оказывать влияние, влиять; оҕоҕо үчүгэйдик сабыдыаллаа = оказать на ребёнка хорошее влияние.

1) зевать; уута кэлэн дьааһыйар он зевает; ему хочется спать; 2) грохотать, греметь (о громе); этиҥ дьааһыйда грянул гром; 3) перен. неодобр .сказываться, влиять; ити оҥоһуккут тугунан эрэ дьааһыйыаҕа эта ваша затея повлечёт за собой какую-либо неприятность.

туохт. Куһаҕан сабыдыаллан, куһаҕаҥҥа тэп. ☉ Иметь плохие последствия, плохо влиять
Саҥарыах иннинэ тугу саҥарары, онтуҥ туох содулланыаҕын толкуйдаан буһара түһүөххэ наада. Софр. Данилов
Ол-бу «эмчит» дьон сүбэлэринэн оҕону эмтииргэ сорунуу …… куһаҕан содулланарын төрөппүттэр кытаанахтык өйдүөх тустаахтар. Дьиэ к.

I 1) действовать; социализмҥа саҥа экономическай сокуоннар дьайаллар при социализме действуют новые экономические законы; 2) оказывать влияние, воздействовать; куһаҕанынан дьай = оказывать плохое влияние, плохо влиять на кого-что-л.
II редко 1) отступать, отходить, отклоняться; отодвигаться; 2) проходить, миновать; ыар күннэр дьайдылар миновали тяжёлые дни.

1) заражать чём-л.; 2) гадить; биир сыптараҥ ынах хотону бүтүннүү сутуйар погов. одна корова, страдающая поносом, загаживает весь коровник (соотв. паршивая овца всё стадо портит); 3) совращать кого-л., вредно влиять, действовать на кого-что-л.; куһаҕан холобур сутуйар дурной пример заразителен. сутуйтар= побуд.-страд. от сутуй=. сутука лыко; сутука быа лыко из тальника (используется как верёвка).

туохт. Туохха эмэ сабыдыалла оҥор, хайа эмэ өттүнэн дьай. ☉ Оказывать влияние, влиять на кого-что-л.
Сурунаал билиҥҥи бириэмэ киин тиэмэлэригэр суруйааччылар болҕомтолорун түмэ тардыахтаах, …… литература сайдар процеһыгар актыыбынайдык сабыдыаллыахтаах. Софр. Данилов
Хамсыыр харамай бииһигэр киһи дьааттаах бэссэстибэлэри туттан биллэрдик сабыдыаллыыр. ББЕ З
Сир-дойду, килиимэт атыннаһыыта дьон, норуот олоҕор сабыдыаллыыр. КНЗ СПДьНь

несов. 1. (поступать) дьай, оҥор, сырыт; действовать сообразно закону сокуон сиэринэн дьай; действовать сообща с кем-л. кими эмэ кытта холбоһон оҥор; 2. чем, разг. тутун, туһан; действовать одной рукой аҥар илиигинэн тутун; 3. (функционировать) үлэлээ; у него не действует левая рука кини хаҥас илиитэ үлэлээбэт (тутун-нарбат); телефон не действует телефон үлэлээбэт; 4. (применяться) туттулун; закон действует со дня его опубликования сокуон биллэриллибит күнүттэн ыла туттуллар; 5. (воздействовать, влиять) дьай, сабыдыаллаа, көмөлөс; действовать успокоительно уоску-тардыы дьай; лекарство уже действует эмп хайыы-үйэ көмөлөһөн эрэр.

туохт.
1. Ханнык, хай дах эрэ сигилилээх, хараахтардаах гын. ☉ Влиять на чей-л. характер, чью-л. природу
Хапытаал баһылаан үлэһит дьону дьаат курдук буорту гыммыта, сидьиҥ быһыылаабыта, майгылаабыта. П. Ойуунускай
Айылҕа хабдьыны төһө эмэ сытыары сымнаҕас, судургу көнө майгылыы сатаабытын үрдүнэн, киниэхэ илиитин уумматах, тииһин килэппэтэх аҕыйах буолуо. Н. Заболоцкай
2. көр майгыннаа. Фатима эмээхсин өлбөөрбүт хараҕын быһыччы көрөн, төбөтүн кыҥначчы соҕус туттан, тугу эрэ санаан олорбохтоото. Бу түгэҥҥэ Огдооччуйа эмээхсиҥҥэ майгылаата. И. Гоголев
Биэс уонуттан саҥа тахсан эрэр, орто уҥуохтаах киһи, көрүҥүнэн, сүһүөхтээх уһун муннунан, бэл туруйалыы үүммүт хара бытыгынан — аҕатын мэтириэтин улаханнык майгылыыр эбит. С. Руфов
Болот …… батыйаттан атына диэн уга кылгас буолара үһү, онон нуучча саабылатыгар май гылыыра үһү. Багдарыын Сүлбэ

I
туохт.
1. Чугасаһан, хаххалаһан ыл (халлаан эттиктэрин туһунан). ☉ Сходиться, приближаться друг к другу (о небесных телах)
Оннооҕор ый-күн алтыһар (өс ном.). Халлаан үрдүк мындаатыгар Ыйдаах Чолбон алтыһаллар. Кустук
Ый үргэли үрдүнэн алтыстаҕына, кинилэр [оҕонньоттор] билгэлээһиннэринэн, кураан сайын үүнүөхтээх; оттон аннынан алтыстаҕына, өҥ сайын кэлэрэ күүтүллэр. «Кыым»
Халлааҥҥа Сулустар алтыһаллар, Сиргэ Сүрэхтэр таптаһаллар. В. Миронов
2. Быстах кэмҥэ көрсүһэн бодоруһан ыл; көрсүһэн хардары-таары аалсан, сабыдыаллаһан атылыы, маарыннаһар буол. ☉ Иметь кратковременное общение с кемчем-л., сходиться, притираться и взаимно влиять друг на друга
Казах уонна саха үгүс суруйааччыларын олохторун уонна айар үлэлэрин суоллара алтыһаллар. Умнуллубат к. Саллар сааһын тухары Муустаах байҕал, Элиэнэ курдук эбэлэр модун бэйэлэрин кытары алтыһар тыйыс олох кими баҕарар дьэбирситэр. Н. Лугинов
Кини [Ларионов] эдэр сааһа үгүс романтикалаах, героикалаах отутус сыллары кытта алтыспыта. ССС
II
алта диэнтэн кэрискэ ахс. аат. ☉ Шестой
Унарова алтыс уруокка киирэр звонок буолбутун кэннэ кылааска баран иһэн көрүдүөргэ Хастаеваны көрсө түстэ. Софр. Данилов
Кылаабынай агроном бу сопхуоска үлэлээбитэ алтыс сыла, онон, бэйэтэ саҥарбатар да, сахалыы кэпсэтиини истэр. П. Егоров
Саша быйыл алтыс кылааһы бүтэрбит, чороччу улаатан эрэр, хоодуот уолчаан. М. Доҕордуурап

туохт.
1. Ким, туох эмэ инникитин өтө көрөн быһаар, төлкөтүн ый, тугу эмэ билгэлээ, дьылҕалаа. ☉ Предвидеть, предугадывать, предсказывать будущее, чью-л. судьбу, участь
Төрөөбөтөх ойуун таҥарата түспүт, сүдү ойуун үчүгэйдик уһуйдаҕына, улуу ойуун буолар киһи үөскээбит диэн сорох ойууннар төлкөлөөбүттэр. Болот Боотур
«Оҕолорбутун, этэҥҥэ олордохпутуна, аны күһүн оскуолаҕа биэртэлээн көрүөхпүт», — диэн оҕонньор кэлэр дьылы төлкөлүүр. Эрилик Эристиин
Сиэним Тоотук үчүгэй эркиннээх киһи буолсу дуу диэн төлкөлөөтүм. «Чолбон»
2. Ким эмэ олоҕун суола хайдах буолуохтааҕар сабыдыаллаа, хайысхатын уур. ☉ Оказывать какое-л. влияние, влиять каким-л. образом на чью-л. судьбу
[Арыгы] Кэнчиэрэҕэ тиийэ Кэдирги кэскиллиир, Төрүөххэ тиийэ Түҥкэтэх төлкөлүүр, Ыччакка тиийэ Ыарыһах ыйаахтыыр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кыра уҥуохтаах иинэҕэс Суворовы, бэйэтэ баҕалааҕын үрдүнэн, төрөппүттэрэ байыаннай сулууспаҕа төлкөлөөбөтөхтөрө. ЛВИ БУӨ
Ким кириитикэни тиэрдэ сыаналаабат, аанньа ахтыбат, ол бэйэтин эрдэттэн эстэргэ төлкөлүүр. Л. Брежнев (тылб.)
♦ Төрүүр (төрөтөр) оҕону төлкөлөө (уйалаа) <иитэр сүөһүнү күрүөлээ> көр оҕо
Кырдьыга да, уот суоҕа буоллар, саха киһитэ эрэйдээх бу чэҥ муус дойдуга хайаан иитэр сүөһүнү күрүөлүө, төрөтөр оҕону төлкөлүө, уостубат олоҕу ууһатыа этэй? Софр. Данилов
Онон туймуулаан ыкса ыаллара үөр сүөһүнү үксэппиттэрэ, төрүүр оҕону төлкөлөөбүттэрэ. И. Данилов. Түҥнэри (төттөрү, түөрэккэй) төлкөлүүр — дьоло суох олоххо тэбэр, кэрэгэй дьылҕалыыр. ☉ Предназначать к тяжелой участи, обрекать на несчастливую судьбу
Миигин кэччэгэй кэскиллээн, ордоххой оҥоруулаан, түөрэккэй төлкөлөөн түһэрбиттэр. Ньургун Боотур
Ити таҥас-сап, мал-баай барыта албын алып, кыыс дууһатын, өйүн-санаатын төрүөҕүттэн төттөрү төлкөлөөбүт ап илимэ буоллаҕа. А. Сыромятникова