прил
дьиэтээҕи, дьиэ киэнэ

м. нус бараан; домашний уют дьиэ нус бараана, дьиэтээҕи нус бараан.

дьоҕуһаа диэнтэн дьаһ
туһ. Дьиэтээҕи бибилэтиэкэни сатаан сааһылыыр, сөптөөҕүн көрөн дьоҕуһатар проблеманы олоххо киллэрии, ону сатаан туһаныы хас биирдии киһи эбээһинэһэ. «Кыым»

аат. Дьиэтээҕи кулут, кулут балаһыанньатыгар сылдьар туох да бырааба суох, хамнас аахсыбат үлэһит. ☉ Челядь
Кулут дьонтон төрөөн, кулут-чаҕар Бурҕалдьытын ол күн кэппитэ. Эллэй

бас I диэнтэн холб. туһ. Бу курдук киэһэ ахсын кэлэн уу басыһаҕын дуо? Софр. Данилов
Уот оттуһан, уу басыһан, дьиэтээҕи үлэҕэ көмөлөһөр буолбут сураҕа иһиллибитэ. М. Доҕордуурап
Кэл, барыах алааска Бурдукта басыһа, Төрөөбүт холкуоска, Быйаҥна басыһа. П. Тобуруокап

ымманый диэнтэн холб. туһ. Дьахталлар бары оҕо тула үмүөрүстүлэр, араастаан ымманыстылар. И. Гоголев
Оҕонньордоох эмээхсин аһынан ымманыһа турдулар. Эрилик Эристиин
Атын дьон, субу түгэҥҥэ дьиэтээҕи түбүктэрин-садьыктарын умнубут курдук буолан, күлэн-салан ымманыстылар. «ХС»

аат. Сокуону, бэрээдэги кэһии дьыалатын көрүү, бэрэбиэркэлээһин. ☉ Рассмотрение дела о нарушении закона, установленного порядка
Дьиэтээҕи үлэни үллэрии, бытархай иирсээннэри дьүүллээһин, оонньуу барарга көҥүллээһин курдук дьыалалары [оҕолор эдьиийдэрэ] Даша быһаарара. Н. Лугинов. Сорох буоластарга эрэпкиэмнэр тойоттору, кулаактары наһаа маассабайдык дьүүллээһини таһаарбыттара, ол баартыйа губбюротун уурааҕынан сэмэлэммитэ. «Ленин с.»

аат. Тугу эмэ гынарга көҥүлү биэрии. ☉ Разрешение, предоставление права кому-л. сделать, совершить что-л. Кини, көҥүллээһини күүтэн, ачыкытын көннөрүнэ-көннөрүнэ, кип-киэҥинэн саһарчы көрөн турда. Амма Аччыгыйа
Дьиэтээҕи үлэни үллэрии, бытархай иирсээннэри дьүүллэһии, оонньуу барарга көҥүллээһин курдук дьыалалары Даша, оҕолор эдьиийдэрэ, быһаарара. Н. Лугинов

аат. Тугу эмэ тус-туспа өлүүлэргэ арааран түҥэтии. ☉ Деление, разделение, раздел
Дьиэтээҕи үлэни үллэрии, …… оонньуу барарга көҥүллээһин курдук дьыалалары Даша быһаарара. Н. Лугинов
Сопхуостар барыстарын үллэрии эмиэ судаарыстыба быспыт балаһыанньаларыгар сөп түбэһиннэриллэн оҥоһуллар. ЭБТ
Аны саҥа быраабыланан бултуур сири үллэрии эмиэ сатаан өйдөммөт. «Кыым»

үмүрү-хомуру тут кэпс. — кыайа-хото тутан, түргэнник бүтэр (хол., туох эмэ үлэни). ☉ Быстро, легко справляться с чем-л. (напр., с работой)
Эр киһи үлэни …… түргэнник үмүрү-хомуру тутан бүтэрэн иһэрин сөбүлүүр. ПИО ТС
Дьиэтээҕи үлэтин-хамнаһын бэрт тиэтэлинэн үмүрүхомуру тутаат, дьүөгэлэригэр тахсар. «ХС»