сүүрэн халаачыктан = катиться калачиком (о маленьком кругленьком человеке).

свёртываться клубком, калачиком; куоска мукулаиданан сытар кот лежит, свернувшись клубком.

внутри; внутрь; иһирдьэ олор = сидеть внутри чего-л.; иһирдьэ ас = втолкнуть внутрь; иһирдьэ халаачык , таһырдьа халаачык баар үһү загадка есть такое: внутрь—калачиком, наружу—калачиком (ыт собака).

калач; калачик; үрүҥ бурдук халаачыга калачик из белой муки.

1) укрытие (от солнца и дождя); шалаш: тойонноро бүкээгэр киирбит баар үһү загадка тойон вошёл в свой шалаш (төбөтүн хонноҕор уктубут ыт собака, свернувшаяся калачиком); 2) изгородь для дымокура.

делать, печь калачи, калачики.

туохт. Токуруйан, тобуккун сыҥааххар тардан сыт (үксүгэр ыт, куоска туһунан этэргэ). ☉ Лежать, свернувшись калачиком. Бу ыт бутуйалаабыт

туохт.
1. Халаачыктыы сыт, түүрүлүн. ☉ Лечь, свернуться калачиком, клубочком
[Ыттар] хара мээчик буолан халаачыктана сыталлар. Н. Якутскай
Кыыс муннукка халаачыктанан истиэнэ диэки хайыһан утуйда. ДьДьДь
2. Халаачык курдук төкүнүй. ☉ Кататься калачиком. Сүүрэн халаачыктанна
□ Туоһапка тыаһа бүтэҥитик чос гынар — төбөҕө түһэртэрбит кыыл аллара халаачыктанар. Ыҥырар ыл.

аат. Тиэрбэс курдук төгүрүк бурдук ас. ☉ Калач, калачик
Остуол аҥаар муннугар — үрүҥ чаанньыктаах сылабаар, тэриэлкэҕэ — халаачык. А. Софронов
Суумкаҕар кыра арыгы, Саахар, арыы, халаачык. С. Данилов
Пиибэлээх буочукалар уонна чааннар икки ардыларыгар халаачыктар хайа курдук кыстаммыттара. ДьДьДь

туохт. Түүрүлүн, кумуччу тутун. ☉ Сворачиваться клубком, калачиком, сжиматься в комок
[Баһылай] таҥаһыгар мукулайданан баран, утуйаары гыннаҕын аайы, …… тымныы курдары киирэрэ. Н. Түгүнүүрэп
Куобах барахсан тымныыттан ханна да куотан быыһанар сирин булбакка, биир сиргэ мукулайданар. Н. Кондаков