Якутские буквы:

Якутский → Якутский

көппөҕөр

даҕ. Үллэн тахсыбыт курдук. Вспухший, выпуклый, выступающий округлостью
Көппөҕөр түөспүн Көтүрү көттө. А. Софронов
Күнү күөнтүүр көппөҕөр көҕүстээх. ТТИГ КХКК
Харчыта да балайда быһыылаах, — кумааһынньыга көппөҕөр. В. Ойуурускай
Көппөҕөр силистэн иҥнэн …… ат буолан алтахтыыр. Д. Апросимов
Килэгир харах, көҥдөй көҕүс көр килэгир

көппө

аат., кэпс. Сүрэҕэ суох киһи, бэлэмҥэ эрэ бэрт киһи. Не желающий работать, лентяй, лодырь
Төрөппүттэрин моонньугар олорорго дьулуһар көппөлөр, бэлэми кэрбээччилэр күөрэйтэлииллэр. Дьиэ к. Дьалаҕай үлэһиттэри, Бүрүкүрээт биистэрин, Көппөлөрү, көлдьүннэри Хаһыакка суруйабын. Пьесалар-1956.
Күөх көппө сиилээн. — тугу да гыммат киһи, үлэлиэн баҕарбат киһи. Бездельник, лодырь
— Оннук-оннук! Чахчы күөх көппөлөр, — Хампа Лаһыйап иилэ хабан ылла. В. Протодьяконов

көппөх

  1. аат.
  2. Сибэккитэ, силиһэ суох күөх үүнээйи, муох. Мох (лесной, водяной)
    Көҕөн көттөҕүнэ, көппөх күөрэйэр (өс хоһ.). Сыгынах төрдүн көппөҕүн анныттан, быһаҕынан мууһу көйөн ылан хачыгыраччы ыстаата. Л. Попов
    Көппөҕү тиэрэ тардан, мууһу ылан суунна. Н. Абыйчанин
  3. Мас лабааларын, сэбирдэхтэрин, отлаҥха сахсархай чөмөҕө, оргула. Куча травы, листвы, веток. Оҥоло куолаҕар алта уон-сэттэ уон устуука сиэмэни хаалаан баран сиргэ түһэр, ол сиэмэлэрин уон иккилии уон биэстии устууканан көппөх анныгар кистэтэлиир. Я. Семенов
  4. Туһата суох бөх, сыыс-буор мунньуллубута, оргулламмыта. Куча всякого мусора
    Кини иннигэр көппөх курдук кумааҕы харчы кыстанан сытара. И. Гоголев
    Лаабыстан уонча хаамыылаах сиргэ уга суох тимир күрдьэх, эрэһиинэ саппыкы аҥаарын уонна түүрүллүбүт боробулуоханы биир сиргэ ууран баран көппөҕүнэн саба тарыйан кэбиспит этэ. Я. Семенов. Ып-ыраастык туттан олороллоро хайы-үйэҕэ сураҕа да иһиллибэт буолбут. Бөх-сыыс, күөдэл, көппөх бөҕө буолбут. Эрилик Эристиин
  5. көсп. Мөлтөх, сылбаахы, туһата суох киһи. Слабый, немощный, бесполезный человек
    [Арыгы] Күрүлүүр күүстээҕи Көппөх оҥорор Ыраас хааннааҕы Ыдьырхай сырайдыыр. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Күөх өҥ Күүһэ-уоҕа эстибити Көппөх буола көлбөҕүрбүтү Көһүннэрэргэ дылы. С. Руфов
    Алкоголик көппөх киһиэхэ кубулуйар. ПАК ЧОС
  6. даҕ. суолт. Көппөйбүт, халыҥ; сымнаҕас. Надутый, толстый; мягкий
    Бырыы сыттык, Көппөх суорҕан Туона баай, Тойон оҕонньор, Тоҕус уон Чороох туубар Лоһуор собо барахсаны Толору уган кулу даа. Саха нар. ыр. II
    Оҥхойго куһу кыстаан иһэҕин. Кус үрдүгэр …… мууһу кутуллар уонна үрүҥ көппөх муоҕунан сабыллар. Далан
    Көппөх отоно түөлбэ. — моруоска. Морошка. Быйыл көппөх отоно үчүгэйдик үүммүт. Көппөх тоҥор ыйа түөлбэ. — балаҕан ыйа. Сентябрь. Кини көппөх тоҥор ыйыгар учууталлыы кэлбитэ. Көппөх үөнэ түөлбэ. — күлгэри. Ящерица. Оҕолор көппөх үөнүн булбуттар

көппөх гын

көппөй диэнтэн көстө түһүү. Баргый кыыл Тумсун чулбук гыннарда, Кэтэҕин кэкэх гыннарда, Баһын хаҥкык гыннарда, Кынатын даллах гыннарда, Көхсүн көппөх гыннарда. Күннүк Уурастыырап
Тааҥка башнята өрө көппөх гынаат, тула өттүгэр буруолаах төлөнү төлө ыһыктар. В. Быков (тылб.)

Якутский → Английский

көппө

a. lazy; көппөй= v. to become lazy; көппөт= v. to make lazy

көппөх

n. junk on the surface of water, flotsam and jetsam

Якутский → Русский

көппөх

мох (лесной, водяной); көппөх быыһыгар көмүс сытарыгар дылы погов. как серебро во мху; көҕөн көттөҕүнэ, көппөх оргуйар посл. вылетит кряква—мох завихрится.


Еще переводы:

өгдөс

өгдөс (Якутский → Якутский)

даҕ. Арыый үрдүк; арыый элбэх, арыый үллэгэр, көппөҕөр. Чуть более высокий; чуть более объёмистый, крупный
Билиҥҥитэ арҕааҥҥылар отторо өгдөс. Н. Габышев
Кулуһун от курдук көбүс-көнө, өгдөс уҥуохтаах, сырдык баттахтаах маҥан кыыс. «Чолбон»
Өгдөс оҕо — уон иккититтэн уон алтатыгар диэри саастаах оҕо. Подросток. Истиэнэҕэ өгдөс оҕо хаартыската ыйанан турар
Былыргы оҕо өгдөс буолла да, күөх сааскыттан хара күһүҥҥэ диэри төрөппүттэрин кытта тэҥҥэ үлэҕэ сылдьара. Софр. Данилов

сохсоҕор

сохсоҕор (Якутский → Якутский)

даҕ. Сатала суох үллэгэр, көппөҕөр (хол., хойуу баттаҕы, сылгы хойуу, уһун сиэлин этэргэ). Взъерошенный, растрёпанный, взлохмаченный (напр., о волосах)
Сохсоҕор хоһуун, киһи нэһиилэ арааран истэрдик, Туматтар тылларынан бардьыгынаабыта. Далан
Иһин-үөһүн ыга туппут чыаппаҕар ыстаана, олус киэҥ саҕалаах араҕас халыҥ сибиитэрэтэ, сохсоҕор баттаҕа — ити барыта кыыс онто да суох модороон бодотун тупсарыахтааҕар дьүдьэтэр курдук. «ХС»
Талах быыһыттан Мишка [ат] сохсоҕор төбөтө быкта. А. Фадеев (тылб.)

көмүскэс

көмүскэс (Якутский → Якутский)

I
1.
көмүскээ диэнтэн холб. туһ. Саҥа былааһы саа тутан көмүскэспиттэрэ. Н. Степанов
Кини Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр биэс сыл сылдьан, төрөөбүт дойдутун ньиэмэс сиэхситтэриттэн көмүскэһэн баран, дойдутугар эргиллэн иһэр. М. Доҕордуурап
2
көмүскээ 1–3 диэн курдук. Олус саҥаран туох диэтим? Эн кинини эмиэ тоҕо көмүскэстиҥ? А. Софронов
Кыыһыҥ эн курдук, эмиэ кубулҕаттаах. Ону көмүскэһэн бардыҥ дуо? М. Доҕордуурап
II
1. даҕ. Кими эмэ саҥардыбат, мөхтөрбөт. Оказывающий заступничество, защиту, покровительство
Оҕо доҕорун туһугар олус «ыалдьар», энчи тылы көрбөт, көмүскэс буолар. ЧКС АК
Сорох дьон оҕолорун туһугар аадырыстаммыт тылга ордук уйан, көмүскэс буолаллар эбит. ЧКС ОДьИи
2. аат. суолт. Кими эмэ кимтэн, туохтан эмэ көмүскээн харыстааһын. Заступничество, покровительство
Көмөлтө, көмүскэс көрдөспүт курдук, Көппөҕөр түөһэ күөрэҥнии-күөрэҥнии, Уҥуор-маҥаар урсунун одуулуу, Туналҕаннаах ньуурун тутта турбута. А. Софронов
— Бу алдьархайтан Быыһаа, — дии-дии Аан дойду дьоно Арассыыйа диэки хайыста, Күн сирин дьоно Көмүскэс көрдүү турда. С. Васильев
Көмүскэскэ иитиллибит оҕо хайаан да биллэр-көстөр омсолордоох буолар. ЧКС ОДьИи
Көмүскэс сүрэхтээх фольк. — аһыныгас, уйан дууһалаах. Сердобольный, сострадательный, жалостливый
Көмүскэс сүрэхтээх күнүм дьонноро. Саха фольк. Көмүскэс сүрэхтээх күн сиэнэ киһи Күөх лабаа күлүгэр сүгүрүйэрэ. Баал Хабырыыс
Илиэһэй улууһуттан Эн буоллаҕыҥ, Көмүскэс сүрэхтээх Күн айыы улууһуттан Мин буоллаҕым. ТТИГ КХКК

үллээхтээ

үллээхтээ (Якутский → Якутский)

үлүн диэнтэн атаах. Күннэри-түүннэри күрүлээн, Күүгэнэ, көппөҕө үллээхтээн, Чалбахтан чалбахха түһээхтээн, Чыккыраан чаҕыллан таҕыста. П. Ойуунускай

лодырь

лодырь (Русский → Якутский)

сущ
(м. р.)
күөх көппө

лентяй

лентяй (Русский → Якутский)

м. сүрэҕэ суох, күөх көппө.

хлопья

хлопья (Русский → Якутский)

только мн. көппөх, көмнөх; снег падает хлопьями хаар көмнөхтүү түһэр.

луодур

луодур (Якутский → Якутский)

аат. Сүрэҕэ суоҕуттан үлэлээбэккэ сылдьар киһи. Лодырь
Эн луодур буолбатах эбиккин ээ. Ити мин оонньоон эппитим, аҕаҥ эйигин луодур диэбэтэҕэ. Амма Аччыгыйа
Үлэлээбэккин, луодургун, күөх көппөҕүн дии-дии аны киһини сордообот буол. М. Доҕордуурап
БАМ луодурдары, үлэттэн куотунааччылары, борогуулсуктары тулуйбат. БИ СТ

аайа

аайа (Якутский → Якутский)

айа, айакка диэн курдук
[Күөх Көппө:] Аайа! Кэһэйдим, салынным, бу айылаах буоллум... Суорун Омоллоон

куруускалас

куруускалас (Якутский → Якутский)

куруускалаа диэнтэн холб. туһ. [Күөх Көппө:] Хата балыйтарбат барахсаммын
Кэбис, бырыылаабаппын, куруускалаһыах. Суорун Омоллоон