протяжно жужжащий, звенящий; дыыгынас тыас протяжный звук. дыыгынат = побуд. от дыыгынаа=. дэбдэй= хвастаться, проявлять легкомысленное хвастовство (от похвалы, поддакивания).

сыһ. Куоҕас курдук. ☉ Как гагара, подобно гагаре (кричать)
Дүҥүрүн хаҥас кулгааҕар таҕайан олорон, иһиллэр-иһиллибэт иккэрдинэн охсон дыыгыната-дыыгыната, чөкчөҥөлүү чүүбүргээн, куоҕастыы хахааран, кэҕэлии этэн, суордуу хооҕурҕаан ылаттыыр. Күннүк Уурастыырап
Туруйа хараҕа көлүйэбитигэр сүүрэн киирэн куоҕастыы хахаараат, үс төгүл умус, оччоҕо ууҥ көтөн хаалыа. И. Гоголев

тыаһы үт. туохт. «Хоох», «хоох» диэн саҥар, оннукка маарынныыр саҥаны таһаар (суор саҥатын этэргэ). ☉ Издавать протяжные, хриплые звуки, подобные крику вороны, каркать
Ханна эрэ суор обургу, номнуо оҕолорун көтүтэн, уһуйан хооҕургуур. Болот Боотур
Дүҥүрүн хаҥас кулгааҕар таҕайан олорон, иһиллэр-иһиллибэт икки ардынан охсон дыыгыната-дыыгыната, чөкчөҥөлүү чүүбүргээн, куоҕастыы хахааран, кэҕэлии этэн, суордуу хооҕурҕаан ылаттыыр. Күннүк Уурастыырап

аат. Киһи-сүөһү этин сытыытык быһа ытыран хаанын уулуур, тигээйигэ маарынныыр кынаттаах үөн. ☉ Слепень
Сайыҥҥы куйаастан, күлүмэнтэн сылгы, ынах сүөһү манна сөрүүкүү киирэр, мунньустар эбит, — өтөх иһигэр эргэ кии толору. Н. Якутскай
Дьөгүөссэ баран ороҥҥо тобуктаан туран, түннүктэн күлүмэни тутан ыла-ыла, кулгааҕар дыыгынатар. Күндэ
Быйыл бырдах наһаа хараамнаан түстэ, күлүмэн кытта элбээтэ. В. Протодьяконов
ср. эвенк. күмикээн ‘насекомое, букашка; жужелица’

сыһ. Кимиэхэ эбэтэр туохха эмэтэ майгылыырдык. ☉ Похоже на кого-что-л., подобно кому-чему-л. «Иссык-Куль» борохуот үстэ төхтүрүйэн нарын-наҕыл баҕайытык, хаһыытааҕар ырыаҕа маарынныырдык, хаһыытаан дыыгынатта. Амма Аччыгыйа
Кини хайдах хамныырын …… үүт-үкчү түһэрэн иһэр кыргыттара, уолаттара, икки өттүгэр кынаттыы сэлэлээн, биэрэс тэбэргэ маарынныырдык …… бээдьэҥнэһэ-эйэҥнэһэ тур дулар. Болот Боотур

сыһ. Киһи муодаргыан курдук, уратытык. ☉ Необычно, странно
Онуоха, биир сиргэ таба тирэнэн туруо суох буолан, уоту тула эргийбэхтии сылдьыбыт Вася олус дьиибэтик холкутуйа охсон хаалбытын бэйэтэ да бэркиһээтэ. Амма Аччыгыйа
Иван Иванович кэргэнэ бу киэһэ оскуолаттан хайдах эрэ дьиибэтик уларыйан, сүргэтэ сүрдээҕин көтөҕүллэн кэлбитин муодаргыы көрдө. Софр. Данилов
«Үнүр ынахтарым аатын суруйан ыларыгар Николай Дмитриевич дьиибэтик күлбүтэ», - диэтэ Таня уонна ынаҕын ыан дыыгынаппытынан барбыта. М. Доҕордуурап