прил. килэйээҥки.

сущ
килэйээҥки

ж. килэйээҥки.

прил
килэйээҥкинэн оҥоһуллубут

көр лиис
Кумааҕытын тутарыттан Илиистэрэ имиллэн, Илдьирийэн бүппүттэр. Күннүк Уурастыырап
Килэйээҥки тастаах уопсай тэтэрээт илиистэрин арыйбахтаата итиэннэ, наадалааҕын дьэ булан, саҥарбытынан барда. С. Никифоров
Доҕорбун сайыһа хаалбыт санаабыттан эргэ блокноттарым илдьирийбит илиистэрин ааҕыталаатым. С. Федотов

дьүһ. туохт. Саба сабырыйан көһүн, саба сабырыйбыт улахан көстүүлээх буол (хол., киһи хааһа, хотой кыната). ☉ Нависать, свешиваться складками
Килэйээҥки сонноох, сабырыттыбыт хойуу хаастаах саар тэгил киһи курбачыйан киирдэ. А. Фёдоров
Африка сулуоннарын ол сабырыттыбыт олус улахан кулгаахтара куйааска ибигирэһэ хамсыыллар. ГКН МҮАа
[Хотой] Бадьырыттан атах да атах, Хомпоруттан тумус да тумус, Чаҕылыттан харах да харах, Сабырыттан кынат да кынат. «ХС»

аат. Остуол сабыыта (килэйээҥки, тигии эбэтэр баайыы буолуон сөп). ☉ Специальное изделие (клеёнчатое, текстильное или вязаное), которым накрывается стол, скатерть
Мап-маҥан ыскаатардаах остуоллар икки эрээтинэн кэккэлээбиттэр. Болот Боотур
Саҥа ыскаатарынан сабыллыбыт кыра соҕус, түөрт муннуктаах остуол кэтэҕэриин орон иннигэр турар. Эрилик Эристиин
Хаһаайка хос ортотугар турар остуолу улаатыннарда, хас да араас-араас ыскаатардарынан сапта. П. Чуукаар

туохт., к э п с.
1. Д элби киртит, кири бис; тугунан эмэ халыҥнык, маратык сыбаа. ☉ Испачкать, запачкать, замусолить что-л.; мазать что-л. чем-л. небрежно
Арыылаах илии лабайдаабыт көлөһүннээх хара килэйээҥки тастаах тэтэрээти эмээхсин хараҕар сыһыары ту тан көрүөлээтэ. Амма Аччыгыйа
[Бу кубаар оҕоҕо:] Арыт эгэлгэ ойуубун Курдат түһэрэн оонньуугун, Арыт арыынан лабайдыыгын, Арыт кырааскалаан дьабайдыыгын. Ф. Софронов
2. көсп. Хат-хат мээрилээн быһаара, кэпсии сатаа. ☉ Объяснять, рассказывать что-л. многословно
Салбырҕастаан, бытырыыстаан, лабайдаан этэ сатааһын, төттөрүтүн, ааптар тыл маастара буолбатаҕын көрдөрөр. П. Тобуруокап. Ити туһунан, быһаарыытын ылбакка эрэ, хайатын лабайдыамый. Баг дарыын Сүлбэ

сыһ.
1. Ууннары, тилэри тарпыт курдук. ☉ Вытянув в длину параллельно земле
Аттар бастарын ньолоччу туттан, кутуруктарын субуччу быраҕан бараннар, …… хатыс быаны сыыйа тарпыт курдук ууналастылар. Эрилик Эристиин
Куйаар Кууһума уон быластаах хатыс быаны субуччу тутан баран кыраһа хаарынан сүүрдэҕинэ, ол быата сиргэ сыстыбакка сыыйыллан иһэрэ, саҥа хаары алдьаппата эбитэ үһү. Н. Габышев
[Саһыл] бааһынай иннигэр сүүрэн киирбит, суолга сытынан кэбиспит, кутуругун субуччу бырахпыт, …… букатын өлбүт курдук буолан хаалбыт. Чычып-ч.
2
субуруччу диэн курдук. Симон бытыга үүнэ илик уһун сирэйигэр силиини субуччу уурбут курдук мунна биллэбиллибэттик тэтэрбит. Л. Попов
Килэйээҥки сабыылаах үс остуол субуччу тардыллыбыт. В. Чиряев
Кэккэлии субуччу олорон Хас да дьиэ күһүөрү бүппүттэр Олору ситэри оҥорон Бүтэрэн үлэнэн күүрбүттэр. Эрилик Эристиин

I
аат. Тугу эмэ уган илдьэ сылдьарга аналлаах, тутар эбэтэр сүгэр быалаах, тирии эбэтэр таҥас хааһах. ☉ Сумка
Бааска суунар тэриэбэлэрин суумкатыгар хаалыыр. Далан
Үүйэ ачыкытын кэппит, бэрчээккитин бэгэччэгэр тиийэ тардыммыт, килбэчигэс маҥан суумката тоҥолоҕор биэтэҥниир. Л. Попов
Суруксут өр соҕус кумааҕылаах, харандаастаах, уруучукалаах уонна чэрэниилэлээх суумкатын хасыһар. Н. Якутскай
◊ Полевой суумка — докумуону илдьэ сылдьар, уһун быалаах, санныга кэтиллэр суумка. ☉ Сумка полевая
Полевой суумкаттан килэйээҥки тастаах уопсай тэтэрээти ылан биэрбитин Тогойкин арыйа баттаабыта. Амма Аччыгыйа
Лааһар Лааһарабыс полевой суумкатын ыаҕас курдук тэйгэччи ыйаабытынан хантан эрэ тиэтэл бөҕөнөн көтөн түһэн …… иһигирэччи-баһыгыраччы кэпсээтэ. С. Васильев
Лейтенант хаҥас өттүгэр эйэҥэлии сылдьар полевой суумкатын көннөрүнэр. И. Никифоров. Суумка от (маныыһыт суумката) көр маныыһыт
II
аат., зоол. Кыыл, киһи сүһүөҕүн, араас уорганын тулатынааҕы хаа. ☉ Сумка вокруг сустава или какого-л. внутреннего органа животного
[Үүтүнэн иитиллээччилэргэ] түү төрдө оһуобай түү суумкатыгар сылдьар. ББЕ З
Сүһүөх суумкатын тас өттүнэн холбуур олус бөҕө сүүмэхтэр бааллар, олор силгэлэр диэн ааттаналлар. СИиТ