годовой, годичный, ежегодный; колхоз сыллааҕы дохуота годовой доход колхоза; сыллааҕы былаан аһара толорулунна годовой план перевыполнен; төрүөх сыллааҕы тахсыыта ежегодный приплод молодняка; сыллааҕы уоппуска годичный отпуск.

аат., эргэр. Нэһилиэк иһинэн от үүнүүтүн көрүү (сыл аайы кэриэтэ буолара, ордук кураан сылларга). ☉ Ежегодный осмотр покосов внутри наслега с целью определения травостоя. Нэһилиэк ходуһатын бүтүннүүтүгэр бэбиэркэ оҥорбуттара

ежегодно, каждый год; бу ынах сыллата төрүүр эта корова телится ежегодно; кинилэр сыллата бириэмийэ ылаллар они ежегодно получают премию; биһиги сыллата үчүгэй үүнүүнү ылабыт мы ежегодно получаем хороший урожай.

разг. сотнями; кинилэр сыл аайы сүүстүүнэн тииҥи өлөрөллөр они ежегодно добывают сотни белок.

послелог, упр. осн. п. каждый; дьиэ ахсын в каждом доме; күн ахсын каждый день; сыл ахсын ежегодно; киһи ахсын эт = сказать каждому человеку; иһит ахсын кут = налить в каждую посуду.

даҕ. Биир (эбэтэр хас эрэ) сыллаах, биир (эбэтэр хас эрэ) сылы хабар; сылын аайы буолар. ☉ Охватывающий один год или сколькото лет, годовой; ежегодный
Сыллааҕы дохуот. Сыллааҕы ыамы биир сиргэ мунньар буоллар, остуоруйаҕа этиллэр уйгу-быйаҥ ойбонуттан итиэ суох этэ. И. Данилов
Коля Маарыкчаан түөрт сыллааҕы олоҕун кэпсээтэ. Эрилик Эристиин
Бүгүн кинилэр [Яков уонна Пал Палыч] түөрт сыллааҕы үөрэхтэрин түмүктүүр мүччүргэннээх күннэрэ. Н. Заболоцкай
2. Хас да сыл анараа өттүнээҕи эбэтэр чопчу хаһыс эрэ сылга буолбут. ☉ Произошедший в каком-л. году, сколько-то лет тому назад
Аҕыйах сыллааҕыта манна биир сөмөлүөт сүтэн турардааҕа. Н. Якутскай
Хата эн ааспыт сыллааҕы дохуоттан балачча үбү уурдаран улахан үтүөнү оҥорбуккун. М. Доҕордуурап
1905 сыллааҕы өрөбөлүүссүйэ ыраахтааҕы былааһын кыайан суулларбатаҕа. ЯЕМ СБСБС

год; ордук хонуктаах сыл високосный год; төгүрүк сыл круглый год; сэрии сыллара годы войны; сүүс сыл сто лет; столетие; сыл устатыгар в течение года; сыл аайы ежегодно; сылы сыллата из года в год; сылтан сыл аайы год от году # сыл таҕыс = перезимовать.

I. послелог, упр. дат., направ. и местн. п. каждый; каждому; в каждом; на каждом; еже=; киһи аайы каждому человеку; дьиэ аайы в каждом доме; кини күн аайы кэлэр он приходит каждый день; сыл аайы каждый год, ежегодно; 2. частица, выражает пренебрежение, игнорирование: ити аайы кыыһыраҕын дуу ? неужели ты сердишься из-за такого пустяка?; 3. союз по мере того, как; каждый раз, как; каждый раз, когда; кэллэҕин аайы , кини суох буолар каждый раз, когда он приходит, его не бывает; кэпсэтэн истэхтэрин аайы киһитэ улам сөбүлэһэн истэ по мере того, как они разговаривали, собеседник постепенно стал соглашаться с ним.

1. послелог, упр. осн. п. словно, подобно, вроде, как, будто; почти как; балык кэриэтэ словно рыба; оонньуу кэриэтэ санаабытым я посчитал (это) за шутку, я счёл это шуткой; ини-бии кэриэтэ олорбуттара они жили как братья; тулаайах кэриэтэ улааппытым я вырос как сирота; тыл кымньыы кэриэтэ погов. молва словно плеть; 2. в роли частицы приблизит, почти; мэлдьи кэриэтэ почти всегда; күүстэринэн кэриэтэ почти насильно; сынньаммакка кэриэтэ үлэлээтим я работал почти без отдыха; күнү быһа кэриэтэ почти целый день; сыллата кэриэтэ почти ежегодно; 3. в роли сравн. союза подобно, словно, будто, как; чем..., лучше; саас саҥа кэлбит тураах кэриэтэ , ырааҕынан сылдьар он держится поодаль, подобно весенней, только что прилетевшей вороне; өстөөххө бэриниэх кэриэтэ , өлбүт ордук лучше умереть, чем сдаться врагу; этэрим кэриэтэ эттэхпинэ, маннык если я подсказал, то значит сказал (за тебя — говорится тому, кто не может отгадать загадку; после этого следует наводящая подсказка); кини сымы-йалыан кэриэтэ , хара тураах маҥхайыа скорее чёрная ворона побелеет, чем он неправду скажет.