Якутские буквы:

Якутский → Якутский

киир-таҕыс

туохт.
1. Туох эмэ иһигэр-таһыгар элбэхтик төттөрү-таары сырыт, кэл-бар. ☉ Многократно входить и выходить, ходить взад-вперед
Дьиэни төгүрүйэ хаамтым да, киирэр-тахсар ааннара манан эбит диэн быһааран билбэтим. А. Софронов
Болугур оҕонньор туруон иннинэ дьоно таһырдьа сыбыытыыллар. Туох буолан киирэр-тахсар мээнэ буолбуттарын Болугур оҕонньор сатаан өйдөөбөт. Н. Якутскай
Мотуоһа тура эккирээн, ас астаан киирдэ-таҕыста. Болот Боотур
2. Туох эмэ солуута, онно суоҕунан баас. ☉ Придираться, цепляться к кому-л. по какому-л. незначительному поводу
Мин Платонум кимиэхэ да киирэ-тахса сатааччыта суох. Софр. Данилов
Онуманы түөрэн, хаһан киирэр-тахсар санаалаах оҕо эбит. Болот Боотур
Дириэктэринэн кииримэ-тахсыма. Араассыйанан күн аайы салайар. А. Кривошапкин (тылб.)
♦ Онон-манан киир-таҕыс — була сатаан баайыс. ☉ Придираться по мелочам; лезть, вмешиваться в чьи-л. дела, жизнь
[Ити киһи] адьас хаан урууҥ сылдьар. — Чэ-чэ, онон-манан кииримэтахсыма. Баччааҥҥа диэри уруурҕаһа сатаабатах дьон этигит. Р. Кулаковскай
[Баһылай] онон-манан киирбэтин-тахсыбатын. А. Сыромятникова

Еще переводы:

сэттэтэ

сэттэтэ (Якутский → Якутский)

сыһ. Сэттэ төгүл. ☉ Семь раз. Сэттэтэ киирэн таҕыс. Сэттэтэ аҕалан кутта
□ Тиэтэйэр куһаҕан, — «сэттэтэ кээмэйдээ, биирдэ быс» диэн баар. Н. Туобулаахап

обращаться

обращаться (Русский → Якутский)

несов. 1. см. обратиться; 2. (двигаться, вращаться) эргий, эргилин; кровь обращается по кровеносной системе хаан хаан сүүрэр систематынан эргийэр; 3. эк. эргий, киир-таҕыс; 4. с кем-чем (обходиться) сыһыаннас, тутун; осторожно обращаться с приборами прибордары сэрэнэн тутун.

даадахыс гын

даадахыс гын (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Эмискэ түргэнник хамнан, киир-таҕыс (улахан суон киһи туһунан). ☉ Быстро двигаться (влететь, выскочить куда-л. - о большом тяжеловесном человеке)
Сыллай Луха таһырдьа даадахыс гынан хаалла. Амма Аччыгыйа. Рандугу үрүҥ торуоскатын туппутунан даадахыс гына түстэ. А. Федоров

слазить

слазить (Русский → Якутский)

сов. киирэн таҕыс (вниз), ытта сырыт (наверх); слазить в погреб оҥкучахха киирэн таҕыс; слазить на крышу кырыысаҕа ытта сырыт.

быыкаайыктык

быыкаайыктык (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус кыратык, бэрт кыратык. ☉ Маленько, чуть-чуть
Ити Бадин быыкаайыктык нухарыйан ылаары гыммытыгар; киир да киир, таҕыс да таҕыс. С. Ефремов
«Быһахтаах» илиҥҥи халдьаайытыгар Быыкаайыктык буор томтойор, Ол эһэҥ олоро сылдьыбытыгар Бэлиэ буолан суолу ыйар. И. Эртюков
Ийэм уонна Сүөкүлэ, быыкаайыктык утуйа түһээт, сарсыарда эрдэ оҕолорго эмиэ күөнэҕи буһаран сиэппиттэрэ. «ХС»

сыбыктаа

сыбыктаа (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Өтөрөтөр, төттөрү-таары киир-таҕыс. ☉ Часто выходить и заходить, ходить взад-вперёд
Өрөпкүөм чилиэнэ Сэмэнчик Дьоннорун ыҥыртаан аҕалла. Бу кэлэн түүннэри мунньахтаан Элбэҕи быһаарар буолбуттар. Ол иһин дьиэ дьиэттэн сыбыктаан Солуну истээри турбуттар. Эрилик Эристиин
Эйиэхэ наада буоллаҕына, Ардахта ыҥыран чулуктаа! Манна бурдук бустаҕына, Сүүр-көт, сыбыктаа! С. Васильев
Кутуйаҕыҥ даҕаны хорҕойоро хаар анна, онон хороонугар сыбыктаабыт бэйэкэтэ. ПИС СТС

охсулун

охсулун (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туохха эмэ кэтиллэ түс. ☉ Биться, ударяться обо что-л., сталкиваться с чем-л.. Маска охсулун
2. Охсууга, кырбаныыга түбэс. ☉ Быть битым, попасть под удар. Быһа охсулун. Хайа охсулун
3. Быһылын (хол., от туһунан). ☉ Выкашиваться, скашиваться, быть скошенным (о траве). Охсуллубут от
4. Таптайыллан оҥоһулун (тимир туһунан). ☉ Коваться, быть выкованным. Үчүгэйдик охсуллубут быһах
5. көсп. Ханна эмэ таарыйан аас, киирэн таҕыс. ☉ Заходить, заезжать куда-л., посещать кого-что-л. (от случая к случаю, мимоходом). Биһиэхэ охсуллан ааһар буолаар
□ Бачча бытарҕан тымныыга биир эмэ киһи охсуллан ааһара буолуо. Күрүлгэн

тымныт

тымныт (Якутский → Якутский)

тымный 1, 3 диэнтэн дьаһ
туһ. Дьахтар аһыытыгар, ытыырыгар буолан, оҕотун аанньа суулаабакка, биир түүн тымнытта. Болот Боотур
Оҕонньор: «Дьиэни тымнытан, киир да киир, таҕыс да таҕыс буолаҕыт», — диэн күргүйдүү сытта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Таһырдьа хонор ынах тоҥор уонна сииктээх тымныы сиргэ сытан синньин тымнытыан сөп. ҮБНьТ
♦ Хараххын тымныта түс — кылгас кэмҥэ утуйан ыл. ☉ Соснуть, вздремнуть (букв. слегка остудить глаза)
[Сэкэтэй Сэмэн:] Били Ыкынаачай ханна барда? Кини бэҕэһээ бэркэ утуйбута эбээт, харахпын тымныта түһэн ылыахпар диэри харабылга тура түһүө этэ. Күндэ
«Оргууйуҥ, кытаатыҥ. Ити мин лиэкэрим муҥнаах хараҕын тымныта түстүн», — Мироновна сипсийэ турар. А. Сыромятникова
Чэйиҥ, оҕолоор, кус көтүөр диэри харахпытын тымныта түһэн ылыаҕыҥ. Улдьаа Харалы

киирии-тахсыы

киирии-тахсыы (Якутский → Якутский)

  1. киир-таҕыс диэнтэн хай. аата. Дьон эрдэттэн оннуларын булунаары, утуу-субуу киирии-тахсыы буолар. Күннүк Уурастыырап
    Соппуруон баай дьиэтигэр киирии-тахсыы иһиллибэт. Н. Якутскай
    Кыһыҥҥы киирии-тахсыы, үлэ-хамнас буолла. Бэс Дьарааһын
  2. Сир, суол ньуура үөһэ-аллара түһүүтэ. ☉ Неровности в виде спусков и подъемов на поверхности земли, на дорогах
    Киэҥ тайҕа дьиэллигэстэнэн, Киириитахсыы дэхсилэнэн, Улахан суол оҥоһулунна, Оройуон аартыга аһылынна. С. Васильев
    Хаһан да сылдьыбатах киириилэрэ-тахсыылара кэлитэлээн бардылар. Н. Заболоцкай
  3. көсп. Араас албаһы туттуу, албаһырыы; түөкүннээһин. ☉ Уловки, хитрости; махинации
    Марьяна, араас тэрилтэлэргэ үлэлээбит киһи быһыытынан, дьон киириитин-тахсыытын билэ үөрэннэ ини. Р. Баҕатаайыскай
    Сахалар урутуруккуттан эргиэмсик, араас ылсыы-бэрсии, киирии-тахсыы боппуруостарыгар атын омук дьонун майгыларын-сигилилэрин сатаан табалларынан аатыраллар этэ. ВУА БС
    △ Айылҕа, күн-дьыл эмискэ уларыйыыта. ☉ Внезапные перемены в природе, погоде
    Быйыл дьикти күһүн …… буолбутун туһунан куоракка, тыаҕа өр олорбут, айылҕа киириитинтахсыытын кэтээн көрбүт дьон кэпсэтиилэрин үгүһү истэҕин. «Кыым»
сылдьымахтаа

сылдьымахтаа (Якутский → Якутский)

  1. Элбэхтик онно-манна төттөрү-таары кэл-бар, сырыы бөҕөнү сырыт. ☉ Совершить много поездок, обойти пешком множество мест, походить, поездить
    Тайах курдук тамаһыйа сиэлэр, бөрө курдук субуруйа сүүрэр ааттаах аттарынан сылдьымахтаабыт бэйэккэтин биллэрдэ. Амма Аччыгыйа
    Лөгөнтөй сырыыны-айаны сылдьымахтаабыт ахан киһи. С. Тумат
    Италия аанньа үөрэтиллэ илик дойду диэн ким этиэ этэй? Европа киинигэр сытар, туристар уһаты-туора сылдьымахтаабыт сирдэрэ. БК БК
  2. Төһө эрэ кэм устата атын ураты балаһыанньаҕа киирэн таҕыс. ☉ Пребывать в течение какого-л. времени в каком-л. состоянии или окружении
    Мин балачча сылдьымахтаан баран киирбитим, оҕолор дириэктэр иннигэр тураллар. Н. Заболоцкай
    Аппысыар (саҥата суох санааҕа түһэн сылдьымахтаан баран): Дьэ билигин өлүөххэ дуу, өргөйүөххэ дуу диэри өлөрсөн көрүөххэ. Күндэ
    Мин улахан да, кыра да литератордар, суруйааччылар ортолоругар балачча сылдьымахтаатым. СГС ӨСҮДь