дьэргэт диэнтэн хай
аата. [Уоттаннахпытына] дьэ үчүгэй дьэргэтии буолсу. М. Доҕордуурап

курулат диэнтэн тиэт. көрүҥ. Курулаппахтыы түһээт ардах Кустук дулҕатын дьэргэтэн, Ахсым аттыы өссө антах Ааста атаралыы сиэлэн. Саһарҕа

намый ди э н т эн д ь а һ
ту һ. Куйаас Маарыйа Силээн толоон иэнигэр Сибэккини анньан дьэргэттэ, Мутук-лабаа уһугар Мутукча сүүмэҕи ыйаан намытта. С. Васильев

сыһ. Өҥөйөн көстөр курдук. ☉ Так, чтобы продырявилось в нескольких местах
Түлэй бараан түүн ийэҕэ Дьүкээбил уота умайан Дьирим-ирим көттөҕүнэ, Дьиэбитин манан Дьэргэтэн аастын диэннэр, Хотугу ойоҕоһунан Үс сиринэн үлтү сынньан, Өҥөөт-чөҥөөт охсон Чарт тымтык түннүктээбиттэр эбит. П. Ядрихинскай

силигилээ диэнтэн дьаһ
туһ. Сибэкким дьиктилэрэ, Синньэ дьэрэкээн кэдээлбин Силигилэтэ симээн дьэргэтиҥ! Күннүк Уурастыырап
Барыта киһиттэн тутулуктаах. Баҕарыа: күөх хонуубун хара буорунан күдээритиэ, Күөх от үүммэтэх куйаарын Сиир отоннорунан силигилэтиэ. С. Гольдерова

даҕ. Харахха быраҕыллар, бөдөҥ (хол., ойуу). ☉ Размашистый, крупный (напр., рисунок)
Дьэбдьиэ бадаархай сибэкки ойуулаах быыһа ыйаммыта, таҥалай ойуулаах суҥ сөрүөтэ барыта кэтэҕэриин диэкини бүтүннүүтүн дьэргэтэ тупсарда. Болот Боотур
Дьахтар дьиэҕэ кэтэр бадаархай ойуулаах халаатын сиэбигэр икки илиитин уктан, ыалдьыты көстүүнэй хоско батыһыннарбыта. П. Аввакумов

туохт., кэпс. Хомуйан бииргэ түм, холбоо (ордук үөр сүөһүнү). ☉ Собирать вместе, объединять всех (напр., коров одного стада)
Биир киэһэ кыыс …… чараҥ арыы кэтэҕиттэн ынахтарын бөрүөрэн иһэн көрдөҕүнэ, били кини тойоно Сэмэн ыҥыыр атынан дэриэбинэлиир суол устун дьэргэтэн иһэр эбит. Н. Павлов
Тоҕо бу табалары бөрүөрэн үүрэн аҕаллыҥ? Болот Боотур
Онтон үрэл-тарал көппүт дьону бөрүөрэн дьиэҕэ муспуттара. Н. Заболоцкай

сыһ. Бүүрүк курдук. ☉ Подобно обшивке, кайме, канту, ободку
Үрэх тэҥкэ тиит тумулларын анныларынан тэтиҥ, хахыйах, сыҥ ойуур, кыһыл талах, долохуна уга наардаһан бүүрүктүү турунан кэбиһэллэр эбит. Амма Аччыгыйа
Бүлүү эбэ хотун Бүөр тумулугар Бүтэй төбөлөөх Бөлөх хатыҥы Бүүрүктүү анньан, Чэлгийэр чэчири Дьэргэтэн кэллибит. С. Васильев

сыһ. Чаҕылыйан, өлбөөрөн ыла-ыла (дьиримнээ); сороҕор күүскэ, сороҕор мөлтөөн ыла-ыла (дьиримнээ). ☉ То ярко, то тускло (блестеть); то сильно, то слабо (мерцать)
[Күөрэгэй] Дьирим-ирим биир сиргэ Битийбэхтии, дьирибинии, Дьиҥнээх дьикти минньигэстик Дьириһийэ эппиэттээбит. Күннүк Уурастыырап
Дьүкээбил уота умайан Дьирим-ирим көттөҕүнэ, Дьиэбитин манан Дьэргэтэн аастын диэннэр Чарт тымтык түннүктээбиттэр эбит. П. Ядрихинскай

сыһ. Суукка ханнык да кэмигэр тохтообокко. ☉ День и ночь, и днем и ночью, сутки напролет
Мин даа сааһым тухары күннэри-түүннэри кэриэтэ үрүҥ-хара көлөһүммүн тохпохтоотум ини, суох ини, син биир уһун соннонуох быһыым көстүбэт. Суорун Омоллоон. Үрэх аайы, алаас аайы Үтүмэн киһи үлэҕэ тахсан, Оскуола, баланыысса дьиэлэрин, Улахан кулууп бэртэрин Күннэри-түүннэри туттулар, Күндээрдэн-дьэргэтэн истилэр. С. Васильев