иҥнэри диэнтэн хат.- күүһүр
Онно уолаттар сүрдээхтик кыыһыраллар, ат аҥаар өттүттэн тураннар ындыыларын ыҥыырдары иҥнэритэ кэйэн кэбистилэр. Саха фольк. Даайа, хаҥас диэки ол-бу иһити иннэритэ тардыалаан баран, хас да кураанах чабычаҕы эҥини аҕалан, холумтан таһыгар уурталаата. А. Софронов
Турахин тойон сутуругун туппутунан Бурхалейга бараары тииһэн, тыыны иҥнэритэ үктээн, тыылара ууну баһыталаата. Эрилик Эристиин

1. сыһ. Кыҥнары, хайа эмэ өттүгэр иҥнэйэ. ☉ Наклонно, набок
   Миша соруйан кэтэһиннэрэн төбөтүн иҥнэри туттан олорбохтоото. Н. Лугинов
   Эргэ алтан чаанньык иҥнэри түһэн сытар. Амма Аччыгыйа
   «Байбал! Ыалыҥ, Кууһума оҕото Киргиэлэй суруксут хотуна өлөн хаалла дуо?»- диэн күтүөт оҕонньору иҥнэри тардан ылан, кулгааҕар хаһыытаата. Эрилик Эристиин
   Чаһыны аннынан улахан хара суот иҥнэри ыйаммыт. Н. Габышев
2. даҕ. суолт. Иҥнэйбит, иҥнэйэ түспүт. ☉ Наклонный, косой
   Сүрдээх кыараҕас, иҥнэри сиргэ Роман Семенов Кыстыктаах сайылыга тэллэх баттаһа тураллар. Амма Аччыгыйа
   Иҥнэри кырыысаттан ирэн, таммах түһэрэ. Күннүк Уурастыырап
   Кыараҕас иҥнэри түннүгүнэн, Кырыалаах мууһу симиктик өтөн, Ийэм эрэйдээх оронун сырдаппаккын. С. Васильев
   Иҥнэри сурааһыннар ахсааннара кэрискэ ахсаан суолтата суолталаах быһыылаахтар: маҥнайгы, иккис, үһүс. Багдарыын Сүлбэ
   ♦ Иҥнэри көр фольк. - охтуохха диэри, өлүөххэ-сүтүөххэ диэри (оннук ынырыктык, күүстээхтик) көр (былыргы сахалар киһи хараҕа уоттаах, онон өлөрүөн-өһөрүөн сөп диэн өйдүүллэрэ). ☉ Посмотреть дурным глазом, сглазить, приносить несчастья (в старину у якутов считалось, что глаза обладают магической силой, способной убить, уничтожить человека - букв. опрокинуть взором)
   Ыарахан тыыннаах, Ыар санаалаах Ытык ыалбыт ыаматын Инньэ-манньа диэтэххэ - Иҥнэри көрөн, Иэстии сылдьыахтара. П. Ойуунускай
   Ытыллар халлаан кыыһа Ытык Иэрэҕэй удаҕан Иирээннээх Эҥсэли Кулахай эҥээриттэн Икки илбистээх хараҕынан Иэччэхпинэн иҥнэри көрүөхтүн! П. Ойуунускай. Иҥнэри хаамп (үктээ, тэбис) фольк. - күүскүнэн күөнтээн харса-хабыра суох алдьат, самнар. ☉ Оказывать разрушительное воздействие на судьбу, жизнь грубым вмешательством
   Түгэх дойду түөкүттэрэ, Ньүкэн Буурай удьуордара Икки атахтааҕы, Иннинэн сирэйдээҕи Иҥнэри хаампыттар. П. Ойуунускай
   Кыыстаах уолларым олохторун иҥнэри үктээбиттэр - бу оҕонньордоох эмээхсин. А. Софронов
   Иирээннээхтэри иҥнэри тэпсэн, Уодаһыннаахтары умсары дапсыйан, Сарбаҥ тарбахтаахтары салыннарар, Куодаһыннаах өйдөөхтөрү чугутар. С. Зверев

сыһ. Бэрээдэгэ суох; күөрэ-лаҥкы, үөһэ-аллара. ☉ Беспорядочно, хаотично; вверх тормашками
Бу тухары үс төгүл хоргуйан өлө сыспыт төбөтө ыалдьан кыайан турбат буолбут, сир иҥнэри-таҥнары барар буолан хаалыталаабыт. Эрилик Эристиин
Өтөх күрүөтүн сиҥнэн түспүт баҕаналара иҥнэри-таҥнары чороһон тураллара. В. Гаврильева
Илдьирийбит хаһыаты сиэбиттэн ороон, Иҥнэри-таҥнары туппахтыыр. С. Васильев

нареч. наклонно, набок; иҥнэри түс = падать набок; иҥнэри уур = положить наклонно; иҥнэри тарт= накренить к себе; иҥнэри ас = опрокинуть; иҥнэри үктээ = а) накренить, наступив ногой; б) перен. фольк. разрушить грубой силой (напр. жизнь людей на земле при битве богатырей — в олонхо).