түс I диэнтэн тиэт
көрүҥ. Тайахсыт, эсэһит ыттар илистибит аттар кутуруктарыгар түспэхтээтилэр. Л. Попов
Чэй эрэ, тыым, өссө түргэтээ Дьигискэн сэлиинэн түспэхтээ! Р. Баҕатаайыскай
Оту охсон, оту мунньан Охсуулаахтык түспэхтиэххэ. «ХС»

көр бурулҕан
Былыр борохуоту биир сиргэ ытык курдук тула холоруктатан ылыталыыр ынырык бурууктар бааллара иһиллэр буолара. Амма Аччыгыйа
Арыы тумсунааҕы талахтар буруукка оҕустаран, араастаан өҕүллэҥнэһэн, лабаалара сүтэ-сүтэ, уу анныттан эмиэ хамсаан тахса-тахсалар, тимирэн испиттэрэ. Д. Таас
Ыгыатта үрэҕин эрэһэ долгуна, Ыһылла-ыһылла, өрүтэ сүүрэлиир, Куланнаах уохтардаах дьигискэн бурууга Кумаҕы быыһынан көмүһү сиидэлиир. С. Васильев

туохт.
1. Улаханнык долгуйан сүпсүгүр, уолуһуй, ыксаа. ☉ Быть в большом смятении, тревоге, расстройстве
Кэнники диэкинэн дьиэ кэргэнин аймаммыт-саймаммыт олоҕо улам орун-оннугар түһэн испитэ. М. Доҕордуурап
Ытаан-соҥоон, айманан-сайманан, дьон модун сүүрүк курдук, таһырдьа тоҕо анньан таҕыстылар. Э. Войнич (тылб.)
2. Айдаар, күүгүнээ. ☉ Шуметь, поднимать шум
Чуораан чылыгырыы түстэ. Оҕолор айманан-сайманан сырсан киирдилэр, анал миэстэлэригэр олортоон кэбистилэр. Ф. Софронов
3. көсп. Дьалкылын, булкулун, кутулун (хол., өрүс, халаан уутун туһунан). ☉ Переливаться, бурлить, расплескиваться (напр., о половодье)
Аҥхараат-хаҥхараат сирдэрбэр, Айманан-сайманан тураахтаан, Дьигискэн силистэн түлүннэ [халаан уута]. П. Ойуунускай

туохт.
1. Бултаан тугу эмэ өлөр; табыллан бултаа, элбэх бултан. ☉ Иметь добычу на охоте; удачно охотиться, много добывать (дичи, пушнины или рыбы)
Ыраахтан күөрэттилэр быһыылаах, бултуйбут сибики биллибэтэ. Софр. Данилов
Отучча туһахтааҕын барытын көрөн, уонча хабдьыны ылан, хаһан да бултуйбатаҕын бултуйан, хайа тэллэҕэр күн уотугар сыламнаан олордо. Болот Боотур
Былааны аһара анньаннар, Бултуйбут балыксыт уолаттар, Салгыны ырыанан аймааннар Иһэллэр дьигискэн тыылардаах. Л. Попов
2. кэпс. Булка түбэс, булка табылын (булду этэргэ). ☉ Быть добытым, пойманным кем-л., легко добываться (о дичи, рыбе). Булдум бултуйбат
□ Туран аа-дьуо таҥна олорон тууларын хат өйдөөн кэллэ
Кырдьык да, туох эмэ киирбит буолуон, бултуйуон сөп ээ, бачча тухары сыппыт сэптэргэ. Н. Заболоцкай

I
1. аат.
1. Балыгы бултааччы. ☉ Рыболов, рыбак
Ньукулаас эдэр эрдэҕиттэн күн бүгүҥҥэ диэри сааһытынан уонна балыксытынан нэһилиэгэр киһиэхэ баһыйтарбатах киһи. С. Никифоров
Өрүс уҥуоругар биир балыксыт тыытыгар олорон күөгүлүүр. Н. Якутскай
Үһүө этибит: мин – омуннаах соҕус балыксыт, иккиспит • олохтоох учуутал, үһүспүт – оскуола остуораһа. Н. Габышев
2. Идэлэммит балыгы бултааччы. ☉ Человек, основное занятие которого рыболовство, профессиональный рыбак
Дьааҥы оройуонун балыксыттара өлгөм булт иһин, хоту дойду холоруктаах тымныытыттан толлубакка, бары күүстэрин уонна сатабылларын ууран туран охсуһаллар. И. Данилов. Билигин Саха сирин киэҥ киэлитигэр М. Горькай улуу аатын истибэтэх, кини өлбөт-сүппэт айымньыларын аахпатах биир даҕаны холкуостаах, оробуочай, булчут, балыксыт суоҕа чахчы. Софр. Данилов
Балыксыппын өрүүтүн – Махтанабын идэбэр: Биллим үлэ үөрүүтүн Бэйэм муҥур үйэбэр. Күннүк Уурастыырап
Киэһэ аайы балыксыттар Хаһыат ааҕар чаастаахтар. С. Данилов
2. даҕ. суолт. Балыктыыр, балыгы бултуур. ☉ Рыбацкий, рыболовецкий
Чыычаах [киһи аата] бу түҥкэтэх улуус үрэҕин баһыгар, бэс күөлүгэр бүгэн олорор балыксыт оҕонньордоох эмээхсинтэн төрөөбүтэ. И. Гоголев
Тыал, буурҕа оонньуур, хаар саба тибэр хотугу дойдуга балыксыт артыалыгар атын сиртэн киһи кэлэрэ – сүрдээх улахан сонун. Т. Сметанин
Былааны аһара анньаннар, Бултуйбут балыксыт уолаттар, Салгыны ырыанан аймааннар, Иһэллэр дьигискэн тыылардаах. Л. Попов
◊ Балыксыт күнэ – балыгы бултааһынынан анаан дьарыктанар дьон бырааһынньыктара. ☉ День рыбака. Бүгүн – балыксыт күнэ
II
аат.
1. Балык аһылыктаах хотой. ☉ Скопа степная (хищная птица).
2. Өрүс тыыраахыта. ☉ Речная крачка (птица)
Балыксыт хоптобут кыланна, таҕыста саҥа күн. Н. Босиков. Тэҥн. балыктыма