разг. всякая всячина; всякая мелочь; сээкэйдэ атыылас = накупить всякой мелочи; сээкэйдэ кэпсээ расскажи о том о сём.

всякая всячина || всякий, самый разнообразный; эҥин-арааһы атыыласпыт он накупил всякой всячины; эҥин-араас табаар тахсыбыт вышли самые разнообразные товары; эҥин-араас буолума не ломайся, не выкидывай номеров (букв. не будь всяким-разным).

то и сё, всякая всячина; ол-бу диэки туда-сюда; в разные стороны; ол-бу өттүттэн отовсюду, с разных сторон; ол-бу диэмэ а)не говори лишнего; б) не говори то одно, то другое; в) не говори так; ол-бу буолума неодобр, не ломайся.

даҕ. Дуона суох, кээмэйинэн быычыкаа (ол-бу, араас, хол., үөн, харамай). ☉ Всякая мелочь, всякая всячина, мелкота (в большом количестве — о ком-чем-л.)
Баай хара тыа быһый атахтаах, сытыы кынаттаах, чуор саҥалаах, араас кырабытархай харамайдарын кини улам оччо аахайбат буолан истэ. Амма Аччыгыйа

аат., эргэр. Уон сэттис үйэҕэ нуучча хаһаактарын суруктарыгар уонна сүүрбэһис үйэ саҕаланыытыгар Саха сиригэр бөдөҥ административнай үллэһик аата (сүнньүнэн улууска сөп түбэһэрэ). ☉ Волость (административнотерриториальная единица Якутии в ХVII — начале ХХ в.)
Мөрөһүөй Сиэнньэтэ буоласка Өрөпкүөм чилиэнэ буолбута. Эрилик Эристиин
Бастаан дьаһаах төлөөбүт кинигэлэрэ бу маннык этиллибит сүрүн аҕа уустара эрэ Нам, Хаҥалас, Бороҕон, Мэҥэ, Байаҕантай уонна Боотурускай диэн алта буоласка араарыллан суруллубуттар. Багдарыын Сүлбэ. Петр Бекетов Эҥсиэлини уонна киниэхэ сыһыаннаах алаас сирдэри түөрт буоласка арааран суруйбут.БИГ ӨҮөС
◊ Буолар-буолбат — ол-бу араас (сороҕо соччо туһата суох) холбоһуга, чөмөҕө. ☉ Всякая всячина. Буолары-буолбаты таһарга үлэлэттилэр. Буоларыбуолбаты кэпсэттилэр

даҕ. Эҥин араас, буолар буолбат. ☉ Всякая всячина, то да сё
Туой ол-бу санаалар киирэннэр, ону-маны саныы сытта. А. Софронов
Уончалаах кыыс ол-бу өрбөх сыыһынан оонньуу олоорто. Күндэ
Ынах хомуйа сылдьан ол-бу оту-маһы ааҕаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап
♦ Ол-бу буолан хаалыа кэпс. — туох эмэ иэдээҥҥэ түбэһиэ. ☉ Может всякое случиться (обычно намёк на печальный исход)
Биһиэхэ оҕо турбат этэ, онон ол-бу буолан хааллаҕына, хом санаайаҕын. С. Никифоров. Ол-бу буолума сөбүлээб. — сөрүөҥнээмэ, киһини эрэйдээмэ. ☉ Не ломайся
— Хотуой, ол-бу буолан эрэйдээмэ, барар буоллаххына бар! Н. Неустроев
Атаах дьахтарга дылы ол-бу буолума! И. Гоголев
— Ол-бу буолума, кэлэн бу кумааҕыга илиитэ баттаа. С. Ефремов. Ол-бу диэмэ кэпс. — ордук-хоһу тыллаһыма, солуута суоҕу дойҕохтоомо. ☉ Не говори лишнего, не говори ерунду, не болтай
Хата, ол-бу диэбэккэ, быһаара охсуҥ. А. Софронов
Өссө ол-бу диэн дойҕохтуу олороҕун! Н. Неустроев
◊ Ол-бу диэки көр — тула көрүн, эргиччи көр. ☉ Смотреть вокруг, оглядываться
Сэмэн ол-бу диэки көрө сатаата. П. Ойуунскай. Кини ол-бу диэки көрүөлүү турбута. Суорун Омоллоон
Ким да ол-бу диэки олох-чолох көрбөт. М. Доҕордуурап

аат., кэпс.
1. Ол-бу араас бытархай, буолар-буолбат мал-сал. ☉ Мелкие, не имеющие особой ценности вещи, барахло
Айаннаан кэлбит киһи быһыытынан сээкэйин бэрийэ турдаҕына дьукааҕа киирэн кэлэр. У. Нуолур
Күөрэгэй манньыаттарын уонна сээкэйин барытын бобо кэлгинэн, икки өттүнэн быалаах туос тымтайга уган сүкпүтүнэн баран истэ. Т. Сметанин
Ньургууна ураһа улаҕатын диэки баран сээкэйи хомуйталаата уонна ыһыырынньык уматынна. А. Сыромятникова
2. кэпс. Ол-бу араас сонун, кэпсээн. ☉ Всякая всячина, и то и сё
Киһилээхсүөһүлээх киин сиртэн кэлбит дьон буолуоххут, сээкэйдэ сэһэргээн, сэргэхситэн ааһыҥ. Болот Боотур
Сэрбэкэ кинээс киэһэ сээкэйи ыаһахтаһан баран, уолунаан атахтаһан утуйан хаалтара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Аа-дьуо сээкэйи кэпсэтэ, дойдубут сааскы салгынынан тыына, сатыы айанныахха диэтим. КНЗ ОО
3. кэпс. Киһи этин-сиинин (хол., илиитин-атаҕын) этэргэ: киһи туга эмэ (тард. сыһыар-х тут-лар). ☉ О теле (напр., о руках, ногах) человека: что-л. у человека (употр. в притяж. ф.)
Мин кус эрэйдээҕи бултаһарга буолбакка, быыһыыр санааҕа киирэбин, хайдах быыһыах баҕайыный, сээкэйин эчэппэтэҕэ буолуо дуо. И. Сосин
Оҕо оонньуура оҕо сээкэйин өлөрбөтүн курдук, уһугакырыыта суох буолуохтаах. Дьиэ к.

1. аат. Ол-бу, бары-барыта. ☉ Всякая всячина, и то и сё
   Эҥин арааһы атыыласпыт. ЯРС
   Эҥин арааһы көрөммүн, Этэҥҥэ алыстык сырыттым. Күннүк Уурастыырап
   Оҕобун эҥин арааска холооннор, бу дьүһүннээх киһини! Н. Заболоцкай
2. даҕ. суолт. Арааһынай, туох эмэ бэлиэнэн уратылаһар, араас-араас. ☉ Всякий, разный, различный, разнообразный
   Эҥин араас эндирдэргэ да түбэстэрбит, Эчи суох, иирсибэт, арахсыспат этибит. С. Данилов
   Тымныы күһүн буолбут, эҥин араас саҥалаах көтөрсүүрэр мэлийбит. Күндэ
   Сиик таммахтара күөх окко эҥин араас өҥүнэн кутулла оонньоотулар. А. Фёдоров
   Ити курдук Өлөксөй өйүгэр Эҥин араас санаалар Үрүт үөһэ үтүрүһэн Үмүөрүһэн истилэр. С. Васильев
   ♦ Эҥин <араас> буолан сөбүлээб. — ол-бу буолан; кубулҕатыран. ☉ Совершая глупые выходки, совершая что-л. несуразное; притворяясь кем-л.
   Күтүр өстөөх эҥин араас буолан. Итинтикэҥ туохха эрэ быа буолуо ээ. Н. Неустроев
   «Эҥин араас буолан чорбоҥноспуттарын билиэх этилэр», — диэн кэмирийэ сытта. П. Ойуунускай
   Эҥин буолан сөрүөҥнээ эрэ, ханна күрүүгүн? Амма Аччыгыйа
   — Хайа, доҕоор, били… арыгыбыт? — Эҥин араас буолан көр эрэ, — Катя оонньоон суоһурҕаммыта буолбута. Далан. Эҥин араас буолума — ол-бу буолан хаппырыыстаан мунньаҥнаама, сөрүөҥнээмэ; ол-бу буолан кубулҕатырыма. ☉ Не капризничай; не кривляйся, не ломайся
   Эҥин араас буолума, тахсан дьоҥҥун кытта үлэлээ. НАГ ЯРФС II

I
1. даҕ.
1. Хас да суолга, хас да көрүҥҥэ арахсар. ☉ Разный, различный, разнообразный
Клумбаҕа араас кыһыл, күөх өҥнөөх сибэккилэр долгуһа тураллара. Амма Аччыгыйа
Биир күн устатыгар мин төһө-төһө араас эгэлгэни көрдүм! Суорун Омоллоон
Өтөрүнэн ыал олохсуйбатах, булчут эрэ сылдьар, үрэх баһа дойду — араас булт-алт, кыыл, саһыл уйата. М. Доҕордуурап
Мин оскуолабар опытнай учаастак тэрийэн, араас үүнээйилэри үүннэриэм. С. Ефремов
2. Ханнык эрэ бэлиэнэн уратылаһар, тугунан эмэ арахсар. ☉ Различающийся по каким-л. признакам, отличающийся чем-л.
Араас саҥалаахпыт, быһыылаахпыт, дьүһүннээхпит. Амма Аччыгыйа
Биһиги тыаларбытыгар көҥдөйгө төрөөччү сүүрбэ араас көтөр кынаттаах баар. Далан
Араас суол массыыналары көрбүтүм. Идэбинэн сайынным диэххэ сөп. С. Ефремов
Саргылаан түөрт сыл устатыгар үгүс араас омук устудьуоннарын кытта бииргэ үөрэммитэ, бииргэ сылдьыбыта. Софр. Данилов
3. Эҥин-эҥин, киһи үөйбэтэх-ахтыбатах. ☉ Всякий, всевозможный, какой можно себе представлять
Онуоха айылҕа бэйэтигэр баар араас күүстэри баһылаан, үөрэх күүһүнэн айылҕаны кыайыы ситиһиллибитэ уонна ситиһиллэ турар. М. Доҕордуурап
Бу манна мин төбөбөр араас санаалар кииртэлиир буолаллара, ол аайы туох эрэ биллибэттэн дьиксинэн сүрэҕим хамсыыр буолар этэ. С. Ефремов
[Ньукулаас] Туркулаах үрэҕэр эдэр эрдэҕиттэн абаҕатыныын бултаабыт араас түгэннэрин санаталаата. С. Никифоров
2. аат суолт.
1. Ол-бу, эҥин барыта. ☉ То-сё, всякая всячина
Кини бэрт дириҥник арааһы толкуйдуурга дылы гынар. Амма Аччыгыйа
Мин эмиэ бу сквери таптыыбын, Дуоһуйа хаһыат ааҕабын. Арааһы аттара саныыбын. Ээлдээл да буолан хаалабын. Баал Хабырыыс
Аҕаа, эн тускунан дьон арааһы саҥарара истиэхпэр олус куһаҕан. С. Ефремов
2. мат. Көҕүрэтии түмүгэ. ☉ Результат, итог вычитания
Арааһы эбэргэ маҥнай көҕүрэтиллээччини эбиэххэ уонна ол түмүгүттэн көҕүрэтээччини көҕүрэтиэххэ сөп. БАН А
♦ Араас (арааһынай) буол — сиэри-майгыны сүөргүтүк кэһэрдии тутун. ☉ Вести себя неприлично, неэтично, дать повод людям осудить себя
«Пахай, бачча кырдьан баран араас буолан», — Катя күлэн кэбистэ уонна Пуд Ильич күөйэ туппут илиититтэн мүччү көппүтэ. Далан
«Мирон!? Иирбит, биитэр Холуочуйан араас буолар. Тур!» — диир, кэрэ бэйэтинэн Туруору көрөн турар. С. Данилов. Араас диэ — ол-бу сымыйаны, буолары-буолбаты кэпсээ. ☉ Рассказывать всякую неправду, несуразицу
Кыайар уола араас диэҥҥин! Оттон ойоҕуҥ өйүөлэн диэбэтэҕэ дуо? Н. Неустроев
Ону баара араас диэн куттааннар, айыы да, манна [алааска] туох кэллэҕин? Н. Заболоцкай. Уон араас буолума көр уон. Эҥин араас буолан көр эҥин
◊ Уон араас көр уон
II
ситим т., кэпс. Өскөтүн, өскө (туох эмэ оҥоһуллар усулуобуйатын көрдөрөр). ☉ Если (выражает условие совершения какого-л. действия)
Араас мин таптыыбын да, сокуон буолуох тустаах. Н. Неустроев
Араас эн киһи тылын истибэккин да, биһиги эйигин мунньахха көрүөхпүт. С. Ефремов
III
төһө ахс. аат., кэпс. Биир (ахсааны ааҕыыга). ☉ Один (в счете чего-л)
Дьарыпылаан [киһи аата] биир кирпииччэни ылан баран: «Чэйиҥ, оҕолоор, — араас, дыбаа!». С. Ефремов

1. хомуур солб. аат. Предметтэр холбуу ылыллыбыттарын түмэн көрдөрөр тыл. ☉ Указывает на совокупность предметов, явлений и полноту охвата чего-л. (всего, весь)
   Оол иһирик ойуурдарга көтөр кынаттаах араас бииһин ууһа: курупааскылар, эрдэҕэс улардар, уһуутуур улуннар, куоҕалдьыһар кубалар, куйбалдьыйар хоптолор – бары мустубуттар. Амма Аччыгыйа
   «Дорооболоруҥ, ыалдьыттар», – диэн кини барыларын кытта дорооболостор даҕаны, кыыс диэки супту хаамта. Софр. Данилов
   Барытын өйдүүбүн: Сайыны, сайылыгы, Лыахтыын сырсар сырыыны, Өҥ сайын куйааһын, Көлүйэҕэ сөтүөлүүрү. Баал Хабырыыс
2. даҕ. суолт. Бүтүннүүтүн хабар. ☉ Охватывающий всё, целиком
   Саха алмааһа Сэбиэскэй Сойуус уонна бары социалистическай дойдулар наадаларын толорор. И. Данилов
   Дьон аймах сүрэҕин төлөнө Сулустаах эн знамяҥ кылбайан, Бары сир үрдүнэн көһүннэ, Мин улуу хомуньуус баартыйам! Эллэй
3. аат суолт. Туох баара бүтүннүүтэ. ☉ То, что имеется, есть, наличное (всё)
   «Ээй, Нида, ити биһиги көрбүт кыталыктарбыт үҥкүүлэрэ дуо?» – диэн кыланным барыны умнан. «ХС»
   Массыына күүһэ барытын кыайар. П. Филиппов
   Оччотооҕуга барыбыт санаатын эргийэр киинэ – сэрии, фронт этэ. Софр. Данилов
   ♦ Бары барыта – сэнээн, атаҕастаан этии. ☉ Унижающие, оскорбляющие чье-л. достоинство слова; всякая всячина
   Бары барыта тойон-хотун буоллаҕай. Бары барыта сэттээх-сэлээннээх буолан истэҕэй. —Бары барыта нөҥүөһүлээх, түгэхтээх буолан истэҕэй. «ХС». Тэҥн. иттэ барыта
   ◊ Бары барыта – туохха, кимиэхэ эмэ сыһыаннаах бүтүннүүтэ. ☉ Все то, что касается кого-чего-л.
   Лаампа дьиримниир долгунугар күн кыһыл көмүс кыырпаҕын кутар. Бары барыта күлэр-үөрэр, күлүмнүүр. М. Доҕордуурап
   Биһиги иннибитигэр бары барыта үчүгэйдик көстөр. Т. Сметанин
   Бары барыта кыһалҕаттан, үөрүйэхтэн, өйтөн-санааттан төрүттээх. И. Данилов
   Техниканы баһылаатахха ас-үөл, таҥас-сап, барыбарыта дэлэйиэ. С. Ефремов. Бары бүттүүн – барытын хабар. ☉ Всеобщий
   Сэбиэскэй командование бары бүттүүн капитуляцияны модьуйар этиитин төлөрүппэт. А. Данилов. Барыга барытыгар (бары) – кимиэхэ, туохха эмэ сыһыаннаахха бүтүннүүтүгэр. ☉ Относящийся ко всему (сказанному)
   Барыга барытыгар дьахтар киһи намчы илиитэ биллэр: ыраас, тупсаҕай, ис киирбэх. Оһуор, куруһуба. Софр. Данилов
   Бачча дэлэйтэн маппакка, Барыга бары кыттарга, – Экскурсиялаан эҥиннээн Риганан да, Таллинынан Эргийэргэ быһаардылар. Күннүк Уурастыырап. Барыны барытын (бары) – туох баары бүтүннүүтүн. ☉ Охватывая все полностью, без остатка
   Биһиги учууталларбыт этэллэринэн, киһи билбэтэ диэн туох да суох буолуохтаах, киһи барыны барытын билиэх тустаах. Суорун Омоллоон
   Кини барыны бары кэрэхсиирэ: ааспыты, аныгыны, инники кэскили. И. Данилов. Барытын (барытынан) бары – биири да ордорбокко, ымпыгар-чымпыгар тиийэ. ☉ Всё и вся, до мелочей
   Лааһар хайыы-үйэ барытын бары бэлэмнээбит, оҥорбут, атын тутан аҕалан баайбыт, ыҥыырдаабыт этэ. Далан
   Кини Лаана сөхпүт хараҕар барытынан бары дьонтон ордук ураты киһи буолан көстүбүтэ. Н. Лугинов. Бука бары (барылара) – биир да орпокко, барылара аахтара. ☉ Все до единого
   Уу иһинээҕи оттор бука барылара муус оҕуруо кыаһааннанан талбааран тураллар эбит. П. Ойуунускай
   Уота, үөрбүт курдук, уруккутунааҕар ордук күүскэ чачыгыраан умайда, дьиэ иһинээҕи дьон бука барылара сирэйдэрэ-харахтара сүрдээхтик сэргэхсийдэ. А. Софронов