чугуҥнаа диэнтэн холб. туһ. Оҕолор чугуҥнаһа-чугуҥнаһа кэлэн баттастылар. Т. Сметанин
Уолаттара сэрэхэдийэ-сэрэхэдийэ, чугуҥнаһа-чугуҥнаһа чугаһаабыттара. «ХС»

сэрэхэдий диэнтэн хай
аата. Кэлин түүннэргэ кутталлара, сэрэхэдийиилэрэ ааһыыта, аны бэйэлэрэ кыайан утуйбат буолтара. В. Яковлев
Омоону [киһи аата] бэйэтин үлэтин туһунан отчуоттууругар соруйдулар, үлэһиттэр ортолоругар сэрэхэдийии, сибигинэһии буолла. «ХС»
Олорор өрүспүтүттэн эрдэттэн сэрэхэдийии, кэтэнии буолта. «ББ»

сыһ. Куттаммыт быһыынан, сэрэнэ-сэрбэнэ соҕус. ☉ Будто опасаясь, остерегаясь, с опаской
Онтон сэрэхэдийбиттии суругу хостоон таһааран тиэтэйбэккэ, дөрүндөрүн көхсүн этитэн кэбиһэ-кэбиһэ, аахпытынан барда. Тумарча
«Дьэ, буоллаҕа», — Архыып Егорович сэрэхэдийбиттии ытыһын суураламмахтаата. Р. Баҕатаайыскай
Мария Ларионовна эмискэ өндөс гына түспүтэ, …… кыыһын диэки сэрэхэдийбиттии көрбүтэ. В. Гаврильева

толкуйдаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. Айаан чочумча толкуйдаамахтаан баран эппит тыллара өрүү оруннаах буолааччылар. Н. Лугинов
Егор Нилович, үгэһинэн, сэрэхэдийбит хаас курдук хонос гына түһэн, толкуйдаамахтаан ылла. «ХС»

көр дэҥ I
Ким эмэ дэҥдуҥ тутуннаҕына, Ипатий Ханчыыһын өлөрдүү хаһыыта, киһи этин сааһын хайа салыыр. М. Доҕордуурап
Сээчик Дьокуускайтан кэллэҕинэ, сынньаныа этэ,- дэспиттэрэ дьонноро, истэригэр оҕону киниэхэ итэҕэйэр кэрэгэй, араас дэҥ-дуҥ тахсыа диэн куттанан, сэрэхэдийэ-сэрэхэдийэ. «ХС»
Кинилэр төһө да биир куоракка олордоллор, дэҥдуҥ көрсүһэллэр. «ХС»

туохт. Кыыһы кэргэн ыйыт, кэргэн кэпсэт. ☉ Просить себе в жёны, свататься
Ол дьон, арааһа, Найзабай кэргэнэ суох бырааттааҕын билэр эбит быһыылаахтара, ол иһин аны суорумньулаһыа диэн сэрэхэдийэн көрсүбүттэрэ. Эҕэрдэ СС
Кыыһы суорумньулаһар кэмҥит ааспыт. М. Шолохов (тылб.)

аат. Албыннааһын, албыҥҥа киллэрии. ☉ Обман, подвох
Кини бандьыыт! Ол эрээри кини дьиҥнээх бандьыыт буолбатах. Киһи үктэтиитинэн, алҕаһаан сөрөммүт [бандьыыттарга]. Р. Кулаковскай
Семёнов кэргэнин дьорҕоот тылларыгар туох эрэ угаайылааҕы, үктэтиилээҕи истэн, сэрэхэдийэ быһыытыйда. Тумарча
Үктэтиигэ түбэһэн, сыыһа кэргэннэммиппин. «Сахаада»

сыһ. Арыый халты соҕус. ☉ Вскользь, по касательной
Уолаттар уоттарын күөдьүтэ охсоннор, арыый хотунан халбы, бэтэрээ эҥээр тыаҕа быһа сүүрэн бурҕаҥнаттылар. Амма Аччыгыйа
Тэҥҥэ эрийсэр кыах эстибит, сэрэхэдийэн халбы хааман, хойуу мастаах ойуурга тэйдэ. Н. Борисов
ср. бур. халба ‘со стороны’

даҕ. Соһуйбут, сэрэхэдийбит (харахтар, көрүү). ☉ Удивлённый, настороженный (напр., о взгляде)
[Даркин] чөрү-чөрбөгөр …… улаханнаах кыра харахтара, сөрүөһүннэри туттубут чору-чорбоҕор …… уоһа дьону барытын куруук сиилиир, элэктиир курдуктар. Амма Аччыгыйа

туохт., кэпс. Туохтан эмэ куттанан сэрэхэдий, кэтэн. ☉ Побаиваться, опасаться, остерегаться (возможных неприятностей)
Куһаҕана буоллаҕына «хаһан тута кэлэллэр» диэн, мэлдьи кэтэһэ, дьаархана, санаа оҥосто сылдьыыта этэ. Күннүк Уурастыырап
Хабырыыс манна сынньана түһүөн да дьаарханна. Сэниэтэ төһө да эһиннэр, иннин хоту ааһа барда. И. Гоголев
Баайдар, кинээстэр, оннооҕор Урдаах кулуба, киниттэн кистии-саба дьаарханаллара, куттаналлара. И. Никифоров