Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьиппиэнник

сыһ. Ымыттыбаттык, кытаанахтык, ыардык-нүһэрдик. Твердо, сурово, грозно
Оттон саҥа кыһыл хамандыырдар буоллахтарына, бэйэлэрин киһилэрэ бэрт дуона суох сыыһаны оҥордоҕуна дьиппиэнник күргүйдүү түһэллэр. Амма Аччыгыйа
- Уонча хонукка тиийэр от-мас баар,- аҕата дьиппиэнник туттан аргыый хардарбыта. С. Никифоров

дьиппиэн

даҕ.
1. Туохтан да ымыттыбат, долгуйа охсубат, кытаанах майгылаах, ыар-нүһэр. Невозмутимый, сдержанный, непроницаемый, суровый
Кинини киһиэхэ иннин биэрэрин сөбүлээбэт, бэйэтэ дьаһайарын ордорор, дьэбир, дьиппиэн киһи дииллэр. Софр. Данилов
Шарлотта онно [кэргэнин сыһыаныгар] соччо суолта биэрбэккэ кыһанара - саха сахата өтөн, дьиппиэн, мэнээк өрүкүйүгэһэ суох ини дии саныыра. Болот Боотур
Ис санаатын киһиэхэ мээнэ биллэрээччитэ суох, дьиппиэн майгылаах - кырдьаҕас киһи туохтан үөһэ тыыммытын Сергей хантан билиэ баарай? В. Яковлев
2. Киһи сүрүн-кутун баттыыр, ньыгыл, сүдү, бигэ-таҕа модороон көрүҥнээх. Массивный, громадный; мрачный, действующий подавляюще
[Берлин] аан дойду норуоттарын кулут гынар кудьумньулаах сидьиҥ былаан иитиэхтэнэн тахсыбыт, уруккута көстөр дьүһүннүүн да дьиппиэн, тыйыс, кырдьык да, аба-сата этиҥэ сааллыан сөп куората этэ. С. Тарасов
Мин көҥүл тойугум дорҕооно Эһиги тоҥ хорооҥҥутун буларыныы, Таптал, доҕордуу санаа тиийиэҕэ Эһиги дьиппиэн хаайыыгыт түгэҕэр. Амма Аччыгыйа
Хоту дьиппиэн хайалары, Муустаах, хаардаах куйаардары Биһи дьоммут баһылаата, Олох күүскэ хардыылаата. А. Бэрияк
3. көсп. Кытаанах, ыар, тайыс; нүһэр. Убедительный, веский; суровый, жесткий
Кини [Сметанин] «Саллаат сүрэҕэ» диэн кинигэтигэр бэчээттэммит кэмчи, дьиппиэн тыллардаах хоһоонноруттан бу сэбиэскэй саха буойун тыйыс мөссүөнэ, кини сырдык дууһата - ырылыччы көстөн кэлэр. Софр. Данилов
Манна герой ревкомовец батталы түҥнэрэр иһин охсуһуута, - кэлэр кыайыыга бигэ эрэлэ бүтүннүүтэ өйтөнсүрэхтэн умнуллубат тыйыс, дьиппиэн, өргөстөөх тылларынан ойууланар. «ХС»

Якутский → Русский

дьиппиэн

невозмутимый; непроницаемый; суровый; дьиппиэн киһи невозмутимый человек; дьиппиэн көрүҥ непроницаемый вид.


Еще переводы:

лыыбырҕаа

лыыбырҕаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт., сиилээн. Дьиппиэнник сыыйан уурайбакка уһуннук саҥар. Говорить медленно нудным голосом, цедить слова. «Билигин күнэ-дьыла атын», — диэн лыыбырҕаата Фёдор Еремеевич. Н. Б осиков

сэлибирэй

сэлибирэй (Якутский → Якутский)

туохт. Түргэн-түргэнник иҥнигэһэ суохтук чэпчэкитик саҥар. Говорить быстро и несерьезно
[Мэхээлэ] Куолутунан дьиппиэнник сөҥөдүйүөн баҕарда да, онтуката чэп-чэпчэкитик сэлибирэйэн таҕыста. М. Ефимов

багдаһый

багдаһый (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн хамс
көстүү. Оҕонньор хааман багдаһыйан, балаҕаҥҥа чугаһаан эрдэҕинэ, балаҕан иһигэр тыас-уус бөҕө тилигирээбит. Кэпсээннэр
Ити икки ардыгар Икки уоттаах хараҕа Күлтэрэҥнии дьэргэйэн, Көмүлүөктүү күндээрэн Массыына бу барыйан Багдаһыйан кэлбитэ. Р. Баҕатаайыскай
Толя түннүккэ сыста түстэ – үөһэ эмискэ көстө түспүт сүдү пааматынньык дьиппиэнник багдаһыйар. «ХС». Тэҥн. багдарый

сүллэстигэс

сүллэстигэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи кыыһырдаҕына туттарын курдук сабыччы түрдэстибит (үксүгэр киһи сүүһүн этэргэ). Нахмуренный, покрытый глубокими складками (о лбе). Сүллэстигэс үрдүк сүүстээх киһи
Эрэһиэтинньикэп сүллэстигэс сүүһүн өссө сүллэһиннэрэн, уоһун иһигэр ботугураата. Е. Неймохов
«Онон-манан эргиппэккэ быһаччы эт», — сүллэстигэс сүүһүн аннынан дьиппиэнник көрбүт, бөдөҥ-садаҥ уҥуохтаах уол модьу-таҕа тарбахтарынан кинигэтин «лап» гына сапта. «ХС»

сүөлэҥэдий

сүөлэҥэдий (Якутский → Якутский)

туохт. Сөҥ куоласкынан аа-дьуо дьиппиэнник саҥар. Говорить медленно, веско, низким, хрипловатым, густым голосом
«Тугу көрөн-билэн сылдьаҕын, Туоҕа Баатыр?» — Миикээн, куолутунан, хос ис хоһоонноох сүөлэҥэдийбитэ. Далан
«Биһиги үчүгэйгэ анньынааччыбыт суох …… Сэрэппэтэҕэ диэйэҕит» …… — ойуун сөҥ дьааһыннык сүөлэҥэдийдэ. И. Гоголев
«Эр дьоннор дьыалаларыгар дьахтар орооспото буоллар ордук буолуо этэ», — диэн хоноһо киһи кытаанахтык сүөлэҥэдийдэ. П. Ламутскай (тылб.)
ср. бур. һөөлдэхэ ‘охрипнуть’

киҥинэй

киҥинэй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Аргыыйдык муннуҥ анныгар саҥар; ыллаа. Бормотать, бубнить; негромко петь в нос
Миитэрэй муннунан соҕус дириҥник киҥинэйэн кэбиһэр. Амма Аччыгыйа
Ким эрэ бүтүр-батыр киҥинэйбитэ. С. Руфов
Сүөдэр муннун иһигэр аргыый киҥинэйдэ. В. Сыромятников
Мачча уолчаан …… эбээннии ырыаны муннунан киҥинэйэр. Н. Габышев
2. Сөбүлээбэккэ, кыбдьырынан, кыыһыран көхсүҥ иһигэр саҥар; көхсүгүн тыаһат. Сердито ворчать, бурчать под нос (о гнусавом человеке); издавать глухой утробный рык (о звере)
Тохороон дьиппиэнник киҥинэйэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Эһэ көхсүн иһигэр киҥинэйдэ. Н. Якутскай
Ыт ырдьыгыныырын курдук киҥинэйэр саҥа иһиллэр. Күндэ

оҕотук

оҕотук (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Оҕо курдук, ситэхото илик. Детский, наивный, незрелый
Бу кэмҥэ [отутус сылларга] Чаҕылҕан, сааһынан оҕотук эрээри, олох эрэйин-кыһалҕатын, күүрсүүтүн-күүрээнин билэн кэлбитэ. Софр. Данилов
Коля бэйэтин оҕотук көрүҥэр холооно суох дьиппиэнник тутунна, лоп-бааччы саҥарталаата. Болот Боотур
Оҕотук да буолларбын, ол саҕана Ойуунускай айымньыларын ааҕан балаччатык билэрим. «ХС»
2. көсп. Оҕолуу кэнэн, судургу. Подетски наивный, непосредственный, невинный
Дьэ ол кэннэ, мин оччотооҕу кэнэн уонна оҕотук өйбөр, биэрбит тылбын мээнэ кэһэ охсорум табыгаһа суох курдук көстүбүтэ. Н. Заболоцкай
Кини оччотооҕу оҕотук хоһооннорун олус бэргэн, соһуччу тэҥнээһиннэрэ биһигини ордук кэрэхсэппитэ. В. Миронов
Тоҕо оҕотук дууһаҥ аанын Тэлэччи аһаҕас тутаҕын — Ааһар дьон арааһын өйдөөбөккө? Н. Харлампьева

дьиппиэ

дьиппиэ (Якутский → Русский)

см. дьиппиэн.

дьэбирсий

дьэбирсий (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Дьэбир майгылан, тыйыһыр. Становиться хладнокровным, невозмутимо-угрюмым, строгим, суровым
Оҕо сылдьан былыр үйэтээҕи өлбүт киһи уҥуоҕун аннынан ааһарыттан олус даҕаны саллара. Улаатан маннык дьэбирсийбитэ буолуо дуо? Софр. Данилов
Макар төрүөҕүттэн тыйыс дьылҕаҕа дьэбирсийбит киһи. Н. Лугинов
Аҕам күлэн саһыгыратар. Онтон дьэбирсийэр, сиэххэ-аһыахха айылаах …… миигин өтөрү-батары көрөр. Н. Абыйчанин
2. көсп. Иччитэх, тымныы, киһи кутасүрэ тохтообот буол; тымныы-тыйыс, хаҕыс буол (күн-дьыл, тыал эҥин туһунан). Становиться необитаемым, нежилым, неуютным, угрюмо-безмолвным (о заброшенном жилье, местности и др.) или холодным, угрюмым, ледяным (о погоде, ветре и др.)
Урут …… Якутскайтан хоту өттүбүт улам түҥкэтэхсийэн, дьэбирсийэн иһэр этэ. Амма Аччыгыйа
Хонон турдах аайы күндьыл улам тымныйан, дьэбирсийэн иһиэ. «Кыым»
Дьиэ буоллаҕына, кини кэлбитигэр отой да кыһамматах курдук, дьиппиэнник дьэбирсийэн турар. Л. Толстой (тылб.)

нүһэрдик

нүһэрдик (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Түс-бас майгыла нан, боччумнаахтык, дьоһуннаахтык, дьиппиэрдик (тутун). Солидно, степен но, серьёзно (держаться)
Бу быыбарга кулуба буолуоҕуттан ыла кини …… нүһэрдик туттар идэлэннэ. И. Гоголев
Сааһырбыт өттүлэрэ ордук нүһэрдик, боччумнаахтык тутталлара, хаалааччыларга сүбэ-ама биэрэллэрэ. В. Тарабукин
Полицейскайдар сүр нүһэрдик туттан сылдьаллар. ПП ОА
2. Сөҥ, улахан куолаһынан дьиппиэнник, итэҕэтиилээхтик (эт, с а ҥ а р). Гр о мко, весомо, полнозвучно, убедительно (говорить)
Түмэппий, үөрбүтүн туттуна сатаан, ордук нүһэрдик саҥаран, кытаанахтык туттан, аргыый аҕай остуолга ыкса тиийдэ. Амма Аччыгыйа
Удаҕан куолаһын уларытан, намылыччы сыыйан ыллыырын ууратан, ыардык, нүһэрдик туойан барда. Болот Боотур
Кырдьаҕас капитан салоҥҥа төттөрүтаары хаама сылдьан, нүһэрдик кэпсиирэ. И. Егоров
3. Бүтэҥи ньиргиэрдээхтик. Громко, глухо
Ыар самасыбааллар нүһэрдик күүгүнэһэн утары көрсөн ааһыталыыллар. В. Яковлев