воспитанник; детдом иитиллээччилэрэ воспитанники детдома.

сущ
иитиллээччи: Воспитанник детдома - детдомҥа иитиллээччи

аат. Кимиэхэ эбэтэр ханна эмэ иитиллэр-үөрэнэр оҕо, эдэр киһи. ☉ Воспитанник
Суворовскай училище иитиллээччитэ. Детдом иитиллээччилэрэ.  Хайатай? Хайатын билигин эттилэр... Кустуров иитиллээччитэ диэн? Н. Лугинов
Щи - тик бэйэтин иитиллээччилэрин күһүн саҥа саала ааныгар көрсүбүтэ. «ХС»

эрэй диэнтэн атаах. Кэһии эрэйээхтиир эбит дии. Амма Аччыгыйа
Кинилэр [детдом оҕолоро] барахсаттар эмиэ болҕомто эрэйээхтииллэр эбээт. Огдо
Бу сэгэрбин көр, эрэйээхтиир ээ, Эмээхсиэн, дьэ быйыл бэлэх-туһах суоҕун курдук суох. ОоТС

бил диэнтэн төхт
көрүҥ. Бэйэтин аҕатын ууһуттан кимнээх кэлбиттэрин кини ааҕа билэттиир буолан, дьонун диэки көрө да барбакка туран: «Миигинниин онуобут!»— диир уонна олорор. Н. Якутскай
Кини детдом сүүһүнэн оҕолорун биэс тарбаҕын курдук сиһилии билэттиир. Н. Заболоцкай
Дьахтар одуулаһа сатаата да, ханнык кыргыттар туралларын кыайан билэттээбэтэ. Софр. Данилов

күөрэй диэнтэн төхт
көрүҥ. [Туматтар] бүччүм-бүччүм өрүс хоннохторугар, быттыктарыгар биирдэ күөрэйтэлииллэрэ. Далан
Витя умса-умса күөрэйтэлии, мөхсө, чалбыы сырытта. Н. Заболоцкай
Тохсунньуттан күн кыһыҥҥы күдэриги быыһынан, күкүр хара тыаны үрдүнэн көнтөс устатын төһөтүнэн күөрэйтэлээн эрэрий? С. Васильев
Детдом салайааччыларыгар киһи сатаан өйдөөбөт дьыалалара хат күөрэйтэлээн барбыттара. Н. Заболоцкай

аат. Чиҥ боолдьохтон оҥоһуллар кыһыҥҥы атах таҥаһа. ☉ Зимняя обувь из уплотнённого войлока, валенки
Хаатыҥканы сулбу тардан ылан, атаҕар анньынна. Амма Аччыгыйа
Көрдөҕүнэ, хоһун дьоно үксэ хара хаатыҥканан дьоролдьуһаллар, кини онно наһаа ымсыырда. С. Руфов
Оччолорго детдом оҕолорун хаатыҥканы улларарга, тапчааны, олоппоһу эҥин өрөмүөннүүргэ үөрэтэллэрэ. С. Федотов
русск. катанки

аат.
1. Үлэлиир-хамныыр дьоҕура суох дьон (хол., кыра саастаах оҕолор, өйүнэн ыалдьааччылар) тус бэйэлэрин, бырааптарын уонна интэриэстэрин көмүскээһини судаарыстыба тэрийэн олоххо киллэриитэ. ☉ Наблюдение за недееспособными гражданами (напр., малолетними) и попечение об их воспитании, правах и т. п., опека. Детдом оҕолоро судаарыстыба эпиэкэтигэр киирэллэр. Сэбиэскэй кэмҥэ баар эпиэкэ тиһигэ үрэллибитэ өр буолла
2. Ким кими эмэ көрүүтэ-истиитэ, бүөбэйдээһинэ, кимиэхэ эмэ кыһамньыта. ☉ Забота о ком-л., попечение
Максим …… олоххо бастакы хардыылары оҥортоон барбыта, ийэ-аҕа эпиэкэтиттэн тахсан, бэйэтин бэйэтэ көрүнэр киһи буолбута. А. Бэрияк
Оттон уол эн эпиэкэҕэр сылдьар буолбат дуо? Уол эн тускунан миэхэ өрүүтүн кэпсиир. Н. Островскай (тылб.)

аат.
1. Биир кэлим буолар чаастары уусуран өттүнэн ыпсаҕайдык дьүөрэлээн холбооһун. ☉ Художественная согласованность, стройное объединение частей, образующих целое
Кулууп, электростанция, детдом, баланыысса — ити барыта биир ансамбль буолан киэҥ хочо кэриитин кэпсиэхтэн кэрэтик киэргэтэллэр. И. Данилов
[Айдар бырайыактаабыт дьиэтэ] олус хараҕы аалар, кыбартаал уопсай тутулугар бас бэриммэккэ ансамблы алдьатар, дьүөрэлээһини кэһэр. Н. Лугинов
Былыргы архитектуралаах биир ансамбль буола оҥоһуллубут дьиэлэртэн, кини [НАТО ыстаабын дьиэтэ] олус олуонатык уонна сүөргүтүк көстөр. ТГП ЕЭА
2. Ырыаны, үҥкүүнү, о. д. а. бииргэ толорор дьон бөлөҕө. ☉ Художественный исполнительский коллектив (певцов, танцоров и т. п.)
Былырыын саас муус устарга Сааһыырга «Һээ-ку» («Дьүкээбил сардаҥата») диэн ааттаах эбээннии ырыа уонна үҥкүү ансамбла тэриллибитэ. «Кыым»
Сотору буолаат кинини [Семен Васильевы] саллааттар пуолкатааҕы ансамблларын солиһынан ылбыттара. АҮ
Биһиги сопхуоспут көмөтүнэн, үбүлээһининэн алта киһилээх «Кэскил» диэн инструментальнай ансамбль тэриллибитэ. ПДИ КК

туохт.
1. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ гынарыгар эбии күүс буол, эбии көмө буол. ☉ Помогать, оказывать помощь кому-л. в чем-л.
Миша доҕоро таҥнарыгар көмөлөстө. Н. Лугинов
Кыһыллаай сайынын дьонугар көмөлөһөрө, кыраны ону-маны үлэлиирэ. Л. Попов
[Петя:] Тыраахтарынан балбаах тиэйэ кэллим. Ким баарый, көмөлөһүҥ. С. Ефремов
2. Кимиэхэ эмэ үп, ас-таҥас өттүнэн көмө буол; кими эмэ үбүнэн, аһынантаҥаһынан салҕаа. ☉ Оказывать материальную помощь кому-л.
Детдом оҕолоро киниэхэ күн сарсын ас таһааран биэрэн көмөлөһүөх буоллулар. Н. Заболоцкай
Мотуруонаҕа харчынан көмөлөһүөх буолла. Н. Павлов
Сорохтор көлөнөн, бурдугунан, ичигэс таҥаһынан көмөлөспүттэр. И. Никифоров
3. Өйөбүл, тирэх буол; сүбэ-ама буол. ☉ Оказывать содействие кому-л. в чем-л., поддерживать кого-л. в чем-л. (напр., морально, идейно)
[Чокуурап:] Эһиги холкуостаахтар, кириитикэни сайыннарыҥ. Онуоха баартыйа көмөлөһүө. С. Ефремов
Холкуос атын үлэлэригэр олохтоох үчүгэй сүбэлэринэн көмөлөспүтэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Оҕо кыра эрдэҕинэ улахан дьон бэлиэтии көрөн, сэҥээрэн: «бу оҕо дьоҕурдаах», «бу оҕо талааннаах» дииллэрэ кэлин сайдарыгар күүһү-уоҕу биэрэр, көмөлөһөр. ОАП ОДьТС
4. көсп. Туһалаа, үчүгэй түмүккэ тиэрт. ☉ Приносить пользу, доводить до хорошего результата
Бу эмп көмөлөһөр эбит. — Хахха сиргэ сөрүүкээһин син биир көмөлөспөт. И. Данилов