прил. кандидатскай, кандидат; кандидатский минимум кандидатскай минимум; кандидатский стаж кандидат стаһа.

диссертация; кандидатскай диссертация кандидатская диссертация; диссертацияны көмүскээ= защищать диссертацию.

минимум; кандидатскай минимум кандидатский минимум; агрономическай минимум агрономический минимум; минимум-программа программа-минимум.

даҕ. Ордук табыллан тахсымтыа, хотоойу, кыайыылаах. ☉ Дающий определённые результаты, продуктивный, плодотворный, эффективный
Фуренков …… барыга бары ыллыктаах, тахсыылаах кэпсэтиилээх, тылын ханна баҕарар ылыннарымтыа киһи. В. Яковлев
Сатабыллаах үлэһит көрдөххө бытаан, нэс курдук эрээри үлэтэ тахсыылаах, хорутуулаах буолар. АЭ ӨӨКХ
Сытыы, тахсыылаах оонньооччу Н. Архипов биир кандидатскай баал нуорматын толордо. «Кыым»

аат.
1. Ханнык эмэ анал дааннай, сибидиэнньэ эбэтэр сорудах сурулларыгар аналлаах дьоҕус кумааҕы эбэтэр сурунаал (картотекаҕа киирэр). ☉ Карточка (единица картотеки)
Ыалдьааччылар карточкаларын …… тустуһунан хомуйан остуолга сааһылаата. Н. Лугинов
Дьиэҕэ үлэни бэрэбиэркэлиэх иннинэ, аҕыйах оҕоҕо карточкалары түҥэтиэххэ сөп. АНВ СТУ
2. Тугу эмэ туоһулуур докумуон быһыытынан туттуллар, үксүгэр бэчээттээх дьоҕус кумааҕы. ☉ Карточка (удостоверение, свидетельство)
Политрук Харачаас партийнай карточкатын аҕалан остуолга ууран биэрдэ. П. Филиппов
Гавриил …… кандидатскай карточканы эттээх ытыһын түгэҕэр бобо харбаата. ДАЛ УуУоО
3. Аһы-таҥаһы ылар быраабы биэрэр, быһыта тардыллар толуоннардаах былааҥка. ☉ Карточка (продовольственная или промтоварная)
«Тиргэлииргэ» [сир аата] дьоҥҥо килиэп карточкаҕа бэриллэр буолла. Н. Босиков
Оттор маһы эмиэ карточканан биэрэллэр. Ю. Чернов (тылб.)

аат.
1. Тугу эмэ наука ирдэбиллэригэр олоҕуран үөрэтии, ырытан көрүү. ☉ Исследование, изучение чего-л. на научной основе
Ыыппыт чинчийиилэрин түмнэҕинэ, орто кандидатскай үлэ буолар кыахтаах. Н. Лугинов
1986 сыллаахха саха сылгытын кэлимсэ чинчийии ыытыллыбыта. АНП ССХТ
Кини олоҥхоҕо аан бастаан научнай чинчийиини ыыппыта. «ХС»
2. Тугу эмэ анал сыаллаах үөрэтии, сылыктаан көрүү. ☉ Обследование чего-л. с определённой целью, наблюдение, осмотр
Сарсыарда көлүйэни чинчийиигэ киирдибит. И. Данилов
Хоту дойдуну чинчийиигэ хорсун быһыыны көрдөрбүт В.В. Прончищев олоҕун туһунан бэрт дуона суоҕу билэбит. «ХС». Чинчийиилэр биир боччум түмүктэринэн сэбиэскэй учуонайдар Антарктида аатылаһын оҥоруулара буолар. МНА ФТ

туохт.
1. Туох эмэ төһө харчыга турарын суоттаан быһаар. ☉ Определять стоимость чего-л., оценивать что-л. [Албын Бааһынай — уолаттарга:] Ол эрээри мин бэйэ дьонугар, доҕотторбор, ыараханнык сыаналыыр санаам суох. Суорун Омоллоон
Барытын сүүрбэ аҕыс сүөһүнү чиҥэтэн сыаналаан 240 сүүскэ суруйдулар. Малы 181 сүүскэ сыаналаатылар, онон барыта 721 сүүскэ таҕыста. Эрилик Эристиин
Эттэрин, арыыларын муунтатын ньуосканан көмүскэ сыаналаан биэрэллэр үһү. И. Никифоров
2. Ким эмэ билиитин, сатабылын бэрэбиэркэлээн сыаната туруор. ☉ Оценивать знания, умения кого-л.. Учуутал үөрэнээччи эппиэтин «үчүгэй» сыананан сыаналаата
□ Александр Борисович кини [Семён] үлэтин туйгунунан сыаналаабыта. Н. Лугинов
3. Хайа эмэ өттүнэн көрөн дьүүллээ, сыаната биэр. ☉ Оценивать положение, состояние чего-л. [Оҕонньор:] Дьэ ол курдук эрэйгэ олоробут, ону кырдьаҕас бэйэҥ сыаналаа. А. Софронов
Үгүстэр киһини аан бастаан сирэйинэн көрөн сыаналыыллар. ПБН ОПТ
4. Ким, туох эмэ төһө туһалааҕын, суолталааҕын быһаар, сыаната быс (туһатын, суолтатын билин). ☉ Признавать значение, оценивать уровень когочего-л.
Биһиги киһи үрдүк аатын, киһи дьолун, кини айар үлэтин туохтан да ордук күндүтүк сыаналыыбыт. Суорун Омоллоон
Үлэлээн иһэн көрдөххө, эһиги мин сыаналыырбын быдан тас өттүнэн кыахтаах дьон буолан таҕыстыгыт. Амма Аччыгыйа
Сөп, мин онно да үлэлиэм. Миигин киһи диэтиннэр, мин үлэбин сыаналаатыннар, сорук-боллур курдук онно-манна үүрэ сылдьыбатыннар. С. Ефремов
Арбатскай кандидатскай үлэтин киин институттар үрдүктүк сыаналаабыттара. В. Яковлев

туохт.
1. Сахсатан биэр, көпсөркөй гын (туох эмэ чиҥи — үксүн буору). ☉ Рыхлить, разрыхлять, делать неплотным (напр., почву)
Уу кутара, сыыс от ыраастыыра, буор көбүтэрэ. И. Федосеев
Ото саҥа бытыгырыырын кытта, эрээттэр икки ардыларынааҕы буору көбүтэллэр. КВА Б
2. Тугу эмэ (хол., быылы) хамсатан өрүкүт, өрө көтүт. ☉ Поднимать, взметать, вздымать вверх (напр., пыль)
Быылы көбүттэ. — Кураанах уһаат тиҥкинээн-таҥкынаан, Көстөөх сиртэн көҕөнү көтүтэн, Көппөҕү көбүтэн, Суол дьонун соһутан, суостаах сурахтанан, Сулукучуйан истэ. В. Чиряев
Аҥыр бадарааны көбүтэр. Р. Кулаковскай
3. Оргууй охсуолаан, өрүтэ тутан, көпсөтөн, сымнатан биэр (хол., сыттыгы). ☉ Легкими ударами взбивать, делать мягким, пышным (напр., подушку)
Эн турар буоларыҥ мин таспар, Тайанар этиҥ мин кырабааппар, Сыттанар сыттыкпын көбүтэриҥ, Саптынар суорҕаммын көннөрөрүҥ. Л. Попов
Хаҥас диэкиттэн утуйар бэриинэтин аҕалан, уҥа ороҥҥо көбүтэн тэлгэттэ. Күндэ
«Айаа-айа!» — диэтэ уонна оронугар саппырдаан тиийэн, сыттыгын көбүтэ түһээт, улаҕа диэки хайыһан сытта. П. Аввакумов
4. көсп. Күөдьүт, күүһүрт (туох эмэ умуллан, умнуллан, мөлтөөн эрэри). ☉ Разжигать, усиливать (что-л. остывающее, гаснущее, потаенное)
Өһөн эрэр чоҕу көбүттэ уонна күөттээн эрэр курдук үрэн сирилэппитинэн барда. Р. Кулаковскай
Саха топонимикатыгар Томскай учуонайа К.Ф. Гриценко кандидатскай диссертацияны көмүскээн, олохтоох ааптардар интэриэстэрин өссө ордук көбүттэ. Багдарыын Сүлбэ
Саһыарбыт тапталбын көбүтэн Ыраахтан суруйа сатыырым, Эстибит эрэлбин көҕүтэн Илэ да, түүлбэр да саныырым. Дьуон Дьаҥылы
5. көсп. Көҕүт, төрүттээ, үөскэт. ☉ Вызвать, возбудить, породить
Кокцидиоз диэн биир килиэккэлээх микроорганизм көбүтэр ыарыыта. ДьСИи
Айылҕаҕа анаммыт сүрэҕи-быары сайан киирэр дьоҕус лоскуйдар сырдык иэйиини, дириҥ чувствоны көбүтэллэринэн ордук тиийимтиэлэр. ФЕВ УТУ
Идиэйэтигэр муҥура суох бэриммитэ бэрдинэн бэйэтигэр ытыктабылы киһиэхэ көбүтэр. Л. Толстой (тылб.)
6. көсп., сөбүлээб. Урут буолбуту, умнуллубуту эмиэ хат сөргүтэн, эргитэн таһаар. ☉ Ворошить, вновь поднимать старое, забытое
Холкуоһу куорҕаллаан, холкуос үбүн ыһан, дьон бөҕөнү сэрии саҕана аччыктаппыт, сутаппыт киһи. Оннук киһини көбүтэргэ ким эһигини киктэ? Далан
Онон былырыын көрүллүбүт барадабыастар дьыалаларын, быһаарыллыбытын быһыытынан, хат көбүтэр наадата суох. «ХС»
Кэлэн хас да хонон баран, Дубровскай дьыаланы көбүтэн көрүөн баҕарбыта. А. Пушкин (тылб.)
◊ Көбүтэр мас булт. — муҥха ийэтигэр баайыллар обургу хаптаһын, лоппунуок. ☉ Большой деревянный поплавок, прикрепляемый к верхней части мотни невода.