ж. 1. (повозка) кибииккэ (бүруөлээх сыарҕа); 2. (жилище) кибииккэ, кос дьиэ.

арыаллаа диэнтэн дьаһ
туһ. Бирикээстэри толору ылан, Алпатыч кинээс курдук, тайах мастанан, дьиэлээхтэргэ арыаллатан, кибииккэ сыарҕаҕа олоро таҕыста. Л. Толстой (тылб.)
Сотору ыттар үрүүлэринэн арыаллатан, тэлгэһэҕэ табалар тоҕо ааҥнаан киирдилэр. Т. Халыев

туохт., кэпс.
1. Тылга тиис, элбэҕи мээнэ саҥар. ☉ Болтать языком, пустословить, молоть чепуху
Бэйэ, тугу балыыҥкалыыгын, хата тураммыт үлэлиэххэ. Дьуон Дьаҥылы
[Сибиэтэ:] Дьэ, эмиэ балыыҥкалаан барда. С. Ефремов
Мин сыгааммын дуо, элэй-балай балыыҥкалаан баран, кибииккэҕэ олороот, көтүтэн хаалыам үһү дуо? М. Шолохов (тылб.)
2. Уопсай бэрээдэктэн туораа, тугу эрэ киһи сөбүлээбэтин оҥор. ☉ Делать то, что идет вразрез с общепринятым порядком
«Эн күлүү гынаҕын дуу? Балыыҥкалаама, гражданин! Эбэтэр билиэттэ ыл, эбэтэр аныгы тохтобулга таҕыс!» – кондуктор куолаһа үрдээн барда. Амма Аччыгыйа
Кэбис, Варюха барахсаны дириҥник эрэ таптыахха сөп, мээнэ балыыҥкалыыр мин суобаспар табыллыбат. М. Шолохов (тылб.)

I
халый диэнтэн арыт
көстүү. Суол охсуутун ахсын кибииккэ уҥа-хаҥас халылдьыйара. И. Федосеев
Тээнэ сүүрүгэ бэл билигин, ыкса күһүн, тумултан тумулга оҕустаран, хаатын таһынан халылдьыйыах айылаах. Я. Семёнов
Күөх торҕо буруо хайалар быардарыгар тиийэ халылдьыйа хамсыы турбута. В. Титов
II
дьүһ. туохт. Икки өттүгүнэн иҥнэҥнээн, киэҥ-киэҥник атыллаталаан хаамп (эмис эбэтэр киэҥ таҥастаах киһини этэргэ). ☉ Идти, шагать неторопливо, непринуждённо, широко ступая, покачиваясь (о большом, тучном человеке или о человеке в широком одеянии)
Алааппыйа эҥээр тыаҕа тиийэн халылдьыйан эрэрэ. П. Аввакумов
Николай Саввич илэ бэйэтинэн бу хааман-сиимэн халылдьыйан киирэн кэлэр. М. Тимофеев
Уйбаахаптар уһаайбаларыгар киирэн хаамыталаан халылдьыйа сырытта. Н. Борисов

аат. Боолдьох улахан лоскуйа; боолдьох тэллэх. ☉ Большой кусок войлока; войлочная подстилка, кошма
Дьаамсыкка, буоста таһааччыга уонна буостаны кытта айанныыр дьоҥҥо хайаан даҕаны түҥ бүтэй гына хаһыманан эбэтэр бириһиэнинэн бүрүллүбүт кибииккэ сыарҕа, хааһах баар буолуохтаах үһү. В. Протодьяконов
Уҥа диэки хайыы-үйэ хаһыма тэлгэммит, хаһымаҕа суорҕан ууруллубут. Эҕэрдэ СС
Илин муннукка таҥара олоҕун иннигэр үрүҥ хаһыманы тэлгэппиттэрэ. С. Сарыг-оол (тылб.)
◊ Хаһыма сыарҕа — кэннигэр өйөнөрдөөх, хаһыманан бүрүллүбүт чэпчэки сыарҕа. ☉ Лёгкие сани, обтянутые, утеплённые кошмой
Тойон сэргэ тэлгэһэтигэр уонтан тахса хаһыма сыарҕа тартарыллыбыт. ИН ХБ
Кыргыттар, кыбыста-кыбыста, хаһыма сыарҕаҕа олордулар. «ХС»

аат.
1. Отуу эбэтэр туох эмэ хахха буолар кыараҕас тутуу. ☉ Шалаш, временное укрытие (от солнца и дождя)
Ыраах-ыраах үөт быыһыгар бүкээк отуу дьэ көппөйөн көһүннэ. А. Сыромятникова
Бүкээктэрин муҥунан Бөһүүкэлиир астардаах Бүтэй Бүлүү эбэбит Туттаарытта толоонугар Дьоҕулдьуһа хаамсыаҕыҥ. С. Васильев
2. эргэр. Түптэ күрүөтэ. ☉ Изгородь для дымокура (костра, разжигаемого для защиты от комаров). Унаар түптэ олохсуйда, Тоҕус тиит мас хараҕалаах Торум сэлэ тиирилиннэ, Сатыы бүкээк саайылынна. Саха фольк.
3. түөлбэ. Отуу курдук талаҕынан, титиригинэн хатайдаан туппут кыһыҥҥы бүтэй дьиэ. ☉ Зимнее жилище, построенное как шалаш путем переплетения мелких лиственниц или тальника
Куула тыаттан талах бөҕөнү быһан, көтөҕөн аҕалан, үчүгэй баҕайы гына бүкээк отууну оҥоро оҕуста. «Чолбон»
4. түөлбэ. Сыарҕаҕа, холобур, оҕону олордорго аналлаах талахха тиириллибит бүрүө, кибииккэ. ☉ Крытые нарты с верхом, натянутым на остов из тальниковых дуг
Анньыыс сыарҕаҕа тиэллиэн иһэр таҥаска бүкээк оҥорон баран, онно олордотулаата уонна телегрейкалары холбооттоон онон сабыталаата. Дьолбут к.