ытый диэнтэн тиэт
көрүҥ. Охоноон соботун миинин остуолга уурда, үүт кутан ытыйбахтаата. Л. Попов
Бөртөлүөт күүстээх салбахтарынан салгыны куугуната ытыйбахтаан, ырааһыйаҕа чэпчэкитик дэгдэс гына олордо. П. Аввакумов
Тыал хаары ытыйбахтаат, суугунуу ойуһута турда. Н. Габышев

көр дэбдэй
Быһыт аана, киһи харытын курдук, суон өтүүнэн өрө тардыллан, дэгдэйэн, аһыллыбытынан барда. М. Доҕордуурап
Өрүскэ киирдэх ахсын, үөскэ баар муустар өрө дэгдэһэн, өрөлөһөн, сүүнэ улахан хаар хайалар курдук көстөллөр. И. Никифоров
Ото-маһа суох улуу туундара үрдүнэн хотугу күн аа-дьуо дэгдэйэ ойдо. И. Данилов
Кини [Яков] оччоҕо төһө эрэ ис дууһатыттан чэпчээн, өрө көтөҕүллэн, дэгдэйэн институтун аанын арыйар этэ. Н. Заболоцкай

аат. Ойуур иһигэр маһа суох халтаҥ, кураанах сир. ☉ Небольшой луг на опушке или посреди леса, поляна
[Наһаар] ойуур иһигэр ырааһыйа баарыгар киирэн төҥүргэс үрдүгэр олордо. Суорун Омоллоон
Куруҥ ойуур быыһыгар, булгунньах тэллэҕинээҕи ырааһыйаҕа киирдибит. П. Егоров
Чуумпу, наҕыл Алыһардаах үрэх үрдүгэр, чээл күөх ойуур ортотугар, улахан ырааһыйаҕа олорор Дьэдьэннээх сайылык барахсан. С. Никифоров
△ Дьиэ-уот, тутуулар, күрүө-хаһаа, быыстарыгар ордубут ыраас сир. ☉ Небольшая открытая площадка среди построек, лужайка
Тэлгэһэ ырааһыйатын тулалыыр бэстэр чиргэл лабаалара таҥнары намылыһан нухарыһа таалбыттар. Софр. Данилов
Кинилэр кулууп иннинээҕи ырааһыйаҕа мунньустан үҥкүүлээн күөгэппитинэн бардылар. М. Доҕордуурап
Бөртөлүөт бөһүөлэк хоту өттүнээҕи киэҥ ырааһыйаҕа чэпчэкитик дэгдэс гынан олордо. П. Аввакумов

аат.
1. Туох эмэ уһугунан саллайан кэтирээһинэ, саллаҕара. ☉ Конец или часть чего-л. широкой и плоской формы, лопасть. Эрдии салбаҕа. Турбина салбахтара
□ Бөртөлүөт бөһүөлэк хоту өттүнээҕи киэҥ ырааһыйаҕа, күүстээх салбахтарынан көй салгыны куугуната ытыйбахтаан, чэпчэкитик дэгдэс гынан олордо. П. Аввакумов
Эрдии салбахтара өрө күөрэҥнэстилэр, сыаҕа киирбит сытыы быһахтыы долгуну минньигэстик быһыта тыыталлар. Н. Заболоцкай
2. Туох эмэ салаата. ☉ Ветвь, ответвление чего-л. (напр., оленьих рогов). Тайах муоһун салбахтара. Атырдьах салбаҕа
□ Салаалардаах салбахтаах Хатыҥ тоһоҕоҥ ханнаный? Саха нар. ыр. II
[Уус Мандар] атырдьаҕын салбаҕа тостубутун кыҥастаһа турда. И. Гоголев
[Кыыл таба муоһун] хас биирдии салбаҕа уратылаах, туспалаах, бэйэтин иһигэр кистэлэҥнэрдээх. С. Тумат
◊ Атах салбаҕа — киһи атаҕын бэрбээкэйиттэн аллараа өттө, атаҕын хаптаҕайа тарбахтардыын. ☉ Часть ноги человека ниже щиколотки, ступня
Атаҕын салбаҕын төбөтүгэр биэстээх атыыр тайах суола чараас хаарга бэчээт курдук көстөр. Н. Абыйчанин. Илии салбаҕа — киһи илиитин бэгэччэгиттэн ыла уһук өттө, ытыстаах тарбахтара. ☉ Часть руки ниже запястья, кисть. Салбах батас эргэр. — былыргы хотуур. ☉ Коса старинная.
ср. хак. чалбай ‘быть расплюснутым’, бур. һалбай ‘лепесток’, алт. салбак ‘отвислый, повисший, болтающийся’, хак. чалбах ‘широкий, обширный’