1) кручение || кручёный; 2) перен. тяжёлое испытание.

и. д. от боруобалаа = проба, испытание; саҥа мотоциклы боруобалааһын испытание нового мотоцикла.

1. проверка
   2.и. д. от тургут = 1) измерение глубины чего-л.; 2) перен. проверка, испытание глубины (напр. знаний).

ж. 1. (утрамбовывание) катоктаа-һын, дэхсилээһин; 2. (испытание, проверка) сүүрдэн көрүү, ыытан көрүү; обкатка новых тракторов саҥа трактордары ыытан көрүү.

аат. Туох эмэ саҥа оҥоһугу, аппарааты, механизмы үлэлэтэн боруобалыыр идэлээх үлэһит. ☉ Специалист, производящий испытание, проверку какого-л. нового устройства, аппарата, механизма — испытатель. Боруобалааччы летчик

ж. 1. (проверка, испытание) боруобалааһын, холоон көрүү; проба голосов куолаһы боруобалааһын; 2. (образец) боруоба; проба металла из плавильной печи уһаарар оһохтон ылыллыбыт металл боруобата; 3. (на драгоценных металлах) боруоба; золото низкой пробы намыһах боруобалаах кыһыл көмүс.

и. д. от көр = 1) смотр; просмотр; рассматривание; киинэ көрүүтэ просмотр кинофильма; уус-уран самодеятельноһы көрүү смотр художественной самодеятельности; кэтээн көрүү наблюдение; 2) присмотр, уход; сүөһүнү көрүү или сүөһү көрүүтэ уход за скотом; ыарыһах көрүүтэ-харайыыта уход за больным; 3) обсуждение; осуждение; мунньахха боппуруоһу көрүү обсуждение вопроса на собрании; # сэрэйэн көрүү догадка, ырааҕы көрүү дальновидность; үтэн-анньан көрүү испытание, проверка; холоон көрүү попытка.

аат. Үөрэх кэмигэр биирдиилээн предмеккэ билиини тургутан көрүү. ☉ Проверочное испытание по какому-л. учебному предмету, экзамен
Сеня Иркутскайдааҕы механизация институтугар киирээри сылдьан бүтэһик эксээмэнин кыайбатаҕа. Н. Лугинов
Аркадий үөрэҕэр мөлтөөн, эксээмэннэрин кыайымына, истипиэндьийэтэ суох буолан таайыгар олоорто. Н. Габышев
Кини онус кылааһы кыһыл көмүс мэтээлинэн бүтэрбитэ, онон университекка эксээмэнэ суох киириэхтээх этэ. «ХС»

1. эттээ I диэнтэн дьаһ. туһ. Хоспоххо баар буут эти бырааккар эттэт
   □ Серпилин [өлбүт кэргэнин] эттэппэппин даҕаны, атыны тугу да оҥоруҥ диэбэппин даҕаны диэтэ. К. Симонов (тылб.)
2. итэҕ. Ойуун эбэтэр удаҕан буолаары улаханнык ыалдьан (үксүгэр өйгүттэн тахсан, иирэн) ураты, анал бэлэмнэниини бар, аас. ☉ Проходить специальную подготовку через испытание телесными страданиями, болезнью (обычно сумасшествием), чтобы стать шаманом или шаманкой
   Мин ойуун буолууга уһуллан эттэтэр диэн ыарыыга ыалдьыбытым. ЕАИ СА
   Саамай улахан ойуун үс сыл иирэн ыалдьар, ол аата үс төгүл эттэтэр. ФГЕ ӨӨСҮҮ

аат.
1. Туох эмэ киһи айаҕынан (тылынан) билгэтигэр биллэр буолуута; эттиктэр оннук уратыларын этхаан билэр (эбэтэр онно хардарар) дьоҕура. ☉ Ощущение вкуса, вкус
Мунна сыты билбэт, айаҕа амтаны билбэт (өс хоһ.). Бэс амтана хаалбыта буолуо диэн, солуурун сууйан баран [Мариса] толору эт буһаран кэбистэ. Эрилик Эристиин
Отон курас амтана айаҕын хам ылла. М. Доҕордуурап
△ Ас үчүгэй, куһаҕан, минньигэс уо. д. а. буоларын айаҕынан (тылынан) билии. ☉ Ощущаемое (языком) качество, свойство пищи
Күөллэр атахтарыгар амтаннарынан олус минньигэс астар быыстала суох кытарчы көрөн сытар буолааччылар. Н. Заболоцкай
[Маайыс:] Ол мин аһым амтана куһаҕан үһү дуо? С. Ефремов
△ Ас минньигэһэ, үтүөтэ айахха биллэрэ; аһы астынан минньигэһиргээн аһааһын. ☉ Чувство удовольствия, наслаждения от вкусной пищи
Махтанабын, тоҥон-хатан Сылаас сыанатын билбиппэр, Махтанабын ааһан-туоран Ас амтанын билбиппэр. С. Данилов
Күннэтэ эйигин суохтааммын Күн сылааһын барытын сүтэрдим. Аһыыр ас амтанын умнаммын Сэниэбин-күдэхпин бүтэрдим. С. Васильев
Балык сыттана түстэҕинэ ордук буолар, амтан киирэр диир дьоннор билигин да бааллар. Багдарыын Сүлбэ
2. көсп. Олоххо эриири-мускууру, үөрүүнү-хомолтону киһи бэйэтин этинэнхаанынан билиитэ. ☉ Испытание на себе невзгод, трудностей, радостей жизни
[Манчаары:] Эт-хаан алдьаныытын амтанын биллиҥ дуо? Эрилик Эристиин
Олох үчүгэйин, амтанын билбэккэ хаалыах кэриэтэ, ол да [биэс да хонук олорбуппут] син. Н. Заболоцкай
Төлөннөөх сыллар оҕолоро — Биһиги билэбит барытын: Дьыл дьыбарын, олох тоҕойун, Кыайыы, кыайтарыы амтанын. С. Данилов
тюрк. амтан