Якутские буквы:

Якутский → Якутский

долгураҥ

  1. аат.
  2. Сайыҥҥы нуһараҥ киэһэ чуумпута. Затишье летнего вечера
    Арай бу долгураҥҥа Мин истэбин чыычаах ырыатын, оҕо күлүүтүн. С. Данилов
    Доҕоччугуом, сайыҥҥы чэбдик Долгураҥҥа тахсан хаамсыах. Р. Баҕатаайыскай
    Киэһээ долгураҥҥа, сөрүүҥҥэ Дуораһыйара дьол ырыата. И. Федосеев
  3. көсп. Туохтан эрэ үөрүү, дуоһуйуу туруга. Состояние возвышенной, вдохновенной радости
    Киэһэ аайы көрүстэрбит эрэ, итинник кэрэ иэйии долгураҥар оҕустаран, тулабытыгар баарысуоҕу тамты умнарбыт. Нэртэ
    Хомойуу дириҥ далайын да өҥөйөн туран, умсан ылабын өрүкүйүү долгураҥар. В. Потапова
    [Уол] Даайыстыын туох эрэ этиэхтэн кэрэ, дьикти долгураҥар бигэтэ, оһуохай дуораһыйарын иһиллии олороллоро. Е. Неймохов
  4. даҕ. суолт. Тыала суох, чуумпу. Безветренный, тихий
    Долгураҥ чуумпуга тахсаммын, Доҕорбун кытта мин испитим. С. Дадаскинов
    Долгураҥ сарсыарда чуумпуга Олоҕу уруйдуур үөр чыычаах. Чэчир-68
    Уу долгураҥ олох - чуумпу, бүөм олох. Тихая, безмятежная жизнь
    Саҥа кэлбит, кини [Хаппытыан], дьолугар үөскээбит, кыайбыт-хоппут уу долгураҥ олоҕо кэрэ буоллун. А. Сыромятникова
    Уу нуһараҥ, уу долгураҥ олох сатыылаабытыгар бигэнэ, таала сытар курдук Бүлүү эбэ барахсан. С. Федотов
    1941 сылтан нус-хас олоҕу билбэтэх, тото-хана аһаабатах буоллахпына, дьэ манна түбэстим уу долгураҥ олоххо, толору дьолго. «ХС»

долгура

аат. Тыала суох биир кэм чуумпу. Затишье. Кустук, тыыга олорон, Өлүөнэ өрүс киэҥ боротуохатын киэһээҥҥи долгураҕа туораан иһэр. В. Протодьяконов
Түүн, хараҥа долгураҕа, ый иэмэҕэ түһэр. М. Тимофеев
Уу долгуратын хамсаппат киһи - көнө майгылаах киһи. Тихий, спокойный, благонравный человек (букв. человек, не мутящий, не тревожащий глади воды)
Сыа хаары быспат, уу долгуратын хамсаппат, күөх оту тосту үктээбэт киһи. Өксөкүлээх Өлөксөй

Якутский → Русский

долгура

диал. затишье, гладь (на воде); уу долгуратын хамнаппат киһи он и воды не замутит (о тихом, безобидном человеке).


Еще переводы:

арыалдьыттан

арыалдьыттан (Якутский → Якутский)

арыалдьыттаа диэнтэн бэй. туһ. [Өбүгэлэрим] Бытыктара — үрүҥ чараҥ, Ааспыт кэм аас алааһыттан Кэлбиттэр чуор, долгураҥ Хомус тыаһа арыалдьыттанан. И. Гоголев

куталы

куталы (Якутский → Якутский)

даҕ. Сымнаҕас, күөгэҥнии сылдьар (хол., сыттык туһунан). Мягкий, пухлый (напр., о подушке)
Түү долгураҥ бэриинэҕэ, Төгүрүк куталы сыттыкка, Көтө күүгэн суорҕаҥҥа, Бигиир биһик кырабаакка …… Арай биир уол киһи түһээбит. П. Тобуруокап

түҥкэр

түҥкэр (Якутский → Якутский)

туохт., поэз. Хараҥар, хараҥара бүрүлүн, боруор. Темнеть, становиться сумрачным, мрачным
Түүн ийэ долгураҥ уутунан Түҥкэрэн дьэ биирдэ кэлбитэ. Ньургустай кииһигэр сууланан Нуурайа утуйа сыппыта. И. Чаҕылҕан
Киэһэ буолан кэриэрдэ, Түүн буолан түҥкэрдэ. С. Васильев

уйгууруу

уйгууруу (Якутский → Якутский)

уйгуур I диэнтэн хай
аата. Онно баар: уу-чуумпу, долгураҥ Угуттаах нуурала, Уһуктуу, уйгууруу, Умайыы тууспана. Күннүк Уурастыырап
Тиийиэм киэһэ уот өһөн, Имиксамык буолуута, Остуоруйа түмүктэнэн, Уу-чуумпу уйгууруута. С. Данилов

марбаччы

марбаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Үллүбүт-баллыбыт, испит курдук (кэтит сирэй туһунан). Одутловато
Судьуйа бэл төрөппүт да аҕата билбэт гына кэбилэммитэ. Сирэйэ марбаччы испитэ, эриэппэҕэ маарынныыра, оттон кулгаахтара …… баҕа хаатын курдук дарбайан тахсыбыттара. КНО
[Кыыс] дьиэтин олоҕо да бэрт уу долгураҥ буолбатах курдук этэллэр. Сорох сарсыарда ытаансоҥоон мап-маҥан сирэйэ марбаччы и һ э н, үлэтигэр кэлээччи. «ХС»

хоргутуу

хоргутуу (Якутский → Якутский)

хоргут II диэнтэн хай
аата. Хомойуу, хоргутуу түгэҕэ биллибэт дириҥ далайын да өҥөйөн туран, Умсан ылабын өрүкүйүү долгураҥар. В. Потапова
Хоргутуу бөҕөнү хоргутан барбытым. ЯРС

көтө

көтө (Якутский → Якутский)

көтө күүгэн суорҕан — олус сымнаҕас, сылаас уонна чэпчэки суорҕан (киһи тартаран утуйдар утуйуон курдук оронун хоһуйан этииттэн). Очень мягкое, теплое и легкое одеяло (часть сложной речевой формулы об идеальном для крепкого сна ложе)
Түү долгураҥ бэриинэҕэ, Төгүрүк куталы сыттыкка, көтө күүгэн суорҕаҥҥа [Арай биир уол түһээбит]. П. Тобуруокап
Бука манныгы этэн эрдэхтэрэ: көтө күүгэн суорҕан, сыа сымнаҕас сыттык, түгэҕэ биллибэт түү бэриинэ, хаар маҥан хаарыан бырастыына диэн. «ХС»

күөгэл

күөгэл (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ биир тэҥ нуһараҥа, долгураҥа. Умиротворенная плавность, медлительность чего-л.
Мотуок солко Мутукчатын Унаар күөгэл, Устар долгун, Нуолур-нусхал Нуоҕайынан Уустуктааммын, Оһуордааммын Ойуулаатым. Күннүк Уурастыырап
Бу күөгэлгэ бигэтэн, оҕотун эмиийдээбитинэн, бэһигэр өйөммүтүнэн, нухарыйан хаалбыт эбит. Н. Павлов

үөйбэтэх-ахтыбатах

үөйбэтэх-ахтыбатах (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Санаан да көрүллүбэтэх, көһүтүллүбэтэх, олох биллибэт. Нежданный-негаданный, непредвиденный, неожиданный
    Дьэ, олох үөйбэтэх-ахтыбатах суолугар түбэстэ. Е. Неймохов
    Кэнникинэн, бэйэм да билбэккэ, буорту буолуохпун, араас үөйбэтэх-ахтыбатах кирдээх быһыыга киириэхпин, сөрөнүөхпүн сөптөөҕө. Г. Колесов
    Нонос ити уу долгураҥ чуумпу олоҕо эмискэ үөйбэтэх-ахтыбатах өттүттэн түөрэ охсуллуоҕун ким билиэ баарай. Күрүлгэн
  2. аат суолт. Санааҕа да суох, көһүтүллүбэтэх туох эмэ. Что-л. нежданное-негаданное, неожиданно возникшее, непредвиденное, незнакомое
    Эйэлээх кэмҥэ туох барыта хос түгэхтэнэн, үөйбэтэҕиҥ-ахтыбатаҕыҥ барыта чаалыйан тахсар. Н. Лугинов
    [Ааныка:] Киһи син ол-бу үөйбэтэҕин-ахтыбатаҕын истэр эбээт. С. Ефремов
    Баҕар, киһи араас үөйбэтэҕэ-ахтыбатаҕа тахсан хаалыа. Н. Заболоцкай
кылыкын

кылыкын (Якутский → Якутский)

аат. Үөр хаас саҥата. Гогот гусиной стаи
[Хомус] Киэҥ Лена дуйдаах долгураҥа, Үөр хаас айманар кылыкына, Көмүс үрүйэ күлүмүрэ Бу нарын дорҕооҥҥор биллэрэ. Л. Попов
Арыт халлаан сырдык күөҕэр Ааһар көтөр кылыкына сүтэр. И. Алексеев
Өрүү аймана истэбин Түүн үөһэ хаас кылыкынын Ыҥырсан кэпсэтэллэрин Өйдүү, таайа сатыыбын. В. Миронов