прил. 1. (горячий, вызывающий ощущение жжения) уоттуу хаарыйар, сыралҕаннаах; жгучий мороз уоттуу хаарыйар тымныы; 2. (мучительный) уоттуу хаарыйар, аһыы-лаах-абалаах, сытыы; жгучий стыд уоттуу хаарыйар саат; жгучие слёзы аһыылаах-аба-лаах харах уута; # жгучий вопрос наһаа сытыырхайбыт боппуруос; жгучий брюнет чой хара киһи.
Русский → Якутский
жгучий
Еще переводы:
хабыалас (Якутский → Русский)
хабыалас тымныы жгучий мороз.
кутаалас (Якутский → Якутский)
даҕ. Уотунан уматар (куйаас туһунан). ☉ Жгучий (о зное)
Сайынын түөрт уоҥҥа Сырайан тиийтэлиир. Кутаалас сыралҕан Куйааһа сатыылыыр. Р. Баҕатаайыскай
Күөх халлаан аҕылас, Күн уота кутаалас — Куйааһыын, Куйааһыын! Ф. Софронов
абытай (Якутский → Русский)
- межд. выражает ощущение острой боли, напр. при ожоге и т. п. ой, ай; абытай , тоҕо итиитэй ! ой, как горячо!; абытай , илиибин иннэнэн астым ! ой, я уколол руку иглой!; 2. перен. вызывающий ощущение жжения; жгучий, палящий; киһи тыла уоттааҕар абытай погов. человеческий язык жжёт пуще огня # абытай киһи разг. бедовый парень.
хабырыттаҕас (Якутский → Якутский)
даҕ.
1. Хабырыттан, үллүтэлээн тахсыбыт. ☉ Пупырышчатый
Уулаах хабырыттаҕас личинкалар кээмэйдэринэн горуох сиэмэтин саҕа буолаллар. ССЫа
Хабырыттаҕас хатырыктардаах, Кэтит тэрэгэр кутуруктардаах. А-ИМН ОЫЭБЫ
2. кэпс. Биир тэҥ ньалҕаархай буолбатах, мырчыстаҕас, быллырыттаҕас курдук оҥоһуулаах (таҥас). ☉ Имеющий неровную поверхность, шероховатый (о материи)
Кыыс Хотун хабырыттаҕас солко саҥа ырбаахытын кэттэ. А. Сыромятникова
Хабырыттаҕас бөдөҥ ойуулаах, бытырыыстаах былаатын ороон таһаарда. Ойуку
Бэйэтиттэн биллэ-биллибэт хабырыттаҕас ойуулаах матырыйаалы талыллар. Күрүлгэн
3. көсп. Олус күүстээх, тыйыс (тымныыны этэргэ). ☉ Лютый, жгучий (о морозе)
Хабырыттаҕас тымныылаах кыһын ааһан, саас кэлэн, тула барыта сырдыы, сэргэхсийэ түстэ. «ББ»
дохсун (Якутский → Якутский)
даҕ.
1. Олус түргэн, күүстээх, үлүскэннээх (сүүрүк). ☉ Бурный, стремительный (о течении)
Устар дохсун сүүрүктээх Улуу Днепр өрүс. Күннүк Уурастыырап
Элиэнэ эбэ Эриллэр дохсун сүүрүктээх. С. Васильев
Дохсун сүүрүктээх дьаргыл таас үрэхтэр. Н. Заболоцкай
2. Хабараан, тыйыс, олус улахан (тымныы). ☉ Лютый, жгучий (о морозе)
Торолуйбут дохсун тымныы. Күннүк Уурастыырап
Тохсунньу дохсун тымныыта сирэйин муус салаппаанынан салаамахтаан ылла. М. Доҕордуурап
Туманынан бурҕачыйан Турда Дохсун тымныыбыт. А. Абаҕыыныскай
3. Олус күүстээх-уохтаах, олус түргэн сырыылаах (ат). ☉ Буйный, горячий (о лошади)
Субуоталарга дохсун тураҕас атынан кэлэн, хонон бараллар. Амма Аччыгыйа
Сындыыһап дохсун тураҕас атыырын миинэн, субу иннибэр аҕай харбыалатан иһэр эбит. Н. Заболоцкай
4. көсп. Баламат, бардам, кэрээнэ суох, быһымах. ☉ Дерзкий, наглый, резкий
Сэмэн кулуба бэрт тордурҕас, дохсун майгылаах киһи этэ... Н. Якутскай
Маппыр хабараан, дохсун тойон буолбута. Л. Попов
Кини харахтарыгар туох эрэ эр киһилии дохсун майгы, сороҕор баламат да быһыы баара. Ч. Айтматов (тылб.)
хабыалас (Якутский → Якутский)
I
1.
хабыалаа диэнтэн холб. туһ. Үөр ыттар үрэн моргуһа, ньаргыһа, хабыалаһа түстүлэр. И. Семёнов
Ыттар өрө мөхсөллөр, сорохтор хабыалаһан да көрөллөр. И. Бочкарёв
2. көсп. Кими эмэ кытта улаханнык кыыһырсан саҥарыс, этис. ☉ Отчаянно поругаться, сцепиться друг с другом
Хобороос ити икки дьон хабыалаһалларын бэркиһээбит курдук көрүтэлээн кээһэр. А. Сыромятникова
Хонтуора ааныгар кимнээх эрэ этиһэр саҥалара өссө хабыалаһа түһээт, им-дьим барда. А. Фёдоров
Эһиги куһаҕан майгылаах дьон эбиккит буоллар, күн тура-тура этиһэн хабыалаһыа этигит. Н. Чернышевскай (тылб.)
II
даҕ. Уотунан хаарыйар, бытарҕан (тымныыны этэргэ). ☉ Жгучий (о стуже)
Хабыалас омуннаах хабараан тымныы, намырыахча буола-буола күүһүрэн, бэргээн испитэ. В. Яковлев
Тымныы дьыбара мүлүрүйэн көрбөт, син биир хабыалас. И. Сысолятин
Бобута тутар хабыалас тымныы сымнаабыт. П. Аввакумов