м. сержант (младшай команднай састаапка иҥэриллэр байыаннай аат).

с. 1. (действие) сотуу, (имэрийэн) иҥэрии; 2. (лекарство) иҥэриллэр маас.

аат., үрд. Үөрүүкөтүү, дьол-соргу. ☉ Радость-торжество, ликование; счастье-блаженство
Манна [Крымҥа] саамай күндү бэлэхтэрэ — дьөрбөлүү тутан өрөһөлөөбүт роза сибэкки. Саамай ыраас санаа, айхалмичил, истиҥ эҕэрдэ маныаха иҥэриллэр. Амма Аччыгыйа
[Чурумчуку] Дьолсоргу доҕордонно, Айхал-мичил аргыстанна, Таҥнастыбат саргыланна Түҥнэстибэт төлкөлөннө. Эллэй
[Айыыһытым!] Айхал-мичил! Саргы-дьаалы диэҥҥин, Сахалыы дьалыһый! П. Ойуунускай

туохт., итэҕ. Ханнык эмэ киһи (хол., уоруйах) кутун уокка ас биэрэн, алҕаан ыҥыран, мас эмэгэккэ иҥэр уонна ол эмэгэти дьөлө, хайа анньан, кута иҥэриллибит киһини өлөр (ойууну этэргэ). ☉ Проводить магический шаманский обряд кэйээрин
[Булчуттар] үс ыттарыттан биир ыт сүппүтүн кэйээриннээн ыҥырбыттара. Эрилик Эристиин
Кыра орто кэрдиискэ турар ойуун, удаҕан, алгысчыт кэйээринниир кыахтара суох. Сэһэн Дьэрэмэй
Айаҕалыы сатаан, эмэгэтинэн да кэйээриннээн хоппотоҕо. «Чолбон»

уулан 4 диэнтэн дьаһ
туһ. Кини сыл аайы биэни барытын ууланнарар, өлбөт-сүппэт төрүөхтээх уонна бэйэтин үчүгэй хаачыстыбатын утумнатар атыырдары сүүмэрдиир. ОГИ С
Тиэхиник-осеменатор С.С. Кириллин туппут икки сүүс уон тоҕус ынаҕын тоҕус уон тоҕус аҥаар бырыһыан ууланнаран, киниэхэ «Оройуон тиэхиник-чөмпүйүөн осеменатора» диэн аат иҥэриллибитэ. БИ УЛАа

сыһ. Ыспаккатохпокко, тоҕо-хоро ороскуоттаабакка, былааннаахтык, харыстабыллаахтык. ☉ Расчётливо, соблюдая во всём экономию, заботясь о своём хозяйстве, по-хозяйски
Айылҕаҕа хаһаайынныы сыһыан ирдэнэр. Н. Босиков
Тиэхиньикэҕэ хаһаайынныы сыһыан иҥэриллиэхтээх. ПИО ТС
Сири сүтэрбэккэ, киниэхэ дьиҥнээхтик хаһаайынныы сыһыаннаһан, биэрэр быйаҥын толору туһанары ситиһии — биһиги ытык иэспит. «Кыым»

туохт., кэпс.
1. Эркини тугунан эмэ (хол., чараас хаптаһынынан) бүрүй. ☉ Покрывать, обшивать, обивать стену чем-л. (напр., досками)
Сиилэс угар тутууну аналлаах препаратынан иҥэриллибит хаптаһынынан эпсиэйдиир үчүгэй. САС
Мирнэй куорат чугас буолан, ыаллар дьиэни эпсиэйдээн, кырааскалаан туттарга үөрэннилэр. ПИО ТС
Сарайы эпсиэйдээри уурбут хаптаһыннарын олбуортан уораары гыммыттара сатамматаҕа. А. Гайдар (тылб.)

аат. ССРС, Арассыыйа наукатын академиятын дьиҥнээх чилиэнэ; туһааннаах академияҕа (хол., республикаҕа, наука, искусство салаатыгар о. д. а.) талыллыбыт киһиэхэ иҥэриллэр аат, соло. ☉ Академик (действительный член АН СССР, Российской, республиканских, отраслевых академий)
Ыраатта даҕаны сылааска сыппатах, Күөх бульвар устунан дуоһуйа хаампатах. Академик ол онтон букатын кэмсиммэт, Сынньаныы туһунан саныы да соруммат. С. Данилов
Дьулустаан Семеновиһы үгүстэр бэйэтин олус үрдүктүк туттунар, улахамсык курдук сыаналыыллар. Ол төрүөтэ диэн, бадаҕа, икки сыллааҕыта соҕурууттан академик кэлэ сылдьан, миэхэ баран үлэлээ диэн кучуйа сатаабытын барсыбатах. Г. Угаров

туохт. Улаханнык кыһаллан-мүһэллэн, баҕаран туран тугу эмэ гын. ☉ Делать что-л. с большим старанием, желанием
Кини бу мутугунан быраҕар муҥур үйэтин усталаах туоратыгар туох туһугар сүөһү-ас иитэн, үп-баай мунньан үрүлүйбүтэ-харылыйбыта буолуой? Софр. Данилов
Аҕата үрүлүйбүт-харылыйбыт үрүҥ-хара түүлээҕиттэн кэлэр дохуотун харчы гынан дьаптайа сатаабыта. П. Аввакумов
Үгүс элбэх сылларга Үрүлүйэн-харылыйан, Ыччат хаһыаттарыгар Ылсыһан үлэлээбитэ, Үлэтэ, тыла сыаналанан «Үтүөлээх» аат иҥэрилиннэ. «Кыым»

м. лауреат (наукаҕа, искусствоҕа уо. д. а. уһулуччулаах үтүөлэри оҥоруу иһин иҥэриллэр аат уонна оннук ааты ылбыт кики).