Якутские буквы:

Якутский → Русский

дьарҕаа

I хариус.
II 1) кайма, каёмка (узкая нашивка); 2) вид якутского орнамента в форме зигзага.

Якутский → Якутский

дьарҕаа

I
аат. Туох эмэ устатынан дуу, туоратынан дуу биир күдьүс эбэтэр балаһа-балаһа барар ойуу. Узор, орнамент, нанесенный полосой по краю какого-л. изделия
Орон дьарҕаа ойуулаах сүҥ сөрүө сабыылаах. М. Доҕордуурап
Оронун баһыгар киһи баарыгар аһыллыбат, дьарҕаа киэргэллээх дьааһыктаах. П. Аввакумов
Өйөнөрө эҥин дьарҕаа гына чочуллан оҥоһуллубут устуулун соһон тирилэтэн аҕалан олоро биэрдэ. П. Филиппов
ср. п.-монг. чаруҕа 'черта, борозда'
II
аат. Таас үрэххэ, өрүскэ үөскүүр ойоҕосторунан туора хараҥатыҥы балаһалардаах балык. Хариус (пресноводная рыба семейства лососевых)
Кыыс оҕо кыыкынайдааҕар элбэх, дьахтар аймах дьарҕаатааҕар элбэх (өс ном.). Таас үрэх маанылаах балыгар - дьарҕааҕа туулары уган өлгөмнүк бултуйбута. «ХС»
Биһиги эһэбинээн илимнэрбитин көрөн бүтэрдибит, син элбэх дьарҕаа балыгы ыллыбыт. «ХС»
хак. диал. чарҕа

ойуу-дьарҕаа

  1. аат. Дьураалыы ойуу, оһуор. Горизонтальный узор, рисунок
    Ойуу-дьарҕаа бөҕө түспүт Оонньуур курдук дьоҕус дьиэлэр. Күннүк Уурастыырап
    Унаар сайын алҕаан Ойуу-дьарҕаа тардылынна. С. Васильев
  2. даҕ. суолт. Дьураалаах, дьураанан киэргэтиилээх. Расположенный рядами, полосками (узор, рисунок)
    Ойуудьарҕаа ойоҕостоох Оһуор, дьэрэкээн куоҕайдаах Улуу мас уһун мутукчата Унаарыйа көҕөрө Уһуктубут эбит. Саха фольк. Ойуу-дьарҕаа тирэҥсэлэр Оһуор үктээн киирдилэр, Нуоҕай лабаа илиилэр Дьол ырыатын тистилэр. С. Данилов
    Ойуу-дьарҕаа хоһугар Оҕо сылдьар, сүүрэлиир. К. Туйаарыскай

Еще переводы:

хариус

хариус (Русский → Якутский)

сущ
дьарҕаа

сиэллээх

сиэллээх (Якутский → Якутский)

даҕ. Сиэл баайыллыбыт, ыйаммыт. Увешанный пучками конской гривы
Алгыыр киһи сиэллээх ибиир хамыйаҕы ылар. Саха нар. ыр. II
Симэхтээх сири иһиттэри Сиэллээх ситии быанан Сиэттиһиннэри, ситимник ыйаатылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Тоҕус сэргэ анньыллыбыт, сиэллээх сэлэ оҥоһуллубут, араҕас чэчир анньыллыбыт. П. Ойуунускай
Сыспай сиэллээх көр сыспай
Хонууларга да баппат Хороҕор муостаах үксүөҕэ, Сыһыыларга да баппат Сыспай сиэллээх үөрдүөҕэ. Л. Попов
Сыспай сиэллээх халыҥ үөрүн Көрөн олус сөҕүөҕүҥ. И. Гоголев
Сиэллээх дьарҕаа түөлбэ. — дьарҕаа балык саамай улахана. Самый крупный хариус
Ефрем үрэххэ күөгүлээн, үс-түөрт сиэллээх дьарҕааны хаптаран, балык буһаран будуулуу сылдьара. Сэмээр Баһылай
«Көрүҥ эрэ, уолаттар, бу сиэллээх нырыы (түөлбэ.: дьарҕаа) дэнэр, саамай бөдөҥө», — диир Сиэнньэ балыгы тутан туран. В. Миронов

дьарҕаалыы

дьарҕаалыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Дьарҕаа курдук. Узорчатой полоской (вышивать, виднеться и т. д.)
[Бааһырбыт геолог] Көмнөхтөөх тайҕа хаарын Кыһыл саптыы, дьарҕаалыы, Сыылбытын былаһын тухары субуллан кэлбит хаан суола. Саһарҕа
Былааччыйалары дьарҕаалыы аттаһыллыбыт, бэйэтиттэн хабырыттан тахсыбыт курдук сибэккилээх матырыйаалтан тигэллэр. «Кыым»

быраҥаатта

быраҥаатта (Якутский → Якутский)

аат. Майаҕаска, күндүөбэйгэ маарынныыр күөлгэ үөскүүр үрүҥ балык (устата 30–40 см). Пелядь (рыба)
Чэ, чыыр, муксуун эҥин курдук балыктары мантан эрэйбэтэх даҕаны иһин, быраҥаатта, дьарҕаа эҥин баҕас толорута мунааҕа суох. Н. Заболоцкай
Бүлүүгэ күөллэргэ собону, быраҥааттаны о. д. а. балыктары кыһыннары — сайыннары бултуохха сөп. И. Данилов
Мин балык үөрэхтээҕэ эбитим буоллар, бу эбэбэр күндү балыктары, холобура, быраҥаатта эҥин курдуктары үөскэтиэм этэ. И. Федосеев

быһыйдык

быһыйдык (Якутский → Якутский)

сыһ. Түргэнник, сыыдамнык, сууххайдык (тугу эмэ оҥор, сырыт). Быстро, проворно, споро
[Татьяна Ивановна:] Николай Петрович төрүт кырдьаҕаһа суох. Хата биһигиннээҕэр быһыйдык сылдьар быһыылаах. С. Ефремов
Уус киһи Быстаҕына дьарҕаа ойуу Быһыйдык сырсар эбит. Отойдоҕуна ойуолуу Оһуор таҥалай сүүрэр эбит. М. Ефимов
Кыыс буолан харалдьык Кырсыгар наскыйда, Уол буолан быһыйдык Туос ууран кылыйда. И. Артамонов

дьайаа

дьайаа (Якутский → Якутский)

аат. Үксүгэр сылгы холугар баар мэҥ, дьарҕаа. Пятно (обычно на лопатке у лошадей)
Хаҥас холугар дьайаалаах хара соноҕос. Саха фольк. Алтан түөстээх Дьайаалаах үчүгэй дабыдаллаах Татыйыктыыр чыычаах Талах төбөтүгэр олордо. Саха нар. ыр. I
Ала кунан оҕуһум Сарбынньаҕын курдукуй Саадьаҕайдыы дьайаалаах Чэйдэм тиэргэн киэлитин Тилийэ көрөн кэбиспитим. С. Зверев

дьантаар

дьантаар (Якутский → Якутский)

аат. Дьэҥкирэн көстөр саһархай өҥнөөх тааска кубулуйбут түҥ былыргы үйэтээҕи мутукчалаах мас сымалата. Янтарь
Мин көрдүм арҕаа муора Дьантаар буордаах кытылын, Хотугу Муустаах муора Хараҥарбат халлаанын. С. Данилов
Балтика дьантаардаах биэрэгэр Балыксыт тиийээри тиэтэйэр. М. Ефимов
Тырымныыр үчүгэй толбонноох мыраамар - Тымныылаах Дьааҥыга тулааһын баҕана; Араҥас сүлүүдэ, араҥас таас дьантаар - Өргөдьөй эҥэрин ойуута-дьарҕаата. С. Васильев

сабантууй

сабантууй (Якутский → Якутский)

аат.
1. Татаардар, башкирдар сааскы ыһыы кэнниттэн ылар национальнай бырааһынньыктара. Сабантуй. Татаардар общиналара сабантууй тэрийбит
2. күл.-ооннь. Дэлэй астаах-үөллээх күүлэй, көр. Шумное веселье, праздник
[Чокуурап:] Ол иһин да лаппа улахан сабантууй этэ. И. Гоголев
Сайын кэлэн, күөҕү көрсө «Сабантууй» да баар буолар, Ойуу-дьарҕаа толоон көхсө Оһуокайынан туолар. С. Тимофеев

суҥ

суҥ (Якутский → Якутский)

аат. Сүөһү түүлээбит түүтэ (түүлүүр кэмигэр тараан ылыллар, кырса суох ыраас буолар). Шерсть от линьки животных
Орон дьарҕаа ойуулаах суҥ сөрүө сабыылаах. М. Доҕордуурап
Суҥтан, сылгы сиэлиттэн ситии хатара, иһит тигэригэр ситиитигэр оҕуруо тиһэрэ. ПДА СС
Овцебыктар ынах сүөһү курдук саас түүлүүллэр. Суҥ түүлэрэ балтараа киилэҕэ тиийэр. ГКН МҮАа
ср. тюрк. йуҥ, йүҥ, йон, жуҥ ‘шерсть; перо (птицы)’

таампы

таампы (Якутский → Якутский)

аат., булт. Хатырыга, иһэ ылылллан баран, салгыҥҥа бүтүннүү хатарыллыбыт өрүс балыга. Очищенная от чешуи и потрохов, провяленная на воздухе речная рыба
Булумдьу күн уотугар хатарыллыбыт дьарҕаа, быйыт, муҥур балыктартан кичэйэн оҥоһуллубут таампыны, хачымааһы, дьуухаланы кытары тайах, кыыл эттэрин ыҥырдан барда. Л. Попов
Бычыа киирэн тимир оһоҕун отунна, хобордооххо таампыны ыһаарылаан сырдьыгынатта. Хомус