Якутские буквы:

Якутский → Русский

килэгир

гладкий; килэгир муус гладкий лёд # килэгир харах лупоглазый (о глупом человеке).

Якутский → Якутский

килэгир

даҕ.
1. Килэйэн көстөр ньуурдаах, кылааккай. С блестящей гладью, гладкий, ровный
Баксаал иннинээҕи болуоссат килэгир аспааллаах. Н. Якутскай
[Киһи үөгүтэ] күөл килэгир иэниттэн өрө көтөн тахсан, үөттэр үрдүлэринэн сатарыйар. Л. Попов
Ыраах иннибэр кыра килэгир ырааһыйаҕа туох эрэ хараарыс гына түстэ. «ХС»
2. Баттаҕа суох буолан килэрийэн көстөр (төбө туһунан). Блестящий (о лысой, наголо остриженной голове)
Күн уота тэйэр килэгир төбөтүн имэриммэхтээтэ. С. Тарасов
Килэгир төбөтүгэр кулгааҕа улаатан, даллайан хаалбыт. ИИФ УС
Олороллор …… килэгир төбөлөөх миниистирдэрим. В. Маяковскай (тылб.)
3. көсп. Туох да булкадаһыга суох, аҥаардас. Без примесей, чистый, неразбавленный
Атыыһыт этэ суох, килэгир миини эрэ испит. Килэгир хааһы эрэ астаахтара. — Хас да хонукка аҥаардас килэгир уунан хонуталаабытым. «ЭК»
4. көсп. Көстөн турар, дьиҥнээх. Настоящий, истинный
Хабахтар уонна Тураахтар …… килэгир абааһылар. Эрилик Эристиин
Килэгир харах, коҥдой көҕус — акаары, тугу да өйдөөбөт, ылыммат. Бестолочь, глупец
Килэгир харах, Килиэдэ сирэй …… Ньүдьү балай. Өксөкүлээх Өлөксөй
Килэгир харах, көҥдөй көҕүс. Суорун Омоллоон


Еще переводы:

зеркальный

зеркальный (Русский → Якутский)

прил. 1. сиэркилэлээх, сиэркилэ; зеркальное стекло сиэркилэ өстүөкүлэ; зеркальное отражение сиэркилэ ньуур; 2. перен. (блестящий, гладкий) килэгир, килэҥ; зеркальный паркет килэгир паркет.

ньолбоор

ньолбоор (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Уһаан, унньулуйан көһүн. Быть, казаться вытянутым, удлинённым
Уһун оттоох дагдаҥнас кутанан тулаламмыт уһун күөл килэгир таас ньуурун ахса биллибэт көмүс хатырыктаахтарынан дьирибинэтэ оонньоон ньолбоорор. П. Аввакумов

көппөҕөр

көппөҕөр (Якутский → Якутский)

даҕ. Үллэн тахсыбыт курдук. Вспухший, выпуклый, выступающий округлостью
Көппөҕөр түөспүн Көтүрү көттө. А. Софронов
Күнү күөнтүүр көппөҕөр көҕүстээх. ТТИГ КХКК
Харчыта да балайда быһыылаах, — кумааһынньыга көппөҕөр. В. Ойуурускай
Көппөҕөр силистэн иҥнэн …… ат буолан алтахтыыр. Д. Апросимов
Килэгир харах, көҥдөй көҕүс көр килэгир

стеклянный

стеклянный (Русский → Якутский)

прил. 1. өстүөкүлэ; стеклянная масса өстүөкүлэ маассата; стеклянный шкаф өстүөкүлэ ыскаап; 2. перен. (неподвижный, безжизненный) өстүөкүлэ курдук, килэгир, килэччи; стеклянный взгляд килэччи кө- РҮҮ-стеклярус м. стеклярус (туруупкалыы бы- һыылаах өстүөкүлэ оҕуруо).

гудрон

гудрон (Якутский → Якутский)

аат. Сойдоҕуна таас курдук кытаатан хаалар ньиэп сүүрдүүтүн тобоҕуттан оҥоһуллар сымалатыҥы маасса. Гудрон
Массыына Ленин проспегын ньалҕархай гудронунан тыаһа суох халтарыйа сүүрдэ. Л. Попов
Гудронунан кутуллубут уулусса килэгир көхсүн устун хаамсан, кулууп таһыгар кэллилэр. Тумарча

киччэгир

киччэгир (Якутский → Якутский)

даҕ. Ото-маһа суох, бүтүннүү килэгир. Лишенный растительности, сплошь гладкий, голый
Хайа бүтүннүүтэ дьапталҕа таас эбит, бу киччэгир таас иэни хаһан эмэ сир кылгас оттоох кырса сабар. «ХС»
Бастакы дабаантан …… маһа, ото суох, киччэгир таас хайа көһүннэ. В. Арсеньев (тылб.)

дьулуо

дьулуо (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Биир килэгир, ып-ыраас. Совершенно гладкий, ровный. Кутаа уот байҕал ортотуттан үүнэн тахсыбыт түҥнэри холоруктуу турар муус дьулуо булгунньахха тиийэн лап гына түстүлэр. Саха фольк. Дьулусханнаах дьулуо маҥан халлаан Дьураатыгар тура төрөөбүт …… Дьулуруйар Ньургун Боотур. П. Ойуунускай
[Бухатыырдар] Тоҥ дьулуо мууһу Тобуктарын хараҕар диэри Тобулу нуоралаатылар. П. Ядрихинскай

килэрий

килэрий (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Ньалҕархай килэгир ньуурданан көһүн. Блестеть, лосниться, иметь глянцевую поверхность
Академик килэрийэн турар таас ааҥҥа киирэн иһэн эргиллэ биэрбитэ. В. Яковлев
Тетя Феня …… үөһээ өттө хараара килэрийбит улахан оруос килиэбин сыттыгын анныгар кистээбитэ. М. Алексеев. Килэрийбит миэбэлгэ илиим суола хаалыа. ФВН ТС
Килэрийэр киинэ — килэйэр киинэ диэн курдук
[Москуба] аан дойду тэбэр сүрэҕэ, килэрийэр киинэ. Софр. Данилов

килэрит

килэрит (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Килэгир ньуурдаа; көнө, килэркэй гын. Придавать блеск, доводить до блеска какую-л. поверхность; полировать
Муостаны кырааскалаан баран килэрит. — Сирэйин тыал өссө хараардан, килэритэн биэрбит. Н. Габышев
Хайаны тааҥ уута килэритэр. К. Туйаарыскай
2. көсп. Харса суох мэлдьэс. Решительно отрицать, отрекаться
Силиэдэбэтэл ыйыттаҕын аайы, киһи мэлдьэһэн килэритэ олордо. — Кэннэ кэтинчэ да буоллун, килэритэн иһэр табыллар. Билинниҥ да, бүттэҕиҥ ол. М. Попов

кип

кип (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ -ки, -киэ диэн саҕаланар олохторго сыстар: кип-килэркэй, кип-киэҥ. Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на -ки, -киэ: кип-килэркэй ‘сильно блестящий’, кип-киэҥ ‘очень широкий’
Кууһума кип-киэҥ хоско киирбитэ. А. Софронов
Кип-килэркэй таас муосталаах кэй уорук буолла. Суорун Омоллоон
Кип-килэгир буолбут баата сонун …… устубуттара. Н. Лугинов