м. дэһээтинньик (тутуу үлэтин рабочайдарыгар старший).

нанай диэнтэн дьаһ
туһ. Эмискэ, дэһээтинньик сололоох тойон, Сээдьэҥкэ доҕолоҥноон сиһин кэдэтэн, түөһүн нанатан тиэрэ имиллэҥнээн киирэн кэллэ. Күннүк Уурастыырап

көр дайыымка
[Дэһээтинньик:] Сотору улахан мунньах буолар, сэтээтэл дайыымпаны иэстии тахсар үһү. А. Софронов
[Уол тойон] Быстыбыт, дьадаҥы дьонугар Бырыһыан, дайыымпа аахпыта. Күннүк Уурастыырап

аат. Үрдүк сололоох арыалдьыттара. ☉ Лица, сопровождающие какую-л. высокую особу, свита. Ыраахтааҕы сибиитэтэ
□ Ол күн улуустан сибиитэлээх кулуба, нэһилиэк кинээһэ, чаччыыналар, дэһээтинньиктэр мустубуттар. Д. Таас

утаар диэнтэн дьаһ
туһ. Оҕус сүөһү өттүттэн Улуу удаҕаттарынан Утаартаран көрөөр. П. Ойуунускай
Күлүк Дьөгүөр оҕуһун дэһээтинньигинэн туттаран, төттөрү утаартарыахха баар. А. Софронов

сыһ. Сүрдээх абалаахтык, киһи абарыан курдук. ☉ Весьма обидно, оскорбительно, унизительно
Мариса кэннинэн сыҕарыйан биэрээри гыммытыгар дэһээтинньик, ыты кэтэҕин аһыттан тута сылдьар курдук, сүрдээх атаҕастабыллаахтык умса кэйэн биэрдэ. Эрилик Эристиин

туохт. Тугу эмэ түргэнник оҥороору ыксаа. ☉ Стараться делать что-л. как можно скорее, спешить, торопиться
[Дэһээтинньик:] Кэбис, тиэтэйэбин, кулубалыын баҕастыын — бары бааллар. А. Софронов
Тиэтэйбэт буоллаххына, мин эйиэхэ улахан суолталааҕы этиэм. Н. Якутскай
Киэһээҥҥи куорат устун тиэтэйбэккэ дуоһуйа хаамыан баҕарда. Н. Лугинов
ср. халх. тевде, бур. тебде ‘поспешить’

аат., эргэр. Нэһилиэк кинээһин көмөлөһөөччүтэ. ☉ В царское время: родовое выборное лицо, помощник наслежного князя, старши ΄на
Отуу тас кырыытын диэки Дадар чаччыына сөрүүкүү олорор. Эрилик Эристиин
Ол күн улуустан сибиитэлээх кулуба, нэһилиэк кинээһэ, чаччыыналар, дэһээтинньиктэр бары мустубуттар. Д. Таас
Аҕабыт эдэригэр сытыы-хотуу, үлэһит, өйдөөх тыллаах-өстөөх киһи үһү. Нэһилиэгэр чаччыына буола сылдьыбыт. «ХС»

аат. Ханнык эмэ тэрилтэҕэ быыбарданан талыллар дуоһунастаах үлэһит. ☉ Заседатель
[Дэһээтинньик:] Сотору улахан мунньах буолар, сэтээтэл дайыымпаны иэстии тахсар үһү. А. Софронов
Дьыаланы көрөөрү куораттан сэтээтэл тахсар. Суорун Омоллоон
«Билигин барыта мин илиим иһигэр киирдэ», — сэтээтэл туран хааман мэтэҥкэлээтэ. Болот Боотур
◊ Норуот сэтээтэлэ — тэрилтэлэргэ быыбарданан талыллар, мунньахтарга куоластыыр бырааптаах дуоһунастаах киһи. ☉ Народный заседатель (представитель организации, избираемый коллективом и имеющий право голоса). Норуот сэтээтэлинэн таллылар
русск. заседатель

аат., истор. Улуус быраабатын быыбардаммыт чилиэнэ (кулубаны аннынан дуоһунастаах киһи). ☉ Выборный (до революции в Якутии: член инородной улусной управы). Быыбарынайынан үлэлээбитэ
□ Сургунах суруксута, мыаннарык быыбарынайа (өс хоһ.)
ХIХ үйэ саҥатыгар улуустарга биирдии кулуба, иккилии быыбарынай, биирдии суруксут эмиэ иккилии сылга болдьохтонон талыллар буолбуттара. БИГ ӨҮөС
Нэһилиэк кинээстэрэ, улуус кулубалара, суруксуттар, быыбарынайдар — бары кинилэр эбиттэр: тутуллар саастарын хонук ааспыттар, уҥуох дьарҕалаахтар, ис ыарыылаахтар. Амма Аччыгыйа
Бу дьиэ урут инороднай бырааба эрдэҕинэ, дьуһуурустубаҕа олорор быыбарынай үҥсүүлээхтэри көрсөр хоһугар, Чинарин кыайыылаах сырыыны түмүктээтэ. Эрилик Эристиин
◊ Быыбарынай кулуба көр быыбарынай
Улуус кулубатын, быыбарынай кулубалары, нэһилиэк кинээстэрин дуоһунастарыттан устарга уурааҕы ыллыбыт, улахан дакылааттары оҥордубут. П. Ойуунускай
Дьэ, уолаттарым ат үрдүгэр түһэҥҥит барыҥ, дэһээтинньиккэ ойон тиийэҥҥит, быыбарынай кулубаны, улахан кинээһи ыҥыран аҕалыҥ. Саха фольк. Сабардам онно, саҥа быыбарынай кулубанан талыллан, өрөгөйдөөн сылдьар кэмэ этэ. Болот Боотур