Якутские буквы:

Якутский → Русский

дарбаан

I) шум, гром; ытыалаһыы дарбаана звуки перестрелки; 2) перен. шумиха; туох үгүс дарбаанай ? что за шумиха?

Якутский → Якутский

дарбаан

аат.
1. Олус күүстээх, улахан охсор тыас-уус, дирбиэн. Сильный шум, громкие звуки ударов, грохот
Буускалар айхаллаах дарбааннарын истээт, өстөөхтөр үрдүлэригэр түһүспүтүнэн бардылар. Амма Аччыгыйа
Табык тыаһын дарбааныттан да атына, Дьөлөккөй күпсүүр ньиргиэриттэн да күүстээҕэ. С. Зверев
Хаамыҥ, пионердар, Горн уораан дорҕоонунан, Барабаан дарбаан тыаһынан. П. Тулааһынап
2. көсп. Айдаан, аймалҕан. Шумная ссора, скандал
Куоратынан, тыанан дарбаан бөҕөнү тартахха эрэ дьыала табылларын курдук саныыр дууһа буолан биэрдэ. Амма Аччыгыйа

айдаан-дарбаан

аат. Олус улахан хаһыы-ыһыы; ньиргиэрдээхтик биллэ-көстө сатааһын. Шум-гам; шумиха
Дьиҥ күүстээх уонна дьиҥ кэрэ хаһан да айдаана-дарбаана суох, сэмэй буолааччы. Амма Аччыгыйа

дирбиэн-дарбаан

  1. аат. Элбэх тыас-уус, ньиргиэр-ньаргыар. Непрерывный громкий шум, грохот
    Эрбии эмиэ элэҥнээн Иэйэ-туойа килбэҥнээтэ. Тимир арааһа лыҥкынаан Дирбиэндарбаан олустаата. С. Васильев
    Дирбиэн-дарбаан, буулдьа ыйылыыра, бааһырбыт, өлөн эрэр дьоннор саҥалара сүрдээх быһыылааҕа. Ф. Софронов. Ити түгэҥҥэ иннигэр этиҥ этэринии идэмэрдээх тыас, дирбиэн-дарбаан, атах ньиргиэрэ иһиллибитэ. Эвен фольк.
  2. даҕ. суолт.
  3. Ньиргиэрдээх, тыастаах-уустаах. Оглушительный, громкий, шумный. Дирбиэн-дарбаан муусука
  4. көсп. Аймалҕаннаах, айдааннаах, сатарыйыылаах. Шумный, беспокойный, тревожный
    Эстэн бүппүт эргэ дьыл Элбэхтэри тэрийдэ, Дирбиэн-дарбаан сэрии суолун симэлитэ сатаата. Саха нар. ыр. III
    Дирбиэн-дарбаан күннэргэ Дирбийэн-дарбыйан тураммыт Көнөр көҥүлү көрдүөхпүт, Көмүс солону көмүөхпүт. П. Ойуунускай

дүрбүөн-дарбаан

аат. Улахан, бүтэҥи быыстала суох тыас-уус. Непрерывный громкий, гулкий шум
Дүбдүр-дабдыр, Дүрбүөн-дарбаан Тирилиитарылыы Тигинии түстэ. П. Ойуунускай
Дүҥүр тыаһа симэлийдэ, Дүрбүөндарбаан мэлийдэ. В. Лебедев (тылб.)


Еще переводы:

дирбиэр

дирбиэр (Якутский → Якутский)

көр дирбиэн-дарбаан
2
Ньиргиэр, дирбиэр этиҥ Ньиргиһитэн эттэ. Күннүк Уурастыырап

буум

буум (Якутский → Якутский)

I
аат., кэпс. Дарбаан, айдаанкуйдаан, өрүкүнэйии. Бум, шум-гам. Дьэ, буум бөҕө буолбут
II
аат., түөлбэ. Наһаа нэс (табаны этэргэ). Чрезвычайно медлительный, ленивый (об олене). Буум таба

бүөрэмньитик

бүөрэмньитик (Якутский → Якутский)

сыһ. Дарбаана, айдаана суохтук, кистэммит, саспыт курдук, бүөмнүк, бүччүмнүк. Уединенно, укромно. Бүөрэмньитик олор. Бүөрэмньитик санаа
«Кээтии-и», — диэбитэ Маппый …… эргим-ургум көрөн чугаһынан ким да суоҕуттан бүөрэмньитик астына санаат. П. Аввакумов

дарбыытаа

дарбыытаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Тыастаахтык тоҥсуйан тыаһы-ууһу таһаар. Производить, издавать дребезжащий стук, шум, колотить, барабанить
Мин күөрдүм күпсүйүө Мин балтам дарбыытыа. С. Данилов
Тимир арааһа лыҥкынаан Дирбиэн-дарбаан олуһаата. Тыһыынча тыаһынан, тыҥкынаата, Сүүс эгэлгэнэн дарбыытаата. С. Васильев. Тэҥн. тоҥсуй, дарбый, түрбүй

дьаҥсал

дьаҥсал (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Күүстээх, иччилээх (тыл, саҥа); ыарахан, нүһэр (тыас). Веский, внушительный (о речи, словах); тяжелый, грохочущий (о шуме). Ойуун икки эмньик тыйдары өлөр өлүүгэ тэбэр дьаҥсал тойуга …… дьулаан-суоһар этэ. Далан
Дьаҥсал этиҥ дарбаанын тардан Сата билигин да күүрэ турар. Күннүк Уурастыырап
Ол уордаах Улуу Суорун тойон Ыар дьаҥсал тылларын, эргэ туос тордуйалыы, Сиргэ-буорга тэпсэр Сэттээх-сэмэлээх буолуо. И. Гоголев

тиҥий-таҥый

тиҥий-таҥый (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Бүтэй, улахан ньиргиэрдээх тыаһы-ууһу таһаар. Производить громкие, раскатистые звуки
[Ойуун] кыаһааннара кылырдаан, күҥэһэ, ойбон тимирдэрэ килбэҥнэһэн, дүҥүрүн охсуута улааттар-улаатан, тиҥийэн-таҥыйан барар. Күннүк Уурастыырап
Дьэ быһа дьиктитин куоракка… Тиҥийэр-таҥыйар дарбаана, Биэрэккэ, тутууга, собуокка Түбүктээх-табыктаах айдаана. С. Васильев
Сыах тута үлэлээн тиҥийэн-таҥыйан барбыта. Г. Борисов

тирилээ-тарылаа

тирилээ-тарылаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Тохтоло суох биир күдьүс «тир-тир-тир» диэн олус күүскэ тыаһаа. Издавать, производить очень громкий, равномерный, дребезжащий звук, тарахтеть
Дүбдүр-дабдыр, Дүрбүөн-дарбаан Тирилии-тарылыы, Тигинии түстэ. П. Ойуунускай
Кыра сэлиэнньэ иһигэр эргэ тыраахтар тыаһа тирилээн-тарылаан ыраахтан иһиллэрэ. «Кыым»
Эбиэттэн киэһэ бөртөлүөт дьэ тирилээн-тарылаан кэллэ. СЮ ЫБ

чарылас

чарылас (Якутский → Якутский)

I
чарылаа диэнтэн холб. туһ. Ийэм этэринэн, кукаакылар чарылаһан саҥардахтарына — үөрүү. «ХС»
Налыы сиргэ арай тымныы уулаах үрүйэлэр тохтообокко чарылаһаллар. В. Санги (тылб.)
II
даҕ. Биир күдьүстүк чарылыы тыаһыыр (хол., уу тыаһа). Журчащий (напр., о воде)
Ааны аһан көрдө — чалбах чарылас. Сиэн Чолбодук
Хатылыыр саҥабын хайабыт сиккиэрэ, Хатылыыр саҥабын чарылас үрүччэ. ЛБС
Ол араллаан дарбаана Улҕачаан чарылас сүүрүгэр ой дуорааныныы иһиллэр. В. Лебедев (тылб.)

майыр

майыр (Якутский → Якутский)

эб., кэпс.
1. Түмэр-холбуур суолтаны көрдөрөр. Выражает собирательное значение
Эргиллибитэ: бороҥ куобах бэргэһэлээх уол бинтиэпкэлиин майырдыын бүтүннүү хаар буолан оронон эрэр эбит. Софр. Данилов
Ынахтары, арыылары майырдары барыларын да харайыҥ. А. Сыромятникова
С э р и и с аҕана эр-ойох холбоһуута, сыбаайбата ма йыра, айдаана-дарбаана суох, судургу этэ. «ХС»
2. Сэниир, абааһы көрөр сыһыаны көрдөрөр. Выражает пренебрежительное, презрительное отношение говорящего к кому-чему-л.
Дьэ, эмиэ салайааччы майыр!  Ньахчаллан дьэ майыр! «ХС»

баһылыктаа

баһылыктаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ханнык эмэ бөлөх дьону салайар, дьаһайар бырааптан. Обладать властью, руководить кем-чем-л.
Үс сүүс сыл тухары саха норуотун ыраахтааҕы былааһа баһылыктаан, баттаан олорбута. Күндэ
Дыгын сэрии дьонун элбэҕи тутан, ону баһылыктыырын иһин «Боотур» диэн дуоһунастаах тойон аатырбыт. Эрилик Эристиин
Норуот былыр, баай кылааһа баһылыктаан олорорун саҕана, санаатын сирэй этэрэ сатаммат этэ. Суорун Омоллоон
2. Тугу эмэ бас бил, туохха эмэ хаһаайын буол. Владеть чем-л., стать хозяином чего-л.
Баараҕай дьиэни баһылыктаа. А. Софронов
Кулуттар холкуос буолан, киэҥ алааһы баһылыктаан, үлэ дарбаанын уһугуннарбыттара. Амма Аччыгыйа