ж. уллуҥ; # он ему в подмётки не годится киниэхэ угунньатыгар да себе суох киһи.

модальное сл. нельзя, не годится; невозможно; итинник гынар сатаммат нельзя так делать, нельзя так поступать; манна табахтыыр сатаммат здесь курить нельзя.

приносить пользу кому-чему-л.; годиться для чего-л.

лопата; мас күрдьэх деревянная лопата; тимир күрдьэх а) железная лопата; б) заступ; туора күрдьэх лопата для сгребания снега; аҥара күрдьэх маһа , аҥара таҥара маһа погов. одна половина годится для лопаты, другая — для иконы (т. е. хорошее и плохое соседствуют друг с другом).

л. 1. (бес, дьявол) абааһы; 2. бран. абааһы, илиэһэй; # чёрт возьми! или чёрт побери! абааһы!, абааһы баара!; к чёрту! (послать, бросить и т. п.) сах сиэтин!, үөдэн тастын!; иди к чёрту! киэр бар!; до чёрта абааһы курдук элбэх; это ни к чёрту не годится бу туохха да наадата суох; чёрта с два! оннук эрэ буолбатах!; сам чёрт ногу сломит абааһы да иҥнэн охтор иэдээнэ (туох да бэрээдэк суох); чем чёрт не шутит! абааһы туохха тиэрдибэтэ баарай!, туох буолбата баарай!; чёрт знает что! тугун сах билэр!; жить у чёрта на куличках үөдэн түгэҕэр олор!; ни богу свечка, ни чёрту кочерга погов. таҥараҕа да чүмэчи, абааһыга да үөттүрэх буолбатах.

саҥа алл., сыһыан холб. Абарыыны-сатарыыны, абааһы көрүүнү, бырачыаһы, сөбүлээбэт сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает возмущение, негодование, протест, недовольство (куда это годится, боже мой, что за чёрт, что за безобразие)
Итинник түбэлтэҕэ саҥарбакка хаалар диэн туох аатай! Софр. Данилов
Туох аатай, ханнык эрэ таас иһин... Бэйи, ол эрээри, кырдьык алмаас буоллаҕына, оччо даҕаны сыаналаах буолуон сөп. Н. Якутскай
Тугу да өйдөөбөппүн. Туох аатай! С. Ефремов
Бу кыысчааҥҥын буой, киһини мэнээк үөхтэримэ. Туох аатай! «ХС»

аат.
1. Кыра да буоллар туох эмэ көмө, туһа. ☉ Польза, хоть и незначительная
Мантан көдьүүс тахсыа суох. — Көтүмэх үлэ көдьүүһү аҕалбат (өс хоһ.). Туох да үлэҕэ-хамнаска көдьүүһэ суох сэттэ ыы-кырбас кыра оҕолоох этилэр. Күндэ
2. Ордук туһалаах буолуу; кыаҕы барытын туһаныы. ☉ Использование всех возможностей
Көдьүүс уонна хаачыстыба пятилетката. — Диспиэччэр сулууспата салайыы көдьүүһүн биллэрдик үрдэтэр. ЭБТ
Саҥа үөрэх дьылыгар үөрэх процеһын көдьүүһүн үрдэтии син биир сүрүн соругунан буолуоҕа. «Кыым»
русск. ф. гл. годись (от годиться)