Якутские буквы:

Русский → Якутский

идеал

м. I. (высшая цель) идеал, дьулуһар сыал; 2. чего (образец) идеал, муҥутуур үчүгэй холобур; он идеал честности кини көнө майгы идеала; 3. чей идеал, (ким эмэ) баҕалааҕа; он не мой идеал кини мин баҕалааҕым буолбатах.

Якутский → Якутский

идеал

аат.
1. Киһи, дьон улаханнык умсугуйар, дьулуһар сырдык, үрдүк сыаллара, соруктара. ☉ Идеал (то, что составляет высшую цель деятельности, стремлений человека, людей)
Киэн тутун, дьоруойдар дойдулара, Өлбөт үөрэхтээх дьоҥҥунан, Кинилэр үрдүк идеаллара Үҥүүбатас буолбутунан! Эллэй. Сыал, идеал диэн бааллар. А. Федоров
2. кин. Ким эмэ бастыҥ баҕата түмүллэн көстүүтэ; муҥутуур үчүгэй холобур. ☉ Идеал (совершенное воплощение, лучший образец чего-л.)
Кини - мин идеалым.  Бэйэтин үтүө холобурун батыһыннарар аналлаах идеал, символ аҥаардаахтык ойууламмыт. ФЕВ УТУ

Еще переводы:

идийээл

идийээл (Якутский → Якутский)

идеал

скатиться

скатиться (Русский → Якутский)

сов. 1. төкүнүйэн түс, түс, суулун; скатиться с горки на санках сыыртан салаасканан түс; 2. перен. оҕут; скатиться к идеализму идеал из мҥа оҕут.

приблизиться

приблизиться (Русский → Якутский)

сов. .(на близкое расстояние) чугаһаа; 2. (по времени) чугаһаа, чугаһаан кэл; 3. (стать близким к кому-л.) чугаһас, доҕордос; 4. (приобрести сходство) чугаһас, маарыннас; приблизиться к идеалу идеалга чугаһас.

аалтаар

аалтаар (Якутский → Якутский)

аат.
1. Таҥара дьиэтин үрдүк муосталаах улаҕа хоһо (ханастааһынан, таҥара мөссүөннэринэн саба ыйаммыт эркининэн) быыһаммыт улаҕа киэҥ хоһо. ☉ Алтарь
Евлампий Ананьевиһы таҥара дьиэтин аалтаарын анныгар хара сабыылаах остуолга сытыарбыттара. Л. Попов
Утары аалтаар курдук үрдэтии оҥоһуллубут этэ. Н. Якутскай
Кыһыл көмүс эрэдэһиннээх суон чүмэчилэри тула умайар чүмэчилэр уоттарынан аалтаар кыһыл көмүс эркинэ күлүмүрдүү турар. Л. Толстой (тылб.)
2. үрд., кин. Үрдүк идеал, сыал иһин бэйэни харыстаммат буолуу, бэйэни сиэртибэлэнии (хол., төрөөбүт дойду иһин; аалтаарыгар ф-ҕа тут-лар). ☉ Жертвенность (во имя высокой цели)
Кини [дед Артем] бэйэтин тыынын Аҕа дойду аалтаарыгар уурда. В. Протодьяконов
История бэйэтин ытык аалтаарыгар ити унньулҕаннаах улуу түөрт сыл [Аҕа дойду сэриитин] туһунан араас докумуоннары сурунна. С. Тарасов
Кини эмиэ революционнай охсуһуу үрдүк аалтаарыгар бэйэтин сырдык олоҕун сиэртибэлээбитэ. П. Филиппов
Бу уордьан [Норуоттар доҕордоһууларын уордьана] — Саха сирэ Сэбиэскэй Ийэ дойду аалтаарыгар киллэрбит баараҕай кылаатын бэлиэтэ. С. Данилов

буойун

буойун (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Өстөөҕү кытта кыргыһар саллаат, сэрииһит. ☉ Тот, кто сражается с врагом, воюет, боец, воин. Сэбиэскэй Аармыйа буойуна
    □ Бинтиэпкэ доҕордоох буойуттар этибит,— Мин өллүм — мин эппин кириэппэс оҥостуҥ! П. Ойуунускай
    Буойун ааттанан охсуһууга Босхоҥ, доҕолоҥ буолтум иһин, Көмүскээбит көмүс көҥүлүм Күн буолан күндээрэр буоллаҕына, — Син биир этиэҕим Сирдээҕи дьолу билэбин диэн. Т. Сметанин
  3. көсп. Туох эмэ уопсастыбаннай идеалы быһаччы олоххо киллэрээччи, толорооччу. ☉ Тот, кто непосредственно осуществляет, воплощает в жизнь какой-л. общественный идеал, являющийся каким-л. идеалом
    Биһиги бары өрөбөлүүссүйэ буойуттарабыт. Суорун Омоллоон
    Ханнык да буурҕаттан толлубат Хомуньуус буойуттар буолуохпут. Эллэй
  4. даҕ. суолт. Буойун буола сылдьар, сэриигэ сылдьар. ☉ Являющийся воином. Буойун дьон
    □ Мин буойун сахабын
    Олох, дьол өстөөҕүн мин сүүстэ көрсөммүн, Босхоҥноон буолбатах, баас ылан, сытабын. С. Данилов
    Оттон Сталинград туһунан Буойун доҕоттор ыллыыллар, Иккиэн, сүрэхтэн долгуйан, Үрдүк үөрүүнү туойаллар. Эллэй
дьиэк

дьиэк (Якутский → Якутский)

аат.
1. Ханнык эмэ бүтүн предмет ханан эмэ алдьаммыта. ☉ Изъян, дефект, повреждение, нанесенное какому-л. предмету
Дьиэктээх тирии.  Онтон өйдөөн көрбүтэ: таас хайа барбыт курдук дьиэктээх эбит. Н. Якутскай
Дьиэтин сэбэ диэн Дьиэктээх мас кытыйалаах, Дьэбэрэлээх нэлэгэр тэриэлкэлээх, Дьэс алтан чаанньыктаах. Эрилик Эристиин
2. Ким, туох эмэ итэҕэһэ-быһаҕаһа; үчүгэй, сөптөөх, буолуоҕун туох эмэ тиийбэтэ. ☉ Недостаток, изъян; слабое место у кого-л.
Быһата кини ийэтиттэн кыра да дьиэги булбат этэ, ийэтэ киниэхэ саамай үрдүк аптарытыат, саамай үрдүк идеал этэ. Софр. Данилов
Сорох дьон киһи куһаҕанын эрэ таба көрөллөр, бэйэлэрин бэрэбинэ да саҕа дьиэктэрин таба көрүммэттэр. И. Гоголев
[Манна] ханан дьиэктээххин көҥдөйдүү көрөр курдуктар. А. Сыромятникова
♦ Дьиэк киллэримэ (биэримэ) - быыс-хайаҕас булларан, аһыллан биэримэ, ханнык эмэ тас күүс дьайыытыгар бэриммэккэ, уруккун курдук хаал. ☉ Быть неприступным, не поддаваться чужому влиянию, воздействию со стороны, не давать повода кому-л. делать что-л. Бэһис кууруска уолаттар доҕотторуттан сыбаайба эрэҥкэдийэн көөртөрө да, киһилэрэ дьиэк киллэрбэтэҕэ. В. Яковлев
Биһиги көрдөһө, ааттаһа сатаан, хайа да өттүнэн дьиэк киллэрбэккэбит үлэбититтэн аккаастаммыта буолан, куттаан бардыбыт. Р. Кулаковскай
Урукку курдук ылбат-биэрбэт, саарыы сылдьыбат гына кини хайдах да дьиэк биэриэ суохтаах, кытаанахтык уонна тоҥуйдук туттуохтаах, хас биирдии тылын ыараҥнатан, өйдөөнтөйдөөн саҥарыахтаах эбээт. Я. Козак (тылб.). Дьиэк ылан (булан) - сылтах булан, хайаҕас булан, тирэх ылан. ☉ Находить повод, предлог для чего-л.
Онон тойонун [Абыраамабы] Маппыр тугунан эмэ киирэн, дьиэк булан, быһата «уодьуганныан» баҕарар. Л. Попов