дерзкий, очень резкий; наглый; бардам киһи дерзкий человек.

1) нахальный; дерзкий (о человеке); 2) диал. нахальный и жадный (о собаке).

даҕ. Баламат соҕус, толоостуҥу. ☉ Довольно дерзкий, нагловатый
«Кыратыык-кыратык уоспун, хааспын оҥостуом уонна хоппуруон чулку кэтиэм», – диэн быһаарынна Нина уонна кини сааһыгар ити сонун, баламаттыҥы санааттан үөрэн кэллэ. Н. Габышев

1) дерзкий; наглый; нахальный; дохсун киһи резкий человек; тот оҕото дохсун погов. сын богатого нагл; 2) буйный, горячий ||:буян, забияка; дохсун ат горячая лошадь; олус дохсун киһи он большой забияка; 3) лютый; дохсун тымныы лютый мороз; 4) бурный, стремительный; дохсун сүүрүк бурное течение.

м. в разн. знач. тыл; французский язык француз тыла; дерзкий на язык баламат тыллаах; лишиться языка тылгыттан мат; газетный язык хаһыат тыла; литературный язык литературнай тыл; язык музыки музыка тыла; # язык без костей тыл уҥуоҕа суох (мээнэ тыллаах киһиэхэ); язык чешется тыла кыһыйар (тугу эмэ этиэн олус баҕарар киһини); держать язык за зубами тылгын кыатан, сан-ары ма, этимэ; чесать язык тылгын ыстаа.

I
аат. Түүтэҕи сынньарга аналлаах төбөтүгэр соҕооччуктаах ураҕас. ☉ Цеп (приспособление для молотьбы зерна в снопах). Хатыҥ маһынан болооччу оҥоһунна
□ Баалкы маһынан эбэтэр болооччунан сынньан астыыллара. АЕВ ОҮИ
Сорох бурдугу болооччунан астыыллара. ПДН ККС
II
даҕ. Харса суох, баламат. ☉ Дерзкий, нахальный
Санаата болооччутун бэркиһиибин. ПЭК СЯЯ
Хантан оннук болооччу санаа киирэн кээлтэ буолла. Далан
Баар буолааччылар бу халлаан курдук хабараан, болооччу саҥнаахтар. Эллэй

быть дерзким, очень резким; быть наглым; тоҕо наһаа бардамсыйаҕын ? почему ты ведёшь себя так дерзко?

1. даҕ., кэпс. Тот (дэлэй астаах-таҥастаах) буолан бардам, баламат майгылаах (ордук оҕоҕо тут-лар). ☉ Дерзкий, наглый от пресыщенности жизнью
   Оҕолорум сордоохтор …… Тоттук оҕолортон Тобулута сынньыллан сордонуохтара. Өксөкүлээх Өлөксөй
   [Хачыгырга] тоттук уол ыстанан кэлэн, баттаҕар түстэ. Эрилик Эристиин
   Баһыкка Ньургуһуну Сэрбэкэ кинээс тоттук уолугар Мардьааһайга сыыттыыр. Т. Сметанин
2. аат суолт. Баай-тот олохтонон тугу да туохха да холообот бардам киһи. ☉ Сытый, дерзкий человек
   Бардам бааралаата, Тоттук тоҕуоруйда. С. Зверев
   Аччыкка бары ас амтаннаах, Тоттукка тоҥ хаһа да сымсах. Айталын
3. сыһыат суолт., кэпс. Кыһалҕаны билбэккэ, аччыктаабакка. ☉ Безбедно, сытно
   Аны кыыл баар буолан, тоттук олоробут. А. Софронов
   «Аартыктар» сүөһү аһылыгар тутайбатахтара, тоттук, эмистик туораабыттара. Э. Соколов
   Дохуоттарын таһыгар элбэх таба сүөһүнү ииттэн, айахтарыгар баҕас тоттук олороллоро. «Чолбон»

даҕ.
1. Одурууҥҥа сиэппит, одуруунунан ыалдьар (хараҕы, халтаһаны этэргэ). ☉ Поражённый трахомой (о глазе, веках)
Кыламаннара бараммыт одурууннаах кыһыл халтаһата дьолтойо испит. Болот Боотур
Тарбыыкын одурууннаах харахтарын икки ытыһын тилэҕинэн хардары-таары сотуталыыр. Л. Попов
2. көсп. Дьалхааннаах, уларыйыылаах (хол., олох, санаа); дохсун, дьорҕоот (киһи). ☉ Тревожный, меняющийся (напр., о жизни, мыслях); дерзкий, удалой (о человеке)
Омук-омук одурууннаах дьорҕоотторо Олус үөскээн хаалан Олуона кыараҕастык Олороллор эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оччугуйтан даҕаны Одурууннаах олоххо Уол оҕо оҕустарар эбит ньии! А. Софронов

даҕ.
1. Сэрэҕэ суох, холуон (киһини этэргэ). ☉ Дерзкий, грубый, неосторожный (о человеке)
Кэтириис тахсан, олбуор аанын нэлэччи аһан туран, киһитэ туттара-хаптара холус буолбутун бэлиэтии көрдө. П. Аввакумов. Холус туттуу. Холус сырыы. СТБКТ
2. Сиэргэ баппат, киһи сүөргүлүөн курдук толоос. ☉ Грубый, неприличный (обычно о речи, поступках). Холус тыл. Холус сыһыан
□ Хомоттум быһыылаах эйигин Холус быһыыбынан. С. Данилов
3. Күүстээх, дохсун (хол., тыал). ☉ Сильный (напр., о ветре)
Холус тыал тумулу эргийдэ. С. Данилов