чартаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Чартаммыт илиилээх сылдьар
□ Кини бэйэтин дьарамай, дьүдьэх тарбахтарын чартанан баран, суорҕан анныгар сытар атахтарын көрүннэ. А. Фадеев (тылб.)

дьүһ. туохт. Чэпчэкитик иэҕэҥнээн хаамп (кыра дьарамай киһи туһунан). ☉ Идти легко, покачиваясь из стороны в сторону (о маленьком худощавом человеке)
Аныаха диэри онно олордоҕо дуу диэн, аны рестораммар кыатараҥнаа. Н. Заболоцкай

сыһ. Кыҥнары (киһи, сүөһү төбөтүн, моонньун туһунан). ☉ Склонив набок (голову)
Баһын кылдьыччы туттубут умсары соҕус. ПЭК СЯЯ
Кыра дьарамай таабылсык төбөтүн хантаччы туттан, моонньун хаҥас диэки кылдьыччы түһэрэн баран, түргэн баҕайытык саҥаран, бытыга салыбырыыра. М. Горькай (тылб.)

сэбигирээ диэн курдук
Аҕамсыйа барбыт үрдүк, дьарамай киһи түргэн түргэнник саҥаран сэбигирэппитигэр иннин диэки тоһуйа үүммүт сэҥийэтин убаҕас бытыга сэпсэрэҥнээбитэ. Далан
Сүрдээх түргэнник, ол быыһыгар көрдөөхтүк саҥаран сэбигирэтэрэ. ЖЕ АЭӨ

ханньай диэнтэн көстө түһүү. Хааннаах дьабадьыта Ханньас гына түстэ. П. Ойуунускай
Турку да диэн, бэрт кыра, дьарамай оҥоһуулаах, хаһан баҕарар ханньас гынан ыһыллан, уон аҥыы арахсан хаалыах айылаах хаадьаҥнаабыт-дьаадьаҥнаабыт тэрил. С. Маисов

быыкаайык диэн курдук
Ийэ хараҕар Таня саҥардыы хааман түөрэҥниирэ, быычыкайкаан ытыһын охсон таһырҕатара субу илэ-бодо көһүннэ. М. Доҕордуурап
Быычыкайкаан, дьарамай баҕайы бэйэтэ күрэхтэһии көбүөрүгэр киирдэр эрэ адьас уларыйан хааларын кини эрдэ бэлиэтии көрбүтэ. Н. Лугинов
Бу быычыкайкаан талах чыычааҕын ырыатыттан сааскы күн уһуктар эбит. В. Иванов

туохт., элэк. Оччо күүһэ суох эрээри күүскүн көрдөрө сатаа, күүскүнэн киһиргээ. ☉ Стараться показать свою силу, хвастаться силой, не будучи силачом
Сахалар маладьыастар. Кинилэр күүстээх дьонноро күүстэрин кистииллэр, оттон эн күн аайы күүһүмсүйэн тэлэкэччийэҕин. И. Гоголев
Кеша дьарамай сула эрээри, миэхэ күүһүмсүйэр. Н. Габышев
Эн, Миша, күүһүмсүйэр ахан этиҥ дии, Дмитрий Петровиһы кытта тустан көрбөккүн дуо? НЕ ТАО

мотохоно курдук көр мотоҕоно
Сэнэх соҕус таҥастаах, мотохоно курдук кыргыттар-уолаттар сырсан таҕыстылар. А. Сыромятникова
Тима туһунан санаатахха, кини билиҥҥи мотохоно курдук көрүҥүн оннугар туой урукку дьарамай …… кыра уолчаан көстөргө дылы. Н. Лугинов
Оҕолор эйэҕэс, ис киирбэх дьүһүннэрин мотохоно к у р д у к нүөл көрүҥнэрэ өссө киэргэтэрэ. ДьИэБ

даҕ. Бөкчөччү түспүт, бүк түспүт көҕүстээх (киһини этэргэ). ☉ Сутулый, сгорбленный (о человеке)
Такымынан накыгыр, арҕаһынан нүксүгүр, үрдүк уҥуохтаах, улахан оҕонньор эбит. Күннүк Уурастыырап
Кини [Кеша] көхсө төһө да нүксүгүрүн, уҥуоҕа дьарамайын иһин …… туттара-хаптара да сытыы, эрчимнээх. Н. Габышев
Үрдүк ар ҕаһынан нүксүгүр оҕонньор, хоонньун хас тыбытынан киирэн кэллэ. Эрилик Эристиин

туохт. Кыайан түргэнник улаатыма, кыра, дьарамай буол, мөлтөө-ахсаа. ☉ Отставать в росте, быть тщедушным, хилым
Ол курдук Оонньуу сырыттаҕына, Олоҕо отохсуйда, Баайа аччаата, Баранан барда. А. Софронов
Бу, Охтон бараммат Уһун дьылҕан мастаах, Уолан көҕүрээбэт Ыраас сүлүүдэ уулаах, Отохсуйбат От ньүөгү кырыстаах …… дойду. С. Васильев