несов. см. затвердеть.

сов. 1. (затвердеть) мастый; 2. (потерять чувствительность) көһүй; пальцы на ногах одеревенели от холода атаҕым тарбахтара тоҥон көһүйдүлэр.

несов., смёрзнуться сов. 1. (склеиться, примёрзнув друг к другу) хам тоҥ, сыстыһа тоҥ; 2. (затвердеть от холода) хам тоҥ.

сов. 1. (покоробиться) хатан түрдэччи тарт; 2. (затвердеть) хатан хаал, хам хат; глина ссохлась туой хатан хаалбыт.

туохт. Кытаатан, бэргэ курдук буол. ☉ Затвердеть, стать жестким, желвакообразным
[Сылгы] быара бэргэтийбит, эриэн дьүһүннээх, мэйиитин бүрүөтэ чалҕарыйбыт буолар. СЫаКЫ

1) становиться твёрдым, крепким, жёстким; тоҥон кытаат = затвердеть на морозе; 2) перен. становиться суровым, строгим; ирдэбил кытаатта требования стали строже, требования повысились; 3) перен. становиться трудным; үөрэх кытаатта учиться стало труднее; 4) перен. становиться сильнее, крепче; оҕобут кытааппыт наш сын стал крепче; 5) перен. стараться, прилагать усилия; кытаатан үлэлээҥ постарайтесь работать лучше.

туохт.
1. Кытаат, чиҥээ, бөҕөргөө (мас туһунан). ☉ Затвердеть, стать крепким, прочным (о древесине). Кииллийбит мас
2. көсп. Баараҕадый, күүһүр. ☉ Возмужать, стать физически сильнее, окрепнуть
Айанньыт үтүөрэн, түргэнник кииллийэн эмиэ бултаан барбыта. И. Данилов
Эдэр киһи үлэҕэ эриллэнмускуллан …… кииллийэн иһиэ турдаҕа. В. Титов

туохт. Үллэн улаат, кытаат (төрөөрү сылдьар биэ синньин туһунан). ☉ Сильно затвердеть (о вымени кобылы незадолго до выжеребки)
Ырыган, от аанньа иҥмэтэх, хаарга сылдьыбыт биэлэр уон биэс-сүүрбэ хонукка эрэ хоруотаат, тилэхтээбэккэ да сылдьан, төрөөн кэбистилэр. В. Протодьяконов
Төрүүрэ чугаһаабыт тилэхтии сылдьар биэ, эмиийигэр үүт киирэн, эмиийин төрдө чопчуланар. ОМГ ЭСС. Тэҥн. хоруотаа

приставка, суолтатынан: 1. туохтууру үөскэтэр уонна көрдөрөр: 1) хайааһыны саҕалааһыны, хол. запеть ыллаан бар; 2) хайааһын түмүгүн ситиитин, хол. закрепить туттаран кэбис, иҥиннэрэн кэбис; затвердеть кытаатан хаал; 3) хайааһын наһаа барыытын, наһаалааһыны, хол. захвалить наһаа хайҕаа; засидеться наһаа олорон хаал; 4) тугу эмэ ааһа барыыны, нөҥүө түһүүнү, хол. завернуть за угол муннугу эргийэ бар, муннугу нөҥүө түс; 2. туох эмэ уҥуор эбэтэр тас өттүгэр баары бэлиэтиир аат тылы уонна даҕааһыны үөскэтэр, хол. заречье өрүс уҥуоргута, өрүс уҥуоргу өттө; загородный куорат таһынааҕы.

туохт.
1. Сиигирэ-сиигирэ кууран эбэтэр куруук сииктээх туран, чиргэл туруккун сүтэрэн, эмэхтийэ быһыытый, кэбирээ (мас туһунан). ☉ Дрябнуть (о древесине)
Манна сиик хаһан да куурбат. Онон дьиэлэр бэрэбинэлэрэ хараара бэрдийбиттэр, хаптаһын хоруобуйаларыттан маҥан тэллэй үүммүт. Н. Якутскай
Сүүрбэттэн тахса сыллааҕыта охсуллубут быһыт эргэрбитэ, маһа-ото бэрдийбитэ да бэрдэ. В. Яковлев
Оҕонньор муҥха хотоҕос маһын чинчилиирдии кыҥастаста, ортотунан хайа тутта. Бэрдийэн хаалбыт. Сэмээр Баһылай
2. көсп. Үлэлээбэккэ, хамсаабакка этхаан өттүнэн мөлтөө. ☉ Слабеть физически из-за отсутствия движения
Бэлэми мэҥиэстэ үөрэнэн этэ-хаана бэрдийэн, саһыл урут эстиэ дуу? Амма Аччыгыйа. Кустук [ыт аата] сайыны быһа баайыыга сыппыта
Онон атаҕын тиҥилэҕэ бэрдийэн хаалбыта. И. Федосеев
3. көсп. Кытаатан, халыҥаан, улаатан чэр курдук көрүҥнэн, туруктан. ☉ Затвердеть, принимать вид рубца, мозоли
Оҕонньор төҥкөйөн, уһаты-туора араас сурааһыннаммыт, бэрдийэн халыҥаан хаалбыт, куйахатыгар куудараҕа маарынныыр баттах дуоматын ыйан көрдөрдө. Н. Заболоцкай
«Ынах синньэ улаата-улаата бэрдийбэтин, үүтэ хонуксуйан хаалбатын ситиһиэххэ наада»,— диэн эбэн этэр [Матрена Андреевна]. «Кыым»
Быар килиэккэлэрэ өлөн, эбэтэр холбуур (чэр) тканнарынан солбуллалларыттан быар бэрдийэн цирроз буолан хаалар. ДьИэБ