туохт., кэпс. Олус кыараҕастык ыга симсэн олор. ☉ Жить, находиться в большой тесноте, скученности
Сорохтор кыараҕыыс баҕайы дьиэҕэ кыһыннары-сайыннары лыппыыскалаһан о л о р о л л о р э э. В. Яковлев
[ Степановтар] баара эрэ уон биэс квадратнай иэннээх дьиэлэригэр …… бука бары [үс улааппыт оҕо, күтүөт] лыппыыскалаһан олороллор. «Кыым»

даҕ. Киэҥ сиринэн сабардыыр, олус киэҥ иэннээх (үксүгэр тайҕаны этэргэ). ☉ Занимающий обширную территорию, простирающийся вширь (обычно о тайге, лесе)
Эн сүүрэр чоруун атахтааҕыҥ Тайааннаах тайҕаларгын таптаан төлөһүйэр. С. Данилов. Таптыыбын Күндээрэр мөһүүрэ Уотунан күлүмнүүр, Көһүнэн тайааннаах Көмнөхтөөх тайҕабын. Күннүк Уурастыырап
Аар тайҕа систэриттэн тардыылаах, Аҕыс халысханнаах тайааннаах Дьампа үрэҕэ алла халыһыйан, …… Анаан-минээн аат ааттаан Аарыгыран киирэр эбит. П. Ядрихинскай

туохт.
1. Таһаалаах буол. ☉ Иметь какую-л. форму (напр., о фигуре человека)
Дуомуна оҕолонон баран, өссө ордук тупсубута. Томтоҕор үрдүк түөстэммитэ, үтүөкэн таһааламмыта. Л. Попов
Кыһынын көтөхтөрбүт табалар оһорсуну сиэтэхтэринэ биллэ-көстө таһааланан, самыылара кэтирээн барар. «ХС»
2. Көстөр иэннээх буол. ☉ Иметь видимую поверхность
Охсуллубут сир халаан уутунуу киэҥ таһааланан килэһийэр. А. Фёдоров
Өлүөнэ толору ууланан томтоһуйар, киэҥ таһааланан килэдийэр. Б. Лунин (тылб.)

туохт. Иэннээх буол. ☉ Иметь ширину, поверхность, площадь
Үрэхчээн, улам холкутуйан, улам сырыынньа сыырданан, кэҥэс иэннэнэн истэ. Амма Аччыгыйа
Уһулута ойон тахсыбыт муустар лаампа чаҕыл сырдыгар күөх толбоннонон, килэркэй иэннэнэн ылаллар. С. Федоров. Витим уута эбиллэрин кытта, Лена улуутуйар, улаатар, муора курдук киэҥ иэннэнэр. Б. Лунин (тылб.)
♦ Тараах иэннэн көр иэннээ
Тараах иэннэммит, кулугур кулгаахтаммыт, аатым-суолум алдьаммыт, дьолум-соргум тохтубут дьахтары, миигин, ким ылыай. Эрилик Эристиин
«Уордаах Чоочо оруоскатыттан тараах иэннэниэм, кулугур кулгаахтаныам кэриэтэ, хара тыа ордууламмытым ордук», - диэбитэ Баһылай. В. Протодьяконов
[Дворяннар уонна помещиктар] Россия норуота хара көлөһүнүн тоҕон, этирик түөстэнэн, тараах иэннэнэн, умса-төннө түһэн туран оҥорбут, туппут, айбыт материальнай, духовнай баайын-дуолун сүүһүнэн сыллар тухары супту уулаан, байан-тайан олорбуттара. ФММ ДьКС

даҕ.
1. Уйаара-кэйээрэ биллибэт киэҥ иэннээх (хол., тайҕаны этэргэ). ☉ Бесконечно обширный, раскинувшийся вширь (напр., о якутской тайге)
Дьэргэйэр уот кустук ыллыктар Эн биһи ырабыт курдуктар Тайалҕан тайҕаны тыыраннар Ыраата тыргылла сырсаллар. М. Ефимов
Кыраман туундараҕа Кырыластылар кыталыктар, Тайалҕан киэҥ тайҕаҕа Тамайдылар тайахтар. С. Дадаскинов
Туундара тайалҕан таһаатын сөҕөммүн хоһооммор холбуубун. Агидель к.
△ Кыраман ыраах. ☉ Дальний, очень далёкий, долгий (напр., путь)
[Ийэ кус:] Кыраман айаҥҥа турарга Кынаккыт бэлэм дуо? Тайалҕан аартыгы тутарга Дабыдалгыт күүстээх дуо? И. Эртюков
2. Айаҥҥа эрэйдээх, тардылыктаах, чиэски сир. ☉ Глухое, непроходимое место, путь, требующий много сил и времени для преодоления
Хаһааччыйаҕа дуу, Абыйга дуу барар тайалҕана бэрт дэстилэр. Болот Боотур
Ыала-дьоно суох, тайалҕан, ыраах үрэх баһа сир. Ф. Софронов
Чопчу сири болдьоһон эрэ баран сырыттахха, көрсүһэргэ садьыабата, тайалҕана суох буолуо этэ. С. Федотов

даҕ.
1. Тэниччи тардыллыбыт; киэҥ соҕус сиргэ тэнийбит, кэтит иэннээх. ☉ Широкий, развёрнутый; просторный, обширный
Көмнөх хаары саба бүрүммүт мастар күөх мутукчанан, тэнигир сэбирдэҕинэн наскылдьыйа хамсаабыт курдуктар. Амма Аччыгыйа
Хантайан тэнигир тунал халлааны өөр-өр одуулаһабын. Н. Габышев
Үүтээн иһэ кыараҕас, …… таһыттан көрдөххө эрэ, тэнигир. А. Сыромятникова
Тиийдибит аатырар Киэҥ эбэ Тэнигир, килэгир күөлүгэр. И. Сысолятин
2. көсп. Киэҥ, тэнийбит. ☉ Имеющий широкое значение, развёрнутый
«Чэ» диэн тэнигир суолталаах тыл. Амма Аччыгыйа
Арыый өй-санаа тэнигирэ буоллар, аҕатын, ааттаах мас ууһун, куоракка киллэрдэҕинэ олоруо, айаҕын булуо суох этэ дуо? А. Сыромятникова
3. көсп. Кыра аайы кыыһырбат, уолуйбат, холку, биир тэҥ майгылаах. ☉ Очень спокойный, уравновешенный
Михаил Сергеевич биир кэм тэнигир, эйэҕэс майгыннааҕа. Далан
[Лааһар] үөрбүтэ-хомойбута биллибэтэҕэ. Кини уруккутун курдук тэнигир этэ. «ХС»
ср. п.-монг. тэнигир ‘пребывающий в спокойствии’

туохт.
1. поэт. Күүстээхтик, далааһыннаахтык дьай. ☉ Действовать, осуществляться с силой, с размахом
Эн [муустаах муора] үгүс үйэлэр тухары Икки атаҕы утары Атааннастаргын даҕаны Тибиинэн дьиэһийэр Тиксии биэрэккэр Дьиктилээх дьиэлэр Тиһиллэн эрэллэр. Күннүк Уурастыырап
Уол эмиэ, сүрэҕэ эппэйэн: - Үлэһит уолабын! - диэн этэр... Ол саҥа этиҥнии дьиэһийэн, Үөс хара барыгы үрэйэр. Эллэй
Ардах тымныы тыала дьиэһийэрэ. Ч. Айтматов (тылб.)
2. фольк. Үөһэттэн сааллан түһэн буулаа, ааҥнаа. ☉ Нагрянув сверху, досаждать, преследовать
Онуоха Дьырыбына Дьырылыатта, Оһоллоох-боһоллоох Охсуһуум суола Оһо илик эбит буоллаҕа, Бу ааһар былыт албаһа, Чиччик былыт дьилбинэ Ситэн сиэри дьиэһийдэҕэ, Садаҕалаһаары саараатаҕа - дии санаата. П. Ядрихинскай
Чэйи, хотуой! Сип-сибилигин дьиэһийэммин, Иэннээх тириигин илдьи таһыйаммын Ийэлээх-аҕаҕар эппэтэх Элэ-была тылгын Энэлгэн эрэ эҥэрдээммин Этитэиэтэ оонньоотоҕум!!! П. Ядрихинскай
♦ Этэ дьиэһий поэт. - үөһэттэн сааллан, дьааһыйан, эҥсиллэн иһилин (киһи саҥатын туһунан). ☉ Далеко отдаваться эхом, обрушиваться на кого-л. громоподобно (о человеческом голосе)
Өллөхпүнэ үөрүм ытаан ааһыаҕа, иккилээх оҕо саҕа барҕаҥ дьэс эмэгэт буолан этэ дьиэһийэн ааһыаҕа. Ньургун Боотур
Идэмэр Кустуктай обургу Илин арҕаа халлаан Икки ардынан иэхэйдээнчуохайдаан, Иирэн-битийэн, Этэ дьиэһийэн Эрэр аххан эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Биллим суруйуу ыараханын, Тыл көстүбэт кыһыытын; Ыары көрсөн, ытыктаатым Литературам аҕаларын - Эҥсэн түһэр санааларын, Этэ дьиэһийэр тылларын. Р. Баҕатаайыскай. Эн этэ дьиэһийэр тылыҥ Илбистээх сатата Билигин да мин санаабын Сытыы тыалынан кынаттыыр. Доҕордоһуу т.

даҕ.
1. Туоратынан киэҥ, иэннээх. ☉ Широкий (большой в поперечнике)
Кэтит кур. Кэтит сарын. Кэтит өрүс.  Хос ортотугар кэтит олох маска тиэрэ түһэн, Уйбаан оҕонньор …… нухарыйа олорор эбит. Амма Аччыгыйа
Бу өрүс чычаас. Кэтитинэн да киһи өрүс диэн ааттыар сатаммат. Т. Сметанин
2. үрд. Уйаара-кэйээрэ, улаҕата биллибэт киэҥ (үксүгэр дойду, халлаан, муора эҥин туһунан). ☉ Обширный, необозримый, беспредельный, безграничный (обычно о стране, океане, небе и др.)
Килбиэннээх халлааным кэтит иэнигэр, Кини үрдүнэн хоодуот хотой Төгүрүйэтөгүрүйэ чаҥырҕаата. П. Ойуунускай
Муора, эн кэтит киэҥ таһааҥ Муҥкук санаабын киэр үүрдэ. Дьуон Дьаҥылы
Тула уйаара-кэйээрэ биллибэт, оччолорго киһи-сүөһү үөскээн-үөдүйэн иччилии илик кэтит, киэҥ тайҕата иҥиэттэн сыппыта. Н. Заболоцкай
3. көсп., үрд. Бөҕө туруктаах, бигэ, халбаҥнаабат көрүҥнээх (үксүгэр байылыат олох, баай-дуол туһунан). ☉ Прочный, основательный, крепкий (обычно о зажиточном хозяйстве)
Кини киһи да кэп суоруна, кэтит ордуута долгуйан мөхсөн хамсаатаҕына — кыырпах кыра таастар лачыгырыы тоҕуннулар. Ньургун Боотур
Улуу абаҕам — үрдүк Чоочо Киэҥ ыырын киэптээтим, Кэтит баайын үрэйдим. Күннүк Уурастыырап
4. көсп. Үтүө кэскиллээх, соргулаах. ☉ Раздольный, с размахом; обширный
Килбиэннээх кэтит чигдибин Кирдииркиртитэр буолаайаҕыт. П. Ойуунускай
[Баай Барылаах] Киэҥ тэлгэһэ саҕа Кэтит сэксэни тэрийдим! Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэлэр кэрэ кэскилбит иннигэр, Кэтит олохпут туһугар …… Кэннибитинэн кэхтиэхпит суоҕа! С. Зверев
Уһун, кэтит, сырдык суол оҕо дьоҥҥо тыргыллар. Эллэй
♦ Кэтит кэскил (кэскиллээх) — дьоллоох-соргулаах, инники өттүгэр туругурар кыахтаах. ☉ Счастливая судьба, крепкая, надежная счастливая будущность (имеющий счастье в будущем)
Икки атахтаах Кэтит кэскилэ, дьоллоох олоҕо отчут-масчыт, кулут күүһүнэн оҥоһуллубута. П. Ойуунускай
Кэтит кэскиллээх Кэрэ кыыс оҕону кэргэннэниҥ. С. Зверев
Кэтит кэһии — көр кэһии I. Уйгу-быйаҥы олохтоно, кэтит кэһиини тэллэхтэнэ, …… алаас сыһыы быһаҕаһын саҕа араҕас чачыры анньа киирдиннэр. Ньургун Боотур. Кэтит суолун кэһимэ (уһун суолун оймоомо) фольк. — улуу, сүдү уонна кутталлаах киһиэхэ (бухатыырга) мэһэйдэһимэ, суолугар туора турума. ☉ Не переходи его широкую дорогу (не перебегай его длинную дорогу — формула-предупреждение об опасности противиться грозным, сильным богатырям)
Кэтит суолун Кэспэт буолуҥ, Уһун суолун Оймообот буолуҥ. П. Ойуунускай. Кэтит (кэнчээрилээх) уруулаах (киэҥ аймахтаах) фольк. — дириҥ силистээх, киэҥ улахан халыҥ уруулаах-аймахтаах (онон өлөн-охтон биэриэм суоҕа диэн этэр олук). ☉ Имеющий большую родню, глубокую родословную (фольк. формула, обозначающая, что с говорящим не просто справиться, что он не пропадет)
Мин диэтэх киһи эн эрэйдээх курдук буолуом дуо? Киэҥ аймахтаах, кэтит уруулаах киһибин. Ньургун Боотур
Доҕорум …… кэтит кэнчээрилээх буолууһуккун! П. Ойуунускай

даҕ.
1. Кэтит иэннээх, ыраахха диэри тэнийэн, тайаан сытар, нэлэмэн. ☉ Обширный, просторный, широкий
Киэҥ халлаан. — Тайҕа муҥура суох киэҥ, биһигини ким таба хаамыай? Амма Аччыгыйа
О, эбэм …… чуумпуга көстөр киэҥ нэлэмэн кэтит ньуура дьиктитин, кэрэтин эбитин! Суорун Омоллоон
Маһа-ото суох киэҥ нэлэмэн истиэпкэ күүстээх тыал түһэн, хаары ытыйан туох да көстүбэт. НТГ СУоС
△ Туоратынан кэтит, кыараҕаһа суох. ☉ Широкий, не узкий (о дороге, улице)
Киэҥ суол. — Киэҥ уулусса устун өрө сырсан, ытыалыы-ытыалыы саа уотунан сырдаан олорор сиргэ чугаһаан кэллилэр. Эрилик Эристиин
2. Ыга туппат, холку, улахан (таҥнар таҥас, атах таҥаһын туһунан). ☉ Свободный, просторный, (об одежде, обуви)
Киэҥ ырбаахы. Бу бинсээк саннынан киэҥ. — Сыгынньах атаҕар киэҥ баҕайы эргэ бачыыҥканы анньыммыт Даайа саллырҕаччы сүүрэн кэллэ. Софр. Данилов
Бурхалей ыга тутан сордообут бэргэһэтин киэҥ бэргэһэҕэ атастаһан кэбиһиэн санаата. Эрилик Эристиин
Уһун, киэҥ хара халтаҥ сонун түүрэ тардыммытын тохтоон көннөрүннэ. П. Филиппов
3. көсп. Элбэх дьону хабар, маассабай; сир аайы тарҕаммыт. ☉ Охватывающий многих, массовый; распространенный повсеместно, среди многих
Нэһилиэнньэ киэҥ араҥата. — [Вера:] Сарсын киэҥ актыыбы кытта бырабылыанньа мунньаҕын ыҥырарга дьаһал биэрдэ. С. Ефремов
[Тааттатааҕы тыйаатыр] норуокка сөҥөн сыппыт …… талааннары таба тайанан …… киэҥ маассаҕа таһаарбыта. АҮ
[Амма Аччыгыйын] поэмата уонна хоһоонноро нууччалыы тылбаастара ааҕааччы киэҥ эйгэтигэр тиийэ иликтэр. «ХС»
△ Элбэх, күүстээх, күүрээннээх, далааһыннаах (хол., үлэ, куоталаһыы). ☉ Широкий, с размахом (о работе)
Оо, дьэ, холкуос үлэтэ киэҥ үлэ буолар. Күндэ
Биригээдэлэр икки ардыларыгар куоталаһыы улам киэҥ далааһыны ылан истэ. М. Доҕордуурап
Оройуон бөһүөлэктэригэр, нэһилиэктэригэр киэҥ далааһыннаах тутуу ыытыллар. ПДН ККС
4. көсп. Араас эгэлгэлээх; татыма, тутаҕа суох, муҥура суох. ☉ Разнообразный, неограниченный, обширный (о знаниях)
Таабырын таайтарыытын да, таайыытын даҕаны тиэмэтэ бэрт киэҥ. Саха фольк. Оҕонньоттор ууну сомоҕолуур Уһун, киэҥ кэпсээннээхтэр. С. Данилов
Төһөнөн киэҥ, дириҥ билиилэнэр даҕаны, наукаҕа соччонон элбэҕи ситиһиэхтээх. Н. Лугинов
5. көсп. Үтүө майгылаах, үтүө санаалаах, дьэллэм. ☉ Великодушный, щедрый
Хата, баар курдуга — Орто аан дойдуга Улахан дууһалаах, киэҥ киһи олорбут махтала. Күннүк Уурастыырап
[Мойот убайа] хайдахтаах киэҥ дууһалаах киһиний?! Т. Сметанин
△ Холку, намыын, ыгыма суох. ☉ Спокойный, сдержанный, терпеливый
Салайар киһи киэҥ, холку буолуохтаах. Оттон эн ыгылыйбыккын. М. Доҕордуурап
6. көсп. Холку, намыын, дуорайан иһиллэр (куолас туһунан). ☉ Открытый, громкий, раскатистый (о голосе)
[Дьиэрэҥ] Айматар-долгутар киэҥ куоластаах. П. Ойуунускай
Анна Егорова киэҥ, холку куолаһынан доллоһутан, синньигэстик эйээрдэр Лев Поповтуун …… толорууларын биэрэллэр. Софр. Данилов. Билигин даҕаны кини кулгааҕар …… Ньургун Боотур көҥүл, киэҥ куолаһынан ыллаан доллоһутара баарга дылы. Г. Угаров
♦ Киэҥ көҕүстээх көр көҕүс II
[Настааччыйа] киэҥ көҕүстээх, уһун санаалаах этэ. Күннүк Уурастыырап
Дьэ көрүҥ, талбыт киһигит төһө көрсүө, төһө киэҥ көҕүстээх эбитий. Суорун Омоллоон
Сороҕор мөдөөт, сиэрэ суох холку, киэҥ көҕүстээх дьон охсуһууга ордук чорбойооччулар. С. Никифоров
<Киэҥ> көхсө кыараата көр көҕүс II. Киһи буолан баран, Ким киэҥ көхсө кыараабатай?!! Ыксыыр күннээх буоллаххына, ыҥыран көрөөхтөөр... П. Ойуунускай
Биһиги киэҥ көҕүс кыараабыт дьоно турабыт. Эрилик Эристиин
Тугу да булан эппэккэ, өйө-санаата тууйуллан, киэҥ көхсө кыараан хараҕыттан уу халыс гынан тахсыбытын билиминэ хаалла. С. Никифоров
Киэҥ хоннохтоох көр хоннох. Доҕотторо кинини «ыраас суоллаах, киэҥ хоннохтоох» дииллэрэ. С. Никифоров
Н.Г. Золотарев-Якутскай — киэҥ хоннохтоох суруйааччы. Д. Васильева
◊ Киэҥ аһаҕас дорҕоон тыл. үөр. — киэҥник атан этиллэр аһаҕас дорҕоон (хол., а, э, о, ө). ☉ Широкий гласный звук (напр., а, э, о, ө) Ордук кичэйэн илин уонна кэлин, киэҥ уонна кыараҕас аһаҕас дорҕооннору үөрэнээччилэр билэллэрин ситиһиэххэ. ПНЕ СТ
Киэҥ аһаҕас дорҕооннору этэргэ айах киэҥник атар. ПНЕ СТ
тюрк. киҥ, кэҥ

аат.
1. Туох эмэ түөрт тэҥ чааһыттан биирдэстэрэ. ☉ Одна из четырёх равных частей целого, четверть
Күн балачча үөһэ ойуор диэри ходуһам чиэппэрин тэлэкэлээн кэбиспитим. И. Гоголев
Үөрэхтэн тэйбитэ үйэ чиэппэрэ буолуо ини. С. Федотов
Ынах чиэппэрэ улахан уолун аахха барыахтаах. В. Иванов
Мин урукку сылдьар сырыыларбын чиэппэрин да кыайбат буолтум, сааһырбытым, кырдьыбытым. Н. Абыйчанин
2. Оскуолаҕа үөрэх дьыла түөрт гына араарыллыбытыттан биир чааһа. ☉ Четвёртая часть учебного года, четверть
Михаил Иванович иккис чиэппэр түмүктэниэр диэри хааларга быһаарыммыта. Н. Лугинов
Бу чиэппэргэ иккини ыллаҕына — сайыҥҥы от биригээдэтигэр илдьибэттэр. Н. Габышев
Үһүс чиэппэр төһө да уһун, сылаалаах буоллар, бүтэрэ чугаһаан эрэр. Т. Находкина
3. эргэр. Биир харыска тэҥнээх уста кээмэйэ. ☉ Мера длины, равная расстоянию между кончиками большого и среднего пальцев широко раздвинутой кисти, четверть
Оччоҕо саха хотуура диэн биэс чиэппэр уһун биилээх, токур төбөлөөх, моҕойдоох, кылгас уктаах сэп буолар үһү. Саха фольк. [Тубархаанап:] Төһө да чиэппэр хаар саба түспүтүн иһин, ол эн богдо уллуҥаҕыҥ суолун …… мин билиэм суоҕа үһү дуо, баранаак? Суорун Омоллоон
[Өкүлүүнэ:] Биир үс чиэппэр иэннээх солко куһаат, биир солко пуойас. Н. Түгүнүүрэп
◊ Чиэппэр арыгы эргэр. — биэдэрэ түөрт гыммыт биирэ (үс лиитирэ кэриҥэ) киирэр иһиттээх арыгы. ☉ Бутыль вина ёмкостью в одну четверть ведра (примерно три литра)
Чэ, убаай, иһиттиҥ дуо, кытаат. Кыайдахпытына убайбар биир чиэппэр арыгыны туруоруом. Далан
Ээй, Сиидэркээ… Кэл, түөкүн, тупсуох, чиэппэр арыгыны туруорабын. Н. Павлов
Көрдүҥ дуо, икки буулдьа биир үүккэ. Итэҕэйбэккин? Чэ, чиэппэр арыгыга сакалааттаһыах уонна баран көрүөх. Л. Габышев. Чиэппэр кумааҕы эргэр. — лиис кумааҕы түөрт гыммыт биирэ. ☉ Четверть листа бумаги
Суруксут чиэппэр кумааҕыга суруллубут суругу ааҕар. А. Софронов
Хаамыра күлүүһүн тыаһа хачыгыраатын кытта, чиэппэр кумааҕы тутуурдаах надзиратель …… түрмэ начаалынньыгын кытта көтөн түстүлэр. И. Никифоров
Дорооболоһон баран, чиэппэр кумааҕыны биэрдэ. М. Доҕордуурап. Чиэппэр күүстээх эргэр. — былыргы кэпсээннэргэ этиллэринэн, сүүрбэ биэс бууту, билиҥҥинэн түөрт сүүс киилэттэн тахсаны көтөҕөр-сүгэр күүстээх киһи. ☉ По преданиям: человек, способный поднимать тяжесть в двадцать пять пудов — больше четырёхсот килограмм
Барыларын баһыйбыт, тэҥнээх көстүбэккэ соҕотоҕун тэлэкэчийбит Сыллай Луха Бэһиэлэйэп чиэппэр күүстээх киһи. Амма Аччыгыйа
— Ити үлүгэрдээх үөл тиит сэргэ сүүрбэ биэс буут баҕас баара эрэл. — Ол аата, Сэмэммит, былыргы мээрэйинэн, чиэппэр күүстээх буоларыгар тиийэр, ээ? Э. Соколов
Үөрэҕэ суох уонна дьадаҥы, аҥалатыҥы Кэлэҕэй Ньукуус чиэппэр күүстээх эбитэ диэн буолар. «ХС». Чиэппэр сир эргэр. — биир күрүө ходуһа сир түөрт гыммыт биирэ (ортотунан сэттэ уон биэс — сүүс бугул кэлэр сирэ). ☉ Надельный пай покосных угодий, равный одной четвертой күрүө, который давал семьдесят пять — сто копен сена
Кыра Уйбаан, Эрдэлиир Миитэрэй курдук ааттаах охсооччулардаах буоланнар, сир үс чиэппэрин «дэбиэринэйдэр» охсон килэһитэн кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
[Ньукуус:] Ээ, үс чиэппэр сирдээхпит үүммэккэ дьэ иэдэттэ. Эрилик Эристиин
Аҕыс уон икки ыал оһумуой, чиэппэр сиринэн эрэ туһаналлар. М. Доҕордуурап. Чиэппэр чэй эргэр. — былыргы билииккэ чэй түөрт гыммыт биирэ. ☉ Четверть плиточного чая
Хоноһо чиэппэр чэйи сулбу тардан таһааран дьиэлээх дьахтарга туттаран кэбистэ. Болот Боотур
Ити атыыһыт биһиэхэ үлэбит иһин биирдии чиэппэр чэйи, биирдии баайыы сэбирдэх табаҕы биэриэх буолбута. С. Никифоров
Миигин биир чиэппэр чэйинэн, биир киилэ арыынан бириэмийэлээтилэр. Ф. Софронов