Якутские буквы:

Якутский → Русский

дьэллэмник

нареч. 1) общительно; 2) податливо, послушно.

дьэллэм

1) общительный; дьэллэм киһи общительный человек; 2) податливый, послушный, сговорчивый, уступчивый; дьэллэм оҕонньор податливый старик; дьэллэм ат послушный конь.

Якутский → Якутский

дьэллэмник

сыһ.
1. Аһаҕастык, кистээбэккэ (кэпсэт). Открыто, откровенно
Оҕолору барыларын кытта дьэллэмник кэпсэтэрэ уонна …… хаадьылаһар буолара. А. Фадеев (тылб.)
2. Дэлэйдик, дэлэгэйдик, өлгөмнүк (ылбиэр). Много, щедро, не жалея (брать, давать)
[Сир ийэ] киһи аймаҕы үйэттэн үйэҕэ аһатыан-сиэтиэн наада. Ол туһуттан …… күндүргэтэрин кэмчилэһэрэ чахчы, сыаналааҕын саһыара-кистии түһүөн эмиэ сөп. Оттон дэлэгэй өттүн дьэллэмник туттара чуолкай. У. Нуолур
Татьяна [урут] бачча дьэллэмник, дэлэгэйдик туттуох быһыыта суоҕа. М. Попов

дьэллэм

даҕ.
1. Киэҥ, дэлэгэй, көнө, аһаҕас дууһалаах; киһи тылын быһа гыммат, киһи көрдөһүүтүн ылынымтыа. Общительный, с открытой, щедрой душой; послушный, уступчивый
Күүстээхтэр өрүү дэлэй, дьэллэм майгылаахтар. Н. Лугинов
Сорокин дьэллэм киһи эбит. Олоҕун бүтүннүүтүн кэриэтэ кэпсээтэ. Р. Баҕатаайыскай. Кини доҕотторо көнө сүрэхтээх, дьэллэм майгыннаах дьон, кинилэргэ кэтэх санаа ньоҕоҕо ханан да сыстыбатах. А. Федоров
2. Эйэҕэс-сайаҕас. Добродушный, благожелательный. Саҥалыыра дьылларбыт Салаллан-тэлэллэн кэлиитигэр, Сайаҕас дьэллэм тылынан Саҥара-иҥэрэ тоһуйуоҕуҥ! А. Софронов
Күтүр, эдэрбэр эмиэ эйэҕэс соҕус сигилилээххэ, дьэллэм соҕус майгыннаахха дылы буоларым. Амма Аччыгыйа
3. Кэччэгэйэ суох, дэлэгэй, бэринньэҥ. Щедрый, нескупой
Мин Испирдиэним Дьэллэм киһи буолан, Ороскуоту урут төлөөччү, Кимтэн да кини буолара. А. Софронов. Үтүө доҕор туга барыта дьэллэм, аҕыйаҕын да иһин өлгөм курдук. А. Федоров
Кудуххайдык, дэлэгэйдик кутуллар (тыл-өс). Льющийся легко, ровно (о речи). Олоҥхоһут туйгуна дьулурутар Дьэллэм ырыатын санатан, Лена эбэбит долгуһуйа устар. И. Эртюков. Сайаҕас, дьэллэм тыллаах-өстөөх, көрсүө көрүҥнээх киһи. Тумарча
Киһим тыла-өһө дьэллэмэ да бэрт. Били эппиккэ дылы, сирбитин быраҕан, талбытын ылан. «ХС»
4. Чуолкайа суох, нэмэ биллибэт элбэх тыллаах. Многословный, с нечеткой, невнятной речью. Араатар киһи иилэн ылбат дьэллэм тыллаах

ыллам-дьэллэм

даҕ.
1. Тоҥкурууна суох, дьоҥҥо эйэҕэс-сайаҕас сыһыаннаах. Добрый, открытый (напр., о характере человека)
Кини дьүк киһи буолбатах. Аһаҕас дууһалаах, ылламдьэллэм, үтүө киһи. Н. Босиков
Туман суруксут нэһилиэк кинээстэрин курдук буолбатах, ыллам-дьэллэм, дэлэгэй киһи этэ. Ойуку
Соппуруон ыллам-дьэллэм майгылааҕынан аатырар. ПИП ОТ
2. Истиҥ, ис сүрэхтэн тахсар аһаҕас (хол., кэпсэтии). Искренний, задушевный (напр., о разговоре)
Дьоҕус дьиэ сып-сырдык, толору киһи. Ыллам-дьэллэм кэпсэтии. В. Протодьяконов
Ыллам-дьэллэм кэпсэтии, ырыа-тойук, үөрүү-көтүү өрөгөйө буолла! «ХС»

эллэм-дьэллэм

даҕ. Үөрэдьүөрэ, дэлэйдик ыһа-тоҕо кутуллар (хол., тыл). Льющийся легко и непринуждённо (напр., о речи)
Ыалдьыттыы кэлбит элбэх учууталлар иннилэригэр Макарий Денисович аан маҥнайгыттан эллэм-дьэллэм тылларынан сайаҕастык кэпсэтэн барда. А. Бродников


Еще переводы:

аламаҕайдык

аламаҕайдык (Якутский → Якутский)

сыһ. Эйэҕэстик, дьэллэмник, улахамсыга суохтук (сыһыаннас, кэпсэт, көр-иһит). Ласково, любезно, приветливо (встречать, обходиться, говорить, смотреть и т. д.)
Хоноһо дьиэлээхтэри кытта, хаһааҥҥыттан эмэ билсэр дьонун курдук, бэрт аламаҕайдык кэпсэтэн, ону-маны иҥэнтоҥон ыйыталаһан барбыта. Болот Боотур
Айан чуҥкугун аралдьытаары Аламаҕайдык ыйыталлар: — Атаас, ханнык омуккунуй? Баал Хабырыыс
Яков Петров дьиэҕэ киирбитигэр: — Кэл, Дьаакып, олор, аһаа, — диэн кинээс аламаҕайдык ыҥырда. М. Доҕордуурап
— Мин урут билсэн турар курдук сананабын эбээт, графиня миигин өйдүүр эбит буоллаҕына, — диэн баран кинээс Андрей аламаҕайдык, дириҥник сүгүрүйэн кэбистэ... Л. Толстой (тылб.)

сговорчивый

сговорчивый (Русский → Якутский)

прил. тылга кииринигэс, дьэллэм, доллорхой; сговорчивый человек тылга кииринигэс киһи.

щедрый

щедрый (Русский → Якутский)

прил. 1. дьэллэм, дэлэй; щедрый человек дьэллэм киһи; щедрый на похвалы хайгыырга дьэллэм; 2. (богатый чем-л.) баай--дэлэй; щедрая земля баай-дэлэй сир; 3. (большой, значительный) дэлэй, байым, өлгөм; щедрые подарки байым бэлэхтэр; # щедрою рукою өлгөм илиинэн, кэччэйбэккэ, байымиык.

щедрость

щедрость (Русский → Якутский)

ж. дьэллэмэ, дэлэйэ; байыма.

саҥалыыра

саҥалыыра (Якутский → Якутский)

поэт., саҥа II диэн курдук. Саҥалыыра дьылларбыт Салаллан-тэлэллэн кэлиитигэр Сайаҕас дьэллэм тылынан Саҥара-иҥэрэ тоһуйуоҕуҥ! А. Софронов

саппах-сиппэх

саппах-сиппэх (Якутский → Якутский)

саппах 1 диэн курдук. Сайаҕас-дьэллэм салгыным Саппаҕы-сиппэҕи сайҕаата. Күрүлэс-көлкү тыалым Күдэни-туманы күрэттэ. Чолбон

мөҥүрэс

мөҥүрэс (Якутский → Якутский)

мөҥүрээ диэнтэн холб. туһ. Оҕустары кытта бииргэ мөҥүрэһэр курдуктара Дьэллэм тиэргэн түс-бас сэргэлэрэ, Алаас буор булгунньахтара. И. Гоголев
Оҕустар, уонча хонук тухары кырыыларынан аалсан туран айаннаабыт буоланнар, кытыл чугаһаабытын билэн, мөҥүрэһэн, мөхсөн бараллар. Р. Кулаковскай

дэлгэм

дэлгэм (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Киэҥ-куоҥ, холку; дэлэй. Свободный, вольготный, раздольный
Дэлгэм тиэргэн. Дэлгэм олох. Санаа хоту баай, дэлгэм Сахам сирэ ийэккэм. П. Тобуруокап
Ырыа ыллык дьиэбэр тиэрдэр, Тиэрдэр Таптал аллеята, Күүтэр дэлгэм тиэргэммэр Баҕа санаа беседката. И. Гоголев
Сырдык иэйиилээх, дириҥ силистээх дэлгэм олох, дьэллэм майгы-сигили сырдаан-сырадыйан ааһар. «Чолбон»
Кэччэгэйэ суох, байым илиилээх, дьэллэм (киһи). Щедрый (человек)
«Үтүө, дэлгэм киһи. Олус да үчүгэй нуучча, эчи дэлгэмин, табаҕын бүтүннүүтүн биэрдэ», - дии санаата. Т. Сметанин
Вера үгэс курдук дэлгэм, тотоойу аһынүөлүн остуол хотойорунан тардан кэбиһэр. В. Титов

дэлэмсий

дэлэмсий (Якутский → Якутский)

туохт., сөбүлээб. Наадата суохха байымсый, дьэллэм буол. Быть щедрым, уступчивым, когда этого не требуется. «Аттаргытын сынньата таарыйа сарсын манна кэлэн хонон, өрөөн барыҥ», - диэн дьиэлээх Дьэкиим үөрэ-көтө дэлэмсийэр. Саха сэһ
1977
Ол дэлэмсийэ сырыттахтарына биирдэ өйдөөбүппүт, чэйбит бүтэн хаалбыт этэ. «Чолбон»
Бэйэтин хайҕатарын Куриль олус сөбүлүүрэ: биллэн турар, төһө даҕаны наһаа дэлэмсийбэтэр, онтон ордук амарахсыйара. С. Курилов (тылб.)

төлөөччү

төлөөччү (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ иһин төлөбүрү төлүүр киһи. Тот, кто оплачивает расходы или вносит платёж, плательщик
[Испирдиэн] Дьэллэм киһи буолан, Ороскуоту урут төлөөччү Кимтэн да кини буолара. А. Софронов
[Ыраахтааҕы салалтата уонна саха тойотторо биир куомуннаһыылара] дьаһааҕы төлөөччүлэр ахсааннарын быдан элбэппитэ. БИГ ӨҮөС