Якутские буквы:

Якутский → Якутский

иирбэ

  1. аат.
  2. Эриирдээх-бутуурдаах мэһэй. Запутанное препятствие, помеха
    Дьыалабыт иирбэтэ элбээтэ.  Тугу гыныан, ханна барыан билбэккэ, алҕаһыыр, көҥүллүк сылдьар олоҕун араас иирбэтэ суох буолла. Л. Толстой (тылб.)
  3. түөлбэ. Иирээн, айдаан. Ссора, раздор, скандал
    Дьон ууга баран, иирбэ буолаарай. СГФ СКТ
    Кининэн [Багратионунан] сирэйдээн, бойобуой, судургу, билсиитэ уонна иирбэтэ суох нуучча саллаатыгар, Суворов аата кыттыылаах Итальянскай поход өйдөбүлүгэр сыһыаннаах киһини чиэстээһин буолбута. Л. Толстой (тылб.)
  4. даҕ. суолт. Быһаарарга ыарахан, уустук. Трудный для понимания, разрешения
    Платон Алексеевич бу бэрт кытаанах, иирбэ боппуруоска позицията улам сайдан орфографияны билиҥҥи быһаарыыга ыкса чугаһаабыта. Н. Заболоцкай

иирбэ-таарба

  1. аат. Бэрт уустук, бутуурдаах, мэһэйдээх туох эмэ. Что-л. сложное, запутанное, замысловатое
    Ол барыыстаах судургу бырайыак тардылыга, иирбэтэ-таарбата суох барар. Н. Лугинов
    Бэйбэрикээн [эһэ аата] оҕолорун олох мындырдарыгар, иирбэтигэр-таарбатыгар барытыгар үөрэтиэхтээҕэ. И. Федосеев
    Ыраахтааҕы тус олоҕор үчүгэйдик олорор буолан баран, ис-искэ киирдэххэ, иирбэтаарба ханна барыай. М. Доҕордуурап
  2. даҕ. суолт.
  3. Киһи дэбигис быһаарбат, уустук. Трудноразрешимый, сложный
    Ньургустаана өйүгэр-санаатыгар сопхуос олоҕун иирбэ-таарба боппуруостара бииртэн биир киирэ тураллара. «ХС»
    Бэйэтэ да ситэн, онуманы, улахан дьон эҥин-эгэлгэ, иирбэтаарба сыһыаннарын араҥалаан өйдүүр, сирэр-талар киһи. «ХС»
  4. Соччо ыарахана суох эрээри, үгүс бириэмэни, түбүгү эрэйэр (үксүгэр үлэхамнас туһунан). Незначительный, мелкий, но отнимающий время (обычно о работе)
    Кини иирбэ-таарба бытархай үлэҕэ сылдьарын сөбүлээбэт, кэм сүгүүлээх-көтөҕүүлээх, эт-хаан тэнийэр үлэтин таптыыр. Болот Боотур
    Көлүүр сылгытын көрүү, уу баһыыта, мас тиэйиитэ, онтон да атын иирбэ-таарба үлэ элбэх этэ. И. Федосеев

Якутский → Русский

иирбэ-таарба

незначительный, мелкий, но отнимающий время (напр. о работе).


Еще переводы:

путаница

путаница (Русский → Якутский)

ж. бутуур, булкуур, иирбэ.

запутанный

запутанный (Русский → Якутский)

  1. прич. от запутать; 2. прил. (спутанный) иирсибит, иирсэн хаалбыт; 3. прил. перен. (сложный) иирбэ, бутуурдаах; запутанное дело иирбэ дьыала.
лабиринт

лабиринт (Русский → Якутский)

м. 1. ист. лабиринт (былыргы гректэр номохторунан наһаа элбэх хостоох иирбэ ааннаах дыбарыас); 2. перен. лабиринт (туох эмэ иирбэ, мунаах оһгоһуулаах); 3. анат. кулгаах ис өттө.

бүгүллэҕэс

бүгүллэҕэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Биир эбэтэр хас да сиринэн токурдаах. Изогнутый, извилистый
Бүгүллэҕэс мурун токур бытыга сэпсэҥнии түстэ, хороох бэргэһэтин өрүтэ анньымахтаата. И. Никифоров
Иирбэ-таарба эриллэҕэс, Истээн-тастаан бүгүллэҕэс, Тоҕус төгүл тоһуттаҕас, Токур-бокур олуллаҕас Тыллаах буолар чабырҕах. П. Тобуруокап

көкөһүй

көкөһүй (Якутский → Якутский)

көкөй диэнтэн хамс
көстүү. Бэрдиттэн Бэйэтэ бэккиһээн, Тарааҕын хамсаппыт, Табыталын сапсыммыт, Күрүө маһын үрдүгэр Көтөн көкөһүйэн тахсыбыт. Күннүк Уурастыырап
Иван Максимович Августаҕа уруккутунааҕар өссө бэрт буолла, кини буолар-буолбат соругун, ол-бу иирбэ-таарба үлэтин толорон сэлиинэн көкөһүйэр. Н. Босиков

бааччахайдаа

бааччахайдаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Иирбэ-таарба курдук үгүс ойуута түһэр. Оставлять множество беспорядочных следов (узоров)
Мээнэ бааччахайдыыргын бырах, Вилли. Хата, ити кыраһыабай итальянец уолу ойуулаа. Э. Войнич (тылб.)
Таас үөһээ өттүгэр киһи сөмүйэтинэн бааччахайдаабытын курдук маҥан кыраасканан суруллубут сурук бачыгырыы турар. Саха сэһ. I
русск. пачкай (импер. к пачкать)

ырытылын

ырытылын (Якутский → Якутский)

ырыт диэнтэн атын
туһ. Табаарыстыы тыйыс суукка Киристэпиэл ырытыллар. И. Гоголев
Иирбэ-таарба барыта сааһыланна, Иирсибит илим хараҕа ырытылынна. С. Васильев
Хара ис, таал, быар бииргэ хостоноллор, бииргэ астаналлар, ырытыллаллар. АНП ССХТ
Э.К. Пекарскай тылдьытын матырыйаалын түөлбэ тылыгар сыһыаран аан бастаан балачча утумнаахтык ырытыллан туһанылынна. ВМС СДО

иилэҕэстэс

иилэҕэстэс (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Бэйэбэйэҕин кытта иилистэн хаал. Цепляться друг за друга
Биирэ тордуох маһын курдук, Иккиһэ - кус төбөтө. Иилэҕэстэһэн уп-уһуннук Ыраахтан соноон көстөр. С. Данилов
Бу да сырыыга бииртэн биир иитэ-саҕата биллибэт иирбэ-таарба боппуруостар иилэҕэстэһэн соһуллан истилэр. «Чолбон»
2. көсп. Утары этиһэ, хатыһа түс. Сцепиться с кем-л. (в драке, споре)
«Эн ардьааххын көрбөтөҕүм диир буолбаат?! Тоҕо сүргүнүй доҕоор, бу киһи!» - ийэм миигин көмүскэһэн, иилэҕэстэһэ түстэ. Р. Баҕатаайыскай

бааччах

бааччах (Якутский → Якутский)

аат.
1. Дьүүлэ-дьаабыта биллибэт иирбэ-таарба курдук ойуу (хол., хаарга куобах суола). Беспорядочные узоры (напр., заячьи следы на снегу)
Курупааскы хаары бааччах үктүүр. П. Филиппов
Саҥа түспүт кыраһаҕа сиэгэн суола бааччах курдук. Т. Сметанин
Ыраах халлаан ыпсыытын диэки томтордор, тыалар бадык-бүдүк уһун бааччах буолан көстөллөр. И. Тургенев (тылб.)
2. көсп., кэпс. Саба баайыы, кэлгиэ (хол., бааһы). Грубая повязка (к-рой завязывают больное место)
Бэбээкээн туруйа сототугар баайыллыбыт бааччаҕы сүөрэн кэбистэ. М. Попов
3. эргэр. Үөл тирииттэн үүйүллэн оҥоһуллубут уллуҥахха эрэ кэтиллэр оһо суох атах таҥаһа. Обувь из свежей шкуры для временного пользования, надеваемая на ступню
Бэҕэһээ өлөрүллүбүт оҕус тириитин атахтарыгар бүрүтэ тиһэн бааччах оҥостуммут да дьон [кыһыл этэрээтин ортотугар] бааллара. Эрилик Эристиин

киириилээх-тахсыылаах

киириилээх-тахсыылаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Кимиилээх, хорсун, иҥнэн-толлон турбат. Напористый, смелый, бесстрашный
Эльвира, мааҕын киириилээх-тахсыылаах тыллары саҥартаабыт бэйэтэ, билигин хайдах эрэ симиттибит курдук буолла. Л. Попов
Дакылаат, көһүппүттэрин курдук үгүс кириитикэлээх, киириилээх-тахсыылаах буолла. А. Данилов
Сэкирэтээр уола да кыыһа да син биир, кылаабынайа киириилээҕэ-тахсыылааҕа, сытыы өйдөөҕө наада. «ЭК»
2. Сытыы, сылбырҕа; булугас өйдөөх. Бойкий, подвижный; смекалистый
Күтүөтүм дьэ иирбэ-таарба сырыылаах киһигин, доҕор... Киириилээх-тахсыылаах киһи буолууһуккун. И. Гоголев
Хайахсыттар киһилэрэ модороон көрүҥэр баппат, бэрт сылбырҕа, киириилээхтахсыылаах тустааччы эбит. И. Сосин
Пинигин хаһан баҕарар олус күүрүүлээхтик киирсэр, киириилээх-тахсыылаах оонньууну көрдөрөр. НСС ОоО
3. Албастаах, кубулҕаттаах. Хитроумный, плутоватый, себе на уме
Ол кыыс сытыы, онуоха эбии киириилээх-тахсыылаах буоллаҕына уол санаатын булкуйуон сөп. П. Чуукаар
Машаны …… эргэ таҥаһынан-сабынан уонна онуоха дьүөрэлээх малынан-салынан эргинэр Рахельга, киириилээх-тахсыылаах дьэбириэй дьахтарыгар, ыыппыта. Н. Чернышевскай (тылб.)
Түргэнник уларыйымтыа. Переменчивый
Мин киириилээх-тахсыылаах, элбэх киитэрэстээх, уустук олоҕу билиэхпин баҕарарбын ийэм бопсоору гынар. Р. Баҕатаайыскай