прил. 1. (запутанный) бутуурдаах, булкуурдаах, иирбэлээх; 2. (сбивчивый) бутуллаҕас.

сложный, трудный; запутанный || сложно, трудно; запутанно; уустук сорук сложная задача; уустук дьыала запутанное дело.

1) жидкий, жиденький; судураай хааһы жиденькая каша; 2) перен. разг. запутанный || путаница; судураай дьыала запутанное дело.

I 1) запутанный след зверя; 2) инстинкт самосохранения (у животных).
II сила, энергия, большая выносливость (напр. при преследовании зверя).

путаница, неразбериха || путаный, запутанный, неясный; улахан булкуур буолла получилась большая путаница; булкуур дьыала запутанное дело; булкуурдаах сурахтар неясные вести; булкуурдаах быһаарыы путаное объяснение.

даҕ., кэпс. Элбэх үлэлээх, наһаа бириинчик; бутуурдаах, иирбэлээх, олус уустук. ☉ Требующий много труда; запутанный, сложный
Икки дьахтар [ымыйаҕы уокка] бокуойа суох эргитэллэр-урбаталлар. Бу, туһугар, эмиэ ииспэрэй соҕус үлэ. Багдарыын Сүлбэ
Атын түүр тылларыгар л уонна д диэрийэр дорҕооннор «сигилилэрэ» эгэлгэттээх уонна биир сүнньэ суох. Олор бары түмүллэн бэрт ииспэрэй хартыынаны үөскэтэллэр. ВМС СДО

1. даҕ.
2. Дьүүлэ-дьаабыта биллибэт хойуу, киһи кыайан быһаарбат гына эриллэн-иилистэн хаалбыт (туох эмэ). ☉ Чрезмерно запутанный, беспорядочно-густой
   Мас көтөрүн, тыа булдун дьиҥнээх киин саарыстыбата манна баар эбит. Туора-маары ыллыктар, ииччэх-бааччах суоллар. Амма Аччыгыйа
   Ииччэх-бааччах салаалаах Иирэ талах лабаатыгар Дулҕа сиэлин хомуйан, Ньуолах сымна отторунан Чыычаах уйа туттубут. М. Тимофеев
3. Уустук, дэбигис өйдөммөт. ☉ Сложный, замысловатый, запутанный
   Бэйэҥ ииччэх-бааччах санааҕар мунан хаалан, бэйэҥ эрэ кыһалҕаҥ туһунан санаа мэһэйдээн, кинини көрбөт, өйдөөбөт, өйдүү да сатаабат этим. Н. Лугинов
   Мунуом диэн отой мунчаарбат кини, Ол хара тыатыгар эрэ буолбакка - Олох ииччэх-бааччах суолугар кытта! В. Миронов
4. сыһ. суолт. Бутуурдаахтык, дьүүлэдьаабыта биллибэттик. ☉ Путано, беспорядочно
   [Архитектор] сибээһэ суох көннөрү сурааһыннары ииччэх-бааччах тардыалыыр. Н. Лугинов
   Ооҕуй оҕус ситимин дыргыччы тардыталаан кэбиспит курдук, элэктэриичистибэ боробулуохалара ииччэх-бааччах сыыйыллаллара. В. Яковлев
   [Коркин] ииччэхбааччах гына бэлиэтэммит сурунар киниискэтин арыйбахтаата. НЕ ТАО

даҕ.
1. Туора-маары туох да бэрээдэгэ суох тардыллыбыт, ииччэҕэй-бааччаҕай. ☉ Хаотичный, беспорядочный; замысловатый. Тааппарай ойуу
□ Борокуоппай …… туран аа-дьуо таҥнар, элбэх сиринэн тааппарай абырахтаах халтаҥ сонун кэтэр. А. Бэрияк
Хонууга кулааһайдар уонна дьиикэй козёллар суоллара бииргэм тааппарай курдук. В. Арсеньев (тылб.)
2. көсп. Олус бутуурдаах, киһи кыайан ырыппат, быһаарбат. ☉ Слишком сложный, запутанный, неясный
Биир тылга төһөлөөх санаа-оноо, киһи ааҕан сиппэт араас тааппарай өйдөбүллэрэ баара буолуой?! В. Тарабукин
Мирнэй уонна Норильскай (икки хотугу куораттар) олохтоохторо кэргэннии дьон дьиэ-уот ол-бу тааппарай боппуруостарыгар сылга төһөлүү бириэмэни ыыталларын чинчийэн көрбүттэрэ. ДьИэБ

1. аат.
2. Туох эмэ бэрээдэгэ, сааһа ыһыллыбыта, булкуллубута. ☉ Нарушение порядка чего-л., путаница, неразбериха
   Табаар ыскылаакка кэлэн хамыыһыйа көрбүтүн кэннэ маҕаһыыҥҥа барыытыгар сыаналара булкуллуулара эмиэ таһаарыллар эбит. Оннук муокас бутуурдар тустарынан — бэрэссэдээтэл билбэтэҕэ, сэрэйэ да сатаабатаҕа сүрэ бэрт. М. Попов
   Николай Ивановичка уордьан бэриллибит курдуга да ыларын ылбатаҕа. Тоҕо диэтэххэ, сэрии кэмигэр тиэтэйэн наҕараадалыыр докумуоннары оҥорууга бутуур таһаарыллыбыта. «Кыым»
   Оо, Хабырыыс көспүтүн биллэриминэ, бу бутууру таһаардаҕым. Н. Габышев
3. Туох эмэ үчүгэйдик биллибэтэ, чуолкайа суоҕа. ☉ Неясность, туманность чего-л.
   Саха арпагыраапыйата уопсайынан, ордук киирии тыллары суруйууга, олус бутуурдааҕынан, мөккүөрдээҕинэн аатырар. СТЫМ
4. даҕ. суолт. Үчүгэйдик биллибэт, чуолкайа суох. ☉ Недостаточно известный; нечеткий, запутанный, неупорядоченный
   Трофим Ильич кыараҕас кабина салгынын табах буруотунан тунуйуон баҕарбатаҕа, эмиэ бэйэтин курус, бутуур санааларын быатын хабан ылла. Н. Габышев
   Холкуостарга сир хаһаайыстыбаларыгар бутуур быһыы баара. ПАК

страд. от булкуй= 1) мешаться, смешиваться, перемешиваться, быть смешанным, перемешанным; взбалтываться, мутиться, быть взболтанным, мутным; булкуллубут уу замутнённая вода; 2) перен. запутываться, быть запутанным, сбитым с толку; кини наһаа булкуллар он не знает, что делать (букв. он слишком путается); булкуллубут киһи запутавшийся, сбитый с толку человек.