый
Охоноон оҕонньор — мындыр киһи. Кини сатаабата, кыайбата диэн к ү н с и риг э р с у ох к урд у к. Л. Попов. Хаптаһыҥҥа сырылаан, Хабырынан устуруус: Кыҥаан эллии дьуххалаан, Кылбаарытар мындыр у у с. Р. Баҕатаайыскай
Оҕонньор …… көмүс тарбахтаах, олус мындыр киһи. «ХС»
2. Киһи дэбигис сатаабатын курдук уус тук, бириинчик, ордук уус-уран. ☉ От личающийся изяществом, утончённостью, ювелирный
Маны ханнык көмүс ууһа Куппута, аалбыта буолуой? Мындыр оһуору, ойууну Дьэргэтэн кээспитэ уустугуон! Баал Хабырыыс
Поэтическай тылбаас ускуустубата сүрдээх мындыр уонна чэпчэкитэ суох үлэ. В. Чиряев
Аҕатын хоһугар кытаайыскай остуол, олоппос — сүрдээх мындыр үлэлэр. Киһи өйө, тарбаҕа хайдах итини оҥорорун сөҕөн кэбистим. «Чолбон»