м. 1. (зажиточность) дэлэгэй, байым; жить в полном достатке толору дэлэгэйгэ олор; 2. достатки мн. разг. (доходы, имущество) үп-ас.

с. 1. (удовлетворение) дуоһуйуу, астыныы, сөбүлээһин; испытывать довольство дуоһуй, себүлээ; 2. разг. (достаток, зажиточность) өҥ-тот, дэлэй; жить в довольстве дэлэйгэ олор.

көр сатабыл
Егор Нилович ханнык да ыарахан дьыаланы чэпчэкитик уонна түргэнник хамсатары сатыыр. Кини бэйэтин саталыттан бэйэтэ астынар. Н. Лугинов
Ньыыкан Аһыҥас Өлөксөйдүүн олус тапсан бултууллар. Биирэ бөҕөтө бэрт, биирэ сатала бэрт. М. Чооруоһап
ср. монг. чадал ‘сила, мощь; способность, умение; зажиточность’

1. аат. Күүс-күдэх, тугу эрэ гынар кыах. ☉ Сила, энергия
   [Кулаковскай] олус дьүдьэйбит, хайдах эрэ сэрэнэн хаамар-хамныыр курдук, үөмэ туттан сылдьар, сэниэтэ суохтук саҥарар. Амма Аччыгыйа
   Сэниэтэ букатын суох, ол үрдүгэр бүгүҥҥү ыарахан үлэтиттэн дэлби сылайбыт, түүн тоҥон аанньа утуйбат буолан, утуктуура да бэрт. Эрилик Эристиин
   «Сэниэҕин эһэ үлэлиир буолаайаҕын, уҥуоҕуҥ төбөтө хааннырыа», — эбэм хапсыгыр түөһүгэр умса тардан, кэтэхпиттэн сыллаан ылара минньигэс да этэ. Ф. Постников
2. даҕ. суолт., көсп. Үптээх-астаах, кыахтаах (киһи, ыал). ☉ Состоятельный, зажиточный
   Күөх ыстаабаннаах дьиэ сэниэ соҕус ыал дьиэтэ буолуон сөптөөх эбит. Софр. Данилов
   Кэнники сир солоон, бурдук үүннэрэн уонна төрүүр кэлэн, арай, дьону ордук санатар сэниэ ыал буолан баартара. Эрилик Эристиин
   Сэниэ сахалар ол кэмнэргэ оҕолорун Японияҕа ыытан үөрэттэрэллэрэ. «ХС»
   ср. монг. чинээ ‘зажиточность; сила, мощь’