Якутские буквы:

Якутский → Русский

дьайҕарыы

и. д. от дьайҕар =.

дьайҕар=

проясниваться (о небе); халлаан дьайҕарбыт нёбо прояснилось.

Якутский → Якутский

дьайҕарыы

дьайҕар диэнтэн хай
аата. Күн киэһэтийэн дьайҕарыыта суолга торҕоннообут үөр бөрөлөр сулукучуйан киирдилэр. В. Протодьяконов
Уум быыһынан үлүгүнэйэ сытан, Үөл-дьүөл үрүҥ түүн дьайҕарыыта, Ити мин кими көрөн аһардым? - Астыбыт халлаанныы сырдаатым. М. Тимофеев
Өрүкүйбүт буор сиккиэр тыалга оҕустаран дьайҕарыыта көрбүтэ: тротуар устун буор анныттан Аннушка, үүт-үкчү халлаан сырдыыта туох барыта сыыйа-баайа көстөн кэлэрин курдук, тахсан кэллэ. «ХС»

дьайҕар

туохт.
1. Ырааһыр, сырдаа, үчүгэйдик көстөр буол (хол., былыттаах халлааны, туманы, буруону этэргэ). Сделаться ясным, прояснеть, просветлеть (напр., о небе, очистившемся от облаков, тумана, дыма)
Былыттаах халлаан дьайҕаран, толору ый көһүннэ, ыйдаҥа сырдатта. Болот Боотур
Туман арыый дьайҕарбыкка дылы. Суорун Омоллоон
Табахтааһын тохтообута, салгын арыый дьайҕарбыта. Далан
Халлаан сырдаан, дьыбар күүһүрэн барда, илин диэки дьайҕарбыт чараас былыт сардаҥа уотунан кытара кыыста. Н. Заболоцкай
2. Сырдаа, сырдаан кэл (хол., хараҥа түүн кэнниттэн). Становиться светлым, светать (о наступлении утра)
Дьаҥха түүн дьайҕаран, Саабыла биитинии, Сарсыарда чаҕылыс гыммыта. Эллэй
Сааскы түүн барахсан, Дьайҕара сырдаата. Күннүк Уурастыырап
«Тохтоо! Ким иһэрий?»- өссө да ситэ дьайҕара илик борук-соруктан саҥа көбдьүөрдэ. Н. Кондаков
3. көсп. Дьэҥкэр, тарҕан, аас (киһи санаатын, утуйар уутун туһунан). Рассеиваться, становиться яснее, отчетливей, проясниться (обычно о мыслях, сознании, сне)
Томмот тойон уһугунна. Арааһа сарсыарда чугаһаабыт: уута дьайҕарбыт. Софр. Данилов
Настарыанньа маҥнай лүҥкүрэн баран, кэлин син дьайҕарда. Н. Лугинов
Бастакы ыксамар санаалар арыый дьайҕарбыттар. Далан


Еще переводы:

прояснение

прояснение (Русский → Якутский)

с. ырааһырыы, дьэҥкэрии, дьайҕарыы; прояснение погоды халлаан дьайҕа-рыыта; прояснение сознания өй-санаа дьэҥ-кэриитэ.

сулукучус

сулукучус (Якутский → Якутский)

сулукучуй диэнтэн холб. туһ. Күн киэһэтийэн дьайҕарыыта суолга торҕоннообут үөр бөрөлөр сулукучуһан кэллилэр. В. Протодьяконов
Үрүҥнэр куоракка кистэлэҥ бассабыыктар тэрилтэлэрэ баарын булаары сулукучуһа сатаан бараннар, тугу да булбатахтара. И. Федосеев

прояснеть

прояснеть (Русский → Якутский)

сов. ырааһыр, дьэҥкэр, дьайҕар; с вечеру прояснело киэһэнэн дьайҕарда.

бырдах

бырдах (Якутский → Якутский)

аат. Синньигэс эттээх, атахтаах, тумустаах, хаан утахтаах үөнкөйүүр көтө сылдьар көрүҥэ. Комар. Бырдах хойунна. Бырдах түспүт
Элийбити элиэ сиир, быралыйбыты бырдах сиир (өс хоһ.)
Бырдах уулаах, хойуу оттоох ходуһа сиригэр ордук сытайан үөскүүр. Н. Заболоцкай
Сөрүүн түстэҕин аайы бырдах, оҥоойу хойдон испитэ. Далан
Утуйуох иннинэ боҕуруоскай түптэтинэн дьиэни ыһааран бырдаҕы кыйдыыгын. Сэмээр Баһылай. Тэҥн. кумаар
Бэс бырдаҕа (кумаара) — саһархайдыҥы кыһыл өҥнөөх сайыҥҥы кумаар. Крупный летний комар желтовато-красного цвета
Иҥсэлээх бэс кумаара былыттыы саба түһэриттэн да кыһаллыбат. «ХС». Титириир бырдаҕа — титириири (малярияны) тарҕатар кумаар. Малярийный комар (анофелес)
Титириир бырдаҕа көнө ньуурга олороругар илин атахтарынан хатанар, иһэ, кэннэ өрө көтөҕүллэн тахсар. КАМ ТЫаТТБ
Титириир бырдахтары — анофелеһы — кынаттарыгар хара толбонноохторунан атыттартан арааран билиэххэ сөп. КАМ ТЫаТТБ. Тоҥот бырдаҕа (хараам бырдах) — хара дьүһүннээх сайыҥҥы ардах бырдаҕа. Сильно кусающиеся летние комары, особенно скучивающиеся в облачные дождливые ночи
Бу күһүн хараам бырдаҕын саҕа халыҥ үөрдээх туллугу көрөн турабын. Сэмээр Баһылай. Харааннаах бырдах — былыттаах түүннээҕи курдук олус элбэх, хойуу бырдах. Как комаров в облачную ночь (о бесчисленном множестве кого-чего-л.)
Харааннаах бырдах курдук Халыаннык хаҥаабыт Хара норуот Харса суох абаран Хабараан санааҕа Ханыылаһан эрэр эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй. Ыам бырдаҕа — сайын саҕаланыытыгар бастакы куйаас күннэргэ түһэр олус хойуу бырдах. Множество комаров, появляющихся в начале лета (в первые знойные дни)
Ыам бырдаҕын курдук Ыһыллыбыт ыраас ыччаттаах, Томороон мас курдук Торолуйбут толуу дьонноох... А. Софронов
Сотору-сотору ыам бырдаҕын курдук элбэх бараан, сылгы, ынах үөрдэрэ утуусубуу кэллэр кэлэн иһэллэр. И. Федосеев
Түптэ буруота дьайҕарыыта, хараан киэһэҕэ, биһиги кэммит кэллэ диэбиттии, ыам бырдаҕа өрө кыынньар. Сэмээр Баһылай

дьайҕарт=

дьайҕарт= (Якутский → Русский)

побуд. от дьайҕар =; тыал былыттары дьайҕардыбыт ветер разогнал тучи.

дьайҕарт

дьайҕарт (Якутский → Якутский)

дьайҕар диэнтэн дьаһ
туһ. Хараҥаны дьайҕардар Халлааныкпыт сырдаата, Күннэриги таһаарар Күөрэгэйбит ыллаата. И. Эртюков
Саамал кымыһынан Санаабытын дьайҕардан Саргылардаах үҥкүүнү Таһаарбахтаан иһиэҕиҥ! С. Васильев

саккырастай

саккырастай (Якутский → Якутский)

саккырас II диэн курдук. Санаалары дьайҕардар Сайаҕастай салгыннаах, Саккырастай самыырдаах Саастарыкпыт салалынна. А. Софронов

быралгылыы

быралгылыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Быралгы курдук. Подобно бродяге, как бродяга
Былыт быстан, тарҕанан, Быралгылыы быданна, Дьирибиниир, дьайҕарар Саҕах унаар урсуна. Л. Попов

анабыллан

анабыллан (Якутский → Якутский)

анабыллаа диэнтэн атын
туһ. Кини [Кыһыл Аармыйа] төрөөбүтэ абаттан-сататтан, баттабыл-атаҕастабыл, муҥ-сор ордук хаҥаан, аан дойдуну ордук бүрүүкээбитин дьайҕардар, булгурутар анабылланан. Суорун Омоллоон

просветлеть

просветлеть (Русский → Якутский)

сов. 1. (стать светлее) сырдаа, дьайҕар; нёбо просветлело халлаан сырдаата; 2. перен. (стать ясным) сырдаан кэл, ыраа-һыран кэл; сознание больного просветлело ыарыһах өйө-санаата сырдаан кэллэ; 3. перен. (стать радостным) сырдаан кэл, эйэҕэстий; лицо просветлело сирэйэ сырдаан кэллэ.