побуд. от дьириһий =.

туохт. Эмискэ дьириһийэн ыл (киһи этин-сиинин этэргэ). ☉ Внезапно ощутить мелкую дрожь (в теле)
[Ньургууна] этэ-сиинэ дыр гынан эрэ хаалбытын билэр. А. Софронов
Оҕонньор куйахата дыр-дыр гынна. Болот Боотур

дьириһий диэнтэн дьаһ
туһ. Хаҥас илиитин Сыҥааҕар таҕайан Хоолдьуктаах төбөтүн хоҥкутан, Хомуһун охсон дьириһиппитэ. Күннүк Уурастыырап
Кэбис, хомус, үөрэҥҥин, Ыллаан дьүрүһүй, «Дьол күнэ үүннэ», - диэҥҥин Дьириһит, дьигиһит. И. Эртюков
Кэриэскин айаммын айхаллыы Гитараҥ тылынан дьириһит, дьирилэт! Дьуон Дьаҥылы

туохт. Уһун, аһаҕас дьириһийэр тыаһы таһаар (хол., сылгы кистииригэр маарынныыр). ☉ Издавать звонкий вибрирующий звук (напр., похожий на ржание лошади)
Ат таныыта тардыргыыр, тыбыыран дырылатар. П. Ойуунускай
Муҥур тииккэ олорор элиэ кулуннуу кистээн дырылатта. Амма Аччыгыйа
Толору уулаах төбүлэх устун мотуордаах оҥочолоохтор өрөтаҥнары сүүрдэн дырылаталлара. А. Данилов

сыһ. Чаҕылыйан, өлбөөрөн ыла-ыла (дьиримнээ); сороҕор күүскэ, сороҕор мөлтөөн ыла-ыла (дьиримнээ). ☉ То ярко, то тускло (блестеть); то сильно, то слабо (мерцать)
[Күөрэгэй] Дьирим-ирим биир сиргэ Битийбэхтии, дьирибинии, Дьиҥнээх дьикти минньигэстик Дьириһийэ эппиэттээбит. Күннүк Уурастыырап
Дьүкээбил уота умайан Дьирим-ирим көттөҕүнэ, Дьиэбитин манан Дьэргэтэн аастын диэннэр Чарт тымтык түннүктээбиттэр эбит. П. Ядрихинскай

1. аат. Туохтан эрэ дьигиһийэн хамсааһын. ☉ Дрожь, судороги
   Титирик орон дьирискэнэ. ПЭК СЯЯ
   Бука бу сиргэ баар кэрэ дорҕоон Эймэнитэр дьирискэнэ, Айылҕа тупсаран, талан, холбоон - Айдаҕа ырыа кэрэтин. Ол иһин туйаарар тойугуттан Ойор күндүл күн уоттанар. И. Эртюков
2. даҕ. суолт. Дьигиһийэр, дьириһийэр. ☉ Звонкий с переливами
   Дьикти чуор, дьирискэн күөмэйдэр сир-сири Дьиэрэччи эймэхтиир этилэр. Эллэй

I
туохт. Туохтан эмэ кыйар курдук биллэ-биллибэт кэйиэлээ (киһи ньиэрбэтин, этин-сиинин туһунан). ☉ Ощущать слабую нервную дрожь, легкое покалывание
Этим сааһынан ханнык эрэ сылаанньытар күүс дырылыы тарҕанар. А. Федоров. Даайыс этин сааһа дырылаан, атаҕын сүһүөхтэрэ кыйан, кычыгыланан ылбыттара. Н. Заболоцкай
Этим-сииним олоччу, атахпыттан төбөбөр тиийэ эмиэ дырылаан ыларга дылы гыммыта. В. Гаврильева
II
б. күрүс тыас туохт. Уһуннук, аһаҕастык дьириһийэн иһилин (хол., туох эмэ доргуйан, хайдан эбэтэр тырааныспар ыраахтан тыаһа эҥин). ☉ Дребезжать тихо, слабо и равномерно-протяжно (напр., о звуке при тряске, потрескивании или об отдаленном гуле транспорта и т. д.)
Мууһу тэһэ үктээтэхпинэ тыаһа түннүк тааһа үлтү барарын курдук дырылыыр. Н. Якутскай
[Буомба эстибитигэр] сытар хоһум түннүгүн тааһа өрө дырылыы түстэ. С. Никифоров
Эмискэ кэннигэр, ойоҕосторугар муус хайыта баран дырылаата. Н. Габышев. Түптэлэс дьыбарга Тыраахтар дырылыыр. П. Никифоров
тюрк. дырылда

биирдэм тыас туохт.
1. Бүтэҥитик ньиргийэн, доргуйан, дьириһийэн ыл. ☉ Содрогнуться, сотрястись с глухим шумом
Эһэ арҕаҕын үрдүнэн хаамыталаатыбыт, сир түгэҕэр эмиэ туох эрэ ньир гына түстэ. Далан
Тиит сир доргуйуор диэри ньир гына оҕутта. М. Доҕордуурап
Арамаан уҥа атаҕын олуйан баран анньарын кытта, киһитэ сир ньир гына түһүөр диэри тиэрэ таралыйбыта. СМН ТС
2. Этиҥ-сииниҥ ис өттө бүтэйдии доргуйан эмискэ ыарытыйан ыл (хол., күүскэ охсууттан). ☉ Ощутить внезапную тупую боль глубоко внутри тела (напр., от сильного удара)
Тутан иһэр тарыырын Дьэргэ сыарҕатын ылаҕар батары биэрбитэ, илиитэ биирдэ ньир гына түстэ. Болот Боотур
Өттүгүм уҥуоҕа ньир гына түспүтэ, мин уйуттубакка охтубутум. Н. Якутскай
Оҕонньор уҥа көхсүн хараҕа ньир гына түһэр. Р. Кулаковскай
◊ Ньир гыннар кэпс. — быһа баттаан улаханнык саҥар. ☉ Сказать резким тоном, энергично
Улаханнык саҥаран ньир гыннаран кэбиһэр. Амма Аччыгыйа
«Суох!» — диэн тахсыбыт уолаттар бары тэҥҥэ эппиэттээн ньир гыннардылар. «ХС»

I
сыһ.
1. Ыпсары, иһирдьэ кимистэн киирэр курдук (хол., тутун — уос туһунан). ☉ Поджав (напр., губы)
Чараас уостарын ньимиччи туттан, кэтирии мыччырыстыбыт көтөх сирэйэ сырдыы мичээрдээбит. Амма Аччыгыйа
Арсен кытархай хааннаах уоһун өһөстүк ньимиччи тутунна уонна кыыска утары хаамта. А. Фёдоров
Аана тылын таһааран иһэн, айаҕын ньимиччи тутунна. М. Доҕордуурап
2. Батары, иһирдьэ киирэр гына (хол., түс, ас). ☉ Вглубь, внутрь чего-л. (напр., воткнуть, провалиться)
Хахыйахтарын тэллэҕин, уу хоннун диэн, тутум кэриҥэ ньимиччи түһэрэн олордон кэбистилэр. У. Нуолур
Аппанаас [ураҕаһын] арҕах айаҕын иһин диэки ньимиччи анньан истэҕинэ, иһиттэн киһи куйахата күүрүөххэ айылаах дириҥ улаҕалаах ырдьыгынааһын дьириһийдэ. Я. Семёнов
Лев Львович …… кэккэлэһэ турар кириэһилэ олоппоско ньимиччи түспүт. Айысхаана
△ Улаханнык хомулларын курдук. ☉ Так, чтобы образовалась вмятина (ударить)
Таас ньимиччи охсуллуутугар, хаспахха батан киирбэккэ, хабырыллан хаалла. Т. Сметанин
3. Ыпсары, ыга сыһыары. ☉ Плотно, впритык (закрыть)
Ньимиччи сабыллыбыт тирии бүрүөһүннээх аан аһылынна. В. Титов
Сааскы күн кытархайдыҥы сардаҥата ньимиччи тардыллыбыт бадьаархай ойуулаах халыҥ түннүк сабыытын курдат дьиэ иһин өлбөөркөйдүк сырдатар. Г. Колесов
II
ньимси 1 диэн курдук
Уйаара-кэйээрэ биллибэт дуолан тайҕаны тугу да ордорбокко хаар ньимиччи түспүтэ. В. Яковлев
Үрдүк Ходуһа уута ходуһаны бүтүннүүтүн ньимиччи ылар. «ХС»