сов. см. дёргаться.

кирик-хорук гын = пугливо вздрагивать, дёргаться.

дёргаться (резко); дрожать (мелкой дрожью); передвигаться (мелкой семенящей походкой).

дьүһ. туохт. Өтөрөтөр эккин тартарар курдук хамсаа. ☉ Судорожно дергаться, вздрагивать
Отмас тыаһаатаҕын, чыычаах көттөҕүн аайы куттанан дьигиргии-дьигиргии баран истим. Н. Неустроев
Сылгы чыычааҕа биһиги истиҥник кэпсэтэрбитин ким эрэ истэн кимиэхэ эрэ тыллыа, иэдээн буолуо диэбиттии эргичиҥнээтэ, дьигиргээтэ уонна көтөн хаалла. И. Гоголев
Байбааскы атыгыраан сытар муостаҕа төкүнүйэ-төкүнүйэ барда, ытаары гына-гына, куттанан сымыһаҕын быһа ытыран, сыҥырҕаан икки санна дьигиргии сытта. Дьүөгэ Ааныстыырап

дьүһ. туохт. Куттанан эмискэ төбөҕүн ньыхаччы тутун, дьигиргээ. ☉ Пугливо вздрагивать, дергаться, втягивая голову в плечи
Дьаакып кирик-хорук гынан, тырыпыай ойон кэлэн ылла. Суорун Омоллоон
[Мөрүөн] оччо сэрэммэт, кирик-хорук гыммат. Д. Таас
Туохтан эрэ куттанан, кирикхорук гыммыт киһи бэркэ сэрэнэн-сэрэнэн киирдэ. Р. Кулаковскай

туохт. Кыыһыран, суоһурҕанан төбөҕүн хамсаппахтаа, илгиэлэн. ☉ Дергаться, мотать сердито головой, демонстрируя свое недовольство, нервозность, грубость. Күнүс ууллан, түүнүн тоҥон, Күлүк сири талан хонон, Күөллэринэн, үрэҕинэн Күндээр муоста тэлгэтинэн, Кындыалана, илгистэ Кыһын кимнэр кимэн истэ. Күннүк Уурастыырап
Өрүүнэ эмээхсин кыракый бэйэтэ кындыаламмыта, сирэйэхараҕа турбута сүрдээх. В. Ойуурускай
Холунун ыгыта тардыалаабытыгар ат төбөтүнэн икки өттүн диэки кындыаланна, тииһин лаһырҕатта. И. Никифоров

туохт.
1. Туохха эмэ баппат-иҥмэт курдук мөҕүс, үлтү сүргэйэр курдук хамсан. ☉ Производить резкие движения, биться, дёргаться, метаться
Манчаары өрө тиргиллэ түһээт, тутан турар дьоннору илгитэлээн кэбиһэр. В. Протодьяконов
«Ким тиргиллэн киирдэ диэбиппит, Сүөдэр эбит дуу», — диэн Көөдөҥ Уйбаан киирбит киһи итиригин көрөн албыдыйан саҥарбыта. П. Аввакумов
2. Тугу эмэ оҥороору эбэтэр оҥорон сүпсүгүр. ☉ Шумно, суетливо готовиться к чему-л. или совершать какое-л. действие
Манна таас пааматынньык туруортараары тиргиллэр этэ. И. Гоголев
Сайылык ыччаттара биир киэһэ бөһүөлэккэ субуоталыы бараары тиргилиннилэр. У. Нуолур
Саҥа дьыл чугаһаан турар кэмэ. Мин дьүөгэлэрбин кытта биэчэргэ бараары тиргиллэ сылдьабын. «ХС»

дьүһ. туохт. Быһымахтык, холустук хамсан, садьыаланар курдук тутун (үксүгэр туохтан эмэ өһүргэнэн эбэтэр кыыһыран); быһымахтык хамсанан хааһаҕы быраҕаттыыр курдук бүтүн бэйэҕинэн өрүтэ ыстаҥалаан сүүр (хол., эһэни эбэтэр улахан арбаҕар түүлээх ыты этэргэ). ☉ Двигаться резко, порывисто, раздражённо дёргаться (обычно обидевшись или рассердившись на кого-что-л.); бежать, резко и порывисто бросая тело вперёд, словно большую суму (напр., о медведе или об огромной лохматой собаке). Кыыс, хоско эһиллэҥнээн киирэн кинигэни ылан таҕыста
□ Эһэ, өс киирбэх, чагда быыһынан, тыс хааһаҕы бырахпыттыы, сүүрэн эһиллэҥнии турбут. Күннүк Уурастыырап
[Эһэ] бөртөлүөт түһэр сирин диэки, хааһаҕы быраҕаттаан эрэр курдук, өрө эһиллэҥнээн сүүрэ турда. «ХС»

дьүһ. туохт.
1. Кө нөтүк буолбакка, икки өттүгэр эриллэҥнээ, эриллэҥнээн бар. ☉ Извиваться, изгибаться, петлять
Эриэн үөн күлүк диэки мунньаҥнаата.  Алаа Моҕус араастаан түүрүллэҥниир, мунньаҥныыр, икки муоһа туллан түһэллэр. И. Гоголев
Уйаанды үрэх хайа быыһыттан мунньаҥнаан киирбитэ. «ХС»
2. Тугу эмэ сөбүлээбэккэ мускулун; сирэйгин араастаан тутун. ☉ Дёргаться, передёргиваться; делать ужимки, гримасы, недовольную мину
Кыыс мунньаҥныымунньаҥныы суорҕанын анныгар киирэн түүрүллэн хаалар. Амма Аччыгыйа
— Аны эн миигин булума, — диэбитэ, Ачаа кыыс мунньаҥныы, кубулуна. С. Данилов
△ көсп. Кубулҕатыр, араастаан кубулун. ☉ Кривляться, выламываться, капризничать
— Павел, ол-бу буолан мунньаҥнаама! Өскөтө таҥнараары гыннаххына, мин бэстилиэтим обуойматыгар эйиэхэ анаммыт буулдьа сылдьар. Н. Якутскай
Ол-бу буолан мунньаҥнаама, а н ы э н м и н и л и и м и һ и г э р бааргын. Уустаах Избеков
Ол дьахтар ку һаҕаныттан, быһа ол-бу буолан мунньаҥнаан, Ылдьааны ити үлүгэрдээх алдьархайга тиэрдибитэ. И. Алексеев

тыаһы үт. туохт.
1. Эрчимнээхтик тохтоло суох өрө мөхсөн, туохха эмэ охсуллан чаастатык тоҥсуйан эрэр курдук тыаһы таһаар. ☉ Биться, ударяться обо что-л., дёргаться, производя дробный глухой шум
Дулҕаттан манныгы күүппэтэх көтөр барахсан, соһуйан өрө тилигирэйбитинэн барда. Н. Заболоцкай
Оҕонньор мөхсөн тилигирэйэ сылдьар Элиэнэ эбэ хотун дэҥҥэ биэрэр маанылаах балыгын кэрэхсии, үөрэ көрөн олорбохтоото. Н. Лугинов
[Куобах] туһахтан босхолоноору туох баар күүһүнэн мөхсөн тилигирэйэр. В. Тарабукин
△ Эрчимнээхтик, тыастаахтык хамсанан тыаһааууһаа (хол., ханна эмэ тиэтэйэн). ☉ Энергично двигаться, производя глухой дробный шум (напр., в спешке)
Оҕотоойоп …… көрүдүөргэ тиэтэйэн тилигирэйэн иһэр Туоскуну хаста да көрсөн ааспыта. Софр. Данилов
Аҕам кыыһыран таҥнан тилигирэйэн үлэтигэр барда. Далан
Сөдүөркэ, Дьэргэ диэки хайыһан да көрбөккө, хааман тилигирэйэн, ааны тыастаахтык сабан, тахсан барда. Болот Боотур