килэбэчий диэнтэн дьаһ
туһ. Кини быыстала суох үһүүрэн кыһыгырата-кыһыгырата сыгынньах саабыланы килэбэчиттэ. Эрилик Эристиин

I
килэбэчиҥнээ диэнтэн холб. туһ. Бааһыналар быластарын тухары …… орбуустар, дыынньалар килэбэчиҥнэһэллэр. Умнуллубат к.
II
даҕ. Биир тэҥник килэбэчийэр. ☉ Сверкающий. Харыйа килэбэчиҥнэс оонньуурдаах

килэбэчий диэнтэн холб. туһ. Үрдүк күүрүүлээх лииньийэ тирэхтэрэ, …… Хочуолунай үрүҥ куорпуһа сырдыктык, ыраастык килэбэчиһэллэр. БИ СТ
Киэҥ харахтара тыйыс, тымныы өҥүнэн килэбэчистилэр. «ХС»

килэбэчий диэнтэн көстө түһүү. Кини сытыы сүгэтин биитэ күҥҥэ килэбэчис гына оонньообут. П. Аввакумов
Сабыс-саҥа саппыйаан суумка килэбэчис гына түстэ. П. Филиппов

даҕ. Килэбэчийэр ньуурдаах. ☉ Блестящий (напр., волосы, кожаная обувь, одежда)
[Анна] килэбэчигэс тирии тужуркалаах. Л. Попов
Миша килэбэчигэс баттахтаах төбөтүн хоҥкутта. Н. Лугинов
Бүөтүр килэбэчигэс кугас бачыыҥкаларынан либийэн, ыардык үҥкүүлээн барбыта. Н. Габышев. Тэҥн. килбэчигэс, килбэлдьигэс

килэбэчий диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Дьуолка оонньуура сырдыкка килэбэчиҥнии турар. — Алмаас «үтүө төрүттээхтэр» биһилэхтэригэр килэбэчиҥниирэ. ДФС КК
Буолакка иҥиннэриллибит таҥара мөссүөнүн алтан бүрүдэһинэ …… ыһыырынньык уотуттан килэбэчиҥниир. С. Курилов (тылб.)

сөтүөлээ диэнтэн дьаһ
туһ. Доҕотторо кинини арыаллаан Ньүүйэ сөрүүн сүүрүктээх уутугар сөтүөлэтэ киллэрэллэрэ. С. Окоёмов
Дьиэ ортотугар ыраас килэбэчийбит алтан тааска Өкүүсэ …… уол оҕону сууйа, сөтүөлэтэ турар. Эрилик Эристиин
Петяны Маайа туох да иһин сөтүөлэтэ ыыппат. СН ЭСЭ

1. аат. Туох эмэ тунала, олус күүскэ сырдаан, килэбэчийэн көстүүтэ. ☉ Блеск, сияние чего-л.
   Үс хос араамалаах түннүк бүтэй хаар бытарыйа тохтор туналҕанын нөҥүө …… Сэргэлээх уопсай дьиэлэрин омоонноро ыйдаҥаран көстөллөр. Н. Лугинов
   Ый туналҕанын үөһүттэн аттаах киһи ойутан иһэрэ көһүннэ. И. Гоголев
   Тугу да интэриэһиргээбэт буолан хаалбытым. Бэл, муора хараҕы саатырдар туналҕана …… санаабын-онообун аралдьытара ааспыт быһыылааҕа. С. Тумат
2. даҕ. суолт. Олус күүскэ сырдаан, килэбэчийэн көстөр, тунал, туналы. ☉ Яркий, ясный, сияющий, отливающий белизной
   Туналҕан толонноох ый тыгар, Дойдуну сырдатар. А. Абаҕыыныскай
   Маҥнай утаа тимир курдук дьэбидийбит халлаантан, туналҕан хаартан …… ураты туох даҕаны көстүбэт этэ. И. Федосеев
   Хонууга, тыаҕа толору ый туналҕан сырдыгын куппут. С. Никифоров

даҕ. Килэбэчийэр, арыынан-сыанан сотуллубут курдук көстөр (хол., түү, баттах, туох эрэ сымнаҕас). ☉ Лоснящийся, с блестящей поверхностью (напр., мех, волосы, что-л. пушистое)
Ынах быарын курдук ньалҕалдьыгас бэйэлээх [саппыкыны] кэтэн килэбэлдьиттэ. П. Ойуунускай
Ньалҕалдьыгас хара бэскитэ сүүһүгэр бураллан түспүт. М. Доҕордуурап
Дьахтар ыас хара ньалҕалдьыгас түүнү имэрийэр. Ыҥырар ыл.

даҕ. Килбэйэн көстөр кылааккай бүтүннүүтэ дэхси ньуурдаах. ☉ Имеющий блестящую ровную гладкую поверхность
Киэһэ буолан, барыйан, Килиэ түннүктэр утуктаатылар. С. Васильев
Ыам ыйын эргэтигэр, бэс ыйын саҥатыгар хаар дьэ быһыта сиэһэн, хара сир тахсар. Сир да диэн, хайыр таас килиэ уорҕата көстөр. Н. Лугинов
Килиэ хайа бүтэһик ыпсылҕаныгар кэлэн, отууланан утуйан тураат …… сонордоһуубун салҕаабытым. Н. Абыйчанин
◊ Килиэ таас — бүтүннүүтэ таастан оҥоһуллубут, тутуллубут; килэбэчийэр. ☉ Сплошь, весь из камня; сплошь стеклянный; сверкающий
Аны аҕыс-тоҕус, онтон да үрдүк этээстээх килиэ таас дьиэлэри тутарга уураахтаабыттар. Н. Габышев
Бөһүөлэк аныгылыы көрүҥүнэн, килиэ таас дьиэлэринэн киэркэйэр. И. Федосеев
Күлүмүрдэс киэҥ килиэ таас түннүктэр оннуларыгар кырыакыаһаан буолбут муус чуолҕаннар күлүгүрэн тураллар. П. Филиппов. Килиэ тимир — бүтүннүүтэ, туох да булкааһа суох тимир. ☉ Сплошь из железа
Килэдийэр килиэ тимир халҕан Алларастаан баран, Аппас гынан Аһылла түстэҕэ. П. Ойуунускай
[Баай омуктар] киһитэ суох, бэйэтэ «санаатынан» сэриилэһэр килиэ тимир сэптэри оҥоро иликтэр. Амма Аччыгыйа
Үс хос килиэ тимир куйахтаах …… Үс дойдуну үлтү үктээн үтэ оҥостон сиир адьарайдар. «ХС». Муус килиэ — ханан да хаара суох ыраас, бүтүннүү муус. ☉ Сплошная ледяная гладь
Харачаев кыараҕас соҕус үрэх халдьаайытынан кэрийэ барбыт муус килиэ суолга бастаан киирэн кэллэ. Эрилик Эристиин
[Хаар] үрдэ киһи атаҕа тобулу үктээбэт муус килиэ гына килэриччи тоҥмута. Далан. Икки чаас көтөбүт, түөрт чаас көтөбүт. Бараммат муус килиэ, адаар хайа, арҕас хайа. С. Васильев