1) переворачивать (кверху дном); сваливать (вниз); сыарҕатын таҥнарда он перевернул сани; 2) перен. предавать кого-что-л., изменять кому-чему-л.

побуд. от халбаҥнаа = 1) сдвигать с места; шатать; остуолу халбаҥнат = сдвинуть стол; ср. халбарыт=; 2) перен. изменять (напр. данному слову); эппит тылгын халбаҥнатыма не изменяй своему слову.

побуд. от кубулуй = 1) превращать, обращать что-л. во что-л.; мууһу ууга кубулут = превратить лёд в воду; оонньууга-күлүүгэ кубулут = превратить что-л. в шутку; 2) преображать, изменять в корне.

несов. I. кого-что (обменивать) атастас; 2. что (разменивать) бытарыт, үлтүрүт; менять деньги харчыта бытарыт; 3. кого-что (заменять другим) уларыт; менять бельё ис таҥаскын уларыт; 4. что (изменять) уларыт, кубулут; менять убеждения итэҕэбил санааҕын уларыт.

1) имеющий традицию, обычай; с... традицией; с... обычаем; бу оскуола үгүс үчүгэй үгэстэрдээх эта школа имеет много хороших традиций; 2) имеющий какую-л. привычку, какое-л. обыкновение; эппитин кубулуппат үгэстээх он имеет привычку не изменять сказанному.

побуд. от уларый = 1) изменять, менять, заменять; былааны уларыт = изменить план; 2) отменять; бирикээһи уларыт = отменить приказ; 3) в ф. деепр. на =ан выступает в роли вспомогательного гл. со знач. делать заново, переделывать; уларытан тут = перестроить; уларытан оҥор = переделать; уларытан тэрий = реорганизовать.

1) передумывать, изменять своё намерение, раздумывать; не решаться, колебаться; мин саараатым , барбакка быһаарынным я передумал, решил не идти; саараан тур = стоять в нерешительности; 2) разг. употр. в отриц. ф. сомневаться; төннүө диэн саараама не беспокойся, что он вернётся (он никогда этого не сделает).

несов. 1. что топут.булгурут, алдьат, көтүр; ломать сучья мутуктары тоһуталаа; ломать старое здание эргэ дьиэни көтүр; 2. что, перен. (уничтожать; изменять) булгурут, тосту уларыт; ломать старые обычаи эргэ үгэстэри булгуруталаа; ломать характер характергын тосту уларыт; 3. безл. кого, перен. разг. (вызывать ломоту): меня ломает мин уҥуохтарым анньаллар, уҥуохтарым дьаралыйаллар; # ломать голову төбөҕүн сыс, өйгүн сыс; ломать шапку сүгүрүй, ньыла көт.

1. халбаҥнаа диэнтэн дьаһ. туһ. Тыылаах киһи, бу дойдулуу чараас оҥоһуулаах синньигэс халбархай тыыны биллэр-биллибэттик халбаҥнатан, эрдэн чалымнатан, субу тиийэн кэллэ. Н. Габышев
   Хотуур төбөтө умса түһэр эбэтэр өрө көрөр буоллаҕына, дууска баайыытын халбаҥнатан тэҥнэниллэр. ПАЕ ОСС
   Остуолу халбаҥнат. ЯРС
2. көсп. Уларыт (хол., эппит тылгын, санааҕын). ☉ Изменять что-л. (напр., мнение)
   Бэйэбин кытаанахтык туттуохха. Дьон өйүн-санаатын халбаҥнатар сылтаҕы биэримиэххэ. Болот Боотур
   «Петя, доҕоор, эһиил университекка киирэр санааҕын халбаҥнаппат инигин?» — диэн ыйытар Балаҕанныырап Петя Ивановтан. С. Никифоров

туохт.
1. Биир сиртэн атын сиргэ, сыҕарыт, турар оннун уларыт. ☉ Передвинуть, отодвинуть с места на место, сдвинуть с места
Бөх хомуйааччылар кытта итини билэр буолан, оҕонньор дьааһыгын хаһан да бырахпаттар, халбарыппаттар. Огдо
Маша олоппоһу тыастаахтык халбарытан куукунаттан тахсан барар. Т. Находкина
2. көсп. Атынынан солбуй, уларыт (хол., кэпсэтии тиэмэтин). ☉ Менять, изменять, переводить (напр., тему разговора с одной на другую)
Иккитэ ас туһунан саҥаран иһэн, иккиэннэригэр атыҥҥа халбарыта оҕуста. Амма Аччыгыйа
Серёжа Гришаҕа ханнык эрэ кыыс албыннаабытын олус хомойон кэпсиирэ. Мин аралдьытан атыҥҥа халбарытан иһэрим. Т. Находкина