Якутские буквы:

Якутский → Русский

кининэн

орудн. п. от кини.

кини

мест. личн. он, она, оно; кини манна улэлиир он работает здесь; кинитэ суох без него; кинилиин сырыт = побыть вместе с ним; эн кинитээҕэр ордуккун ты лучше его; киниэхэ ему, ей; киниэхэ биэр отдай ему; кинини его, её; кинини өйдөө помни его; киниттэн а) у него, у неё; б) от него, от неё; киниттэн ыйыт спроси у него; кининэн им, ею; сурук кининэн ыытылынна письмо послано им.

Якутский → Якутский

ити кини

сыһыан холб. Саҥарааччы хайдах итиннигий диэн, билиэн баҕарарын көрдөрөр. ☉ Выражает недоумение, желание говорящего узнать, выяснить что-л. (это что)
Ити кини, туоҕа итэҕэс буолан, мэлдьи кыыһырар дьахтарый? Ити кини, туохтан иирсэн турдулар?  Туох дэтэн үҥтэрэр эбиттэрий, арба, ити кини? Күннүк Уурастыырап

кини

I
с. солб. аат.
1. Саҥарааччы нөҥүө киһини ыйан ааттыыр тыла. ☉ Он, она (личное мест.)
Бүтүн нэһилиэк дьоно кини илиитигэр киирэн олорор. Күндэ
[Үчүгээйэп:] Ол кинилэргэ эрэннэххинэ, дьэ уһугуннаҕыҥ ол дии. С. Ефремов
Нөҥүө киһи, дьон туһунан эттэхпитинэ, кини, кинилэр диибит. ЕНВ СТ
2. Инники этиллибит кими эмэ эбэтэр тугу эмэ ыйан ааттыыр тыл. ☉ Слово, указывающее на кого-л., упоминавшегося ранее, или на что-л., упоминавшееся ранее
Семен Иванович таһыттан киирдэ, кини тириппит-хоруппут, үөрбүт-көппүт. Т. Сметанин
[Үчүгээйэп:] Ваня сүрдээх көнө уол. Кинини дьон албыннаабыттар. С. Ефремов
Кинини [тааһы] алмаас диэн ааттыыллар. И. Данилов
♦ Кини иһин ким билэр — Кини тугу саныыра биллибэт. ☉ соотв. чужая душа — потемки. Кини иһин ким билэр, дьиппинийэн ахан сылдьар. Кини эрэ айаҕыттан (эн эрэ айаххыттан) күөх от үүнүө буоллаҕай — кини эрэ соҕотоҕун аһыыра, туһанара сөп буоллаҕай. ☉ Нельзя, чтобы только ему одному доставались блага
Барытын тоҕо киниэхэ эрэ биэрэҕит, кини эрэ айаҕыттан күөх от үүнүө буоллаҕай? — Хайа, миэхэ ордор, эн эрэ айаххыттан күөх от үүнүө буоллаҕай? Амма Аччыгыйа
ср. др.-тюрк. кэнти ‘сам’
II
түөлбэ., харыс. т.
1. Буоспа. ☉ Оспа. Сорох сиргэ буоспаны кини дииллэр
2. Эһэ. ☉ Медведь. Сахатыйбыт Халыма нууччалара эһэни кини дииллэр
русск. устар. воспа

Якутский → Английский

кини

pro. he, she; киниэнэ pro. his, hers; кинилэр pro. they; кинилэр киэнэ pro. theirs

Еще переводы:

ею

ею (Русский → Якутский)

твор. п. от. она кининэн, кинини; учитель доволен ею учуутал кинини сөбүлүүр; поручение выполнено ею сорудах кининэн толоруллубута, сорудаҕы кини то-лорбута.

им

им (Русский → Якутский)

  1. те. п. от он, оно кининэн, кинини; я им очень дорожу мин кинини олус харыпы-йабын; 2. дат. п. от они кинилэргэ, кинилэр; я передал им книги кинигэлэри кинилэргэ мин биэрбитим.
көнөргөт

көнөргөт (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Наһаа көнө, утарыласпат, айдаарсыбат дии санаа. ☉ Считать кого-л. очень тихим, смирным, безропотным, безобидным
Көнөргөтөн уордарын-кылыннарын, кыһыыларын-абаларын кининэн таһаарынаары гыналлар. Дьиҥэр, үлэ тохтубутугар, үлэһиттиин-салайааччылыын тэҥ буруйдаах, биир айыылаах-харалаах буолуохпут. «ХС»

ыллартар

ыллартар (Якутский → Якутский)

I
ыллар I диэнтэн дьаһ
туһ. Ньукулай, дьэ көр, бу арыгылыы олоробун, өссө арыгы ыллартара ыыттым. А. Софронов
Бурдугу уолгунан ыллартараар. «Чолбон»
Аҕам сылга биирдэ эмэтэ киирэн тахсар куоратчыт. Биэккэлэр кининэн сээкэй миэлэһи ыллартараллар. КНЗ ОО
II
ыллар II диэнтэн дьаһ
туһ. Киэҥ сиринэн кэрийбит, киһи-сүөһү ортотунан сылдьыбыт буолан, араас адьынакка ыллартарарым. Болот Боотур
Киһи эҥин арааска санаатын, сүрэҕин ыллартарар ээ. «ХС»

биһирээ

биһирээ (Якутский → Якутский)

туохт. Туох эмэ үчүгэйин булан хайҕаа, сөбүлээбиккин биллэр. ☉ Признавать что-л. хорошим, правильным, допустимым, одобрять
Кинини бүтүн дэриэбинэ бүтүннүү биһириирэ, дьон кининэн истэригэр киэн тутта саныыллара. Суорун Омоллоон
Үһүөн ытыстарынан имэрийбэхтээн, тарбахтарынан тоҥсуйбахтаан, мастарын олус биһирээтилэр. Амма Аччыгыйа
Арыт туран, түһээммин, Кустуу сылдьар буоларым, Отуу чэйин биһирээммин, Бурулуйа буһарым. Күннүк Уурастыырап
Ханнык боппуруос дьүүллэһиллэрин өйдөөн истибэккэ хаалбытым. Арай эн эрэ эппиккин олус биһирээбитим. Н. Лугинов
монг. бисирэ

сибээстэн

сибээстэн (Якутский → Якутский)

  1. сибээстээ диэнтэн атын. туһ. Биирдии предприятиены идэтитии зона көдьүүстээх идэтийиитин кытта сибээстэнэр эрэ буоллаҕына сөптөөх буолар. ЭБТ
    Диалогу үөрэтии сирэй саҥаны кытта сибээстэнэр. ПНЕ СТ
  2. Тугу эмэ кытта ситимнэнэн таҕыс; ситимнээх курдук көһүн, көрдөрүлүн. ☉ Иметь внутреннюю связь с чем-л.; быть показанным, представленным в связи с чем-л.. Барыта оннук утум-ситим сибээстэнэн тахсан иһэр
    □ [Лена] бэйэтэ да билиминэ хаалбыта: хайдах кини олоҕо бүтүннүүтэ Алёшаны кытта сибээстэммитин уонна кининэн сыдьаайылларын. Г. Николаева (тылб.)
иирбэ

иирбэ (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Эриирдээх-бутуурдаах мэһэй. ☉ Запутанное препятствие, помеха
    Дьыалабыт иирбэтэ элбээтэ.  Тугу гыныан, ханна барыан билбэккэ, алҕаһыыр, көҥүллүк сылдьар олоҕун араас иирбэтэ суох буолла. Л. Толстой (тылб.)
  3. түөлбэ. Иирээн, айдаан. ☉ Ссора, раздор, скандал
    Дьон ууга баран, иирбэ буолаарай. СГФ СКТ
    Кининэн [Багратионунан] сирэйдээн, бойобуой, судургу, билсиитэ уонна иирбэтэ суох нуучча саллаатыгар, Суворов аата кыттыылаах Итальянскай поход өйдөбүлүгэр сыһыаннаах киһини чиэстээһин буолбута. Л. Толстой (тылб.)
  4. даҕ. суолт. Быһаарарга ыарахан, уустук. ☉ Трудный для понимания, разрешения
    Платон Алексеевич бу бэрт кытаанах, иирбэ боппуруоска позицията улам сайдан орфографияны билиҥҥи быһаарыыга ыкса чугаһаабыта. Н. Заболоцкай
саатаа

саатаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Аралдьыйар курдук тугу эмэ гын, тугунан эмэ санааҕын аралдьыт. ☉ Развлекаться, забавляться чем-л.
Уол үҥкүүһүтэ, ырыаһыта, көрөнара туох да олус буолбут, атыыһыттар наар онон саатаан айаннаабыттар. Саха фольк. Хата, иллэҥҥэр оҕоҕор саатыырыгар туох эмэ оонньуурда оҥорон биэрээр. А. Софронов
△ Тугу эмэ үөрүү оҥостон, санааҕын көнньүөрт. ☉ Утешаться чем-л., находить в ком-чём-л. отраду, удовольствие
Хараҕа суох буолан баран, оҕолонон ыдьырыйбытым, кининэн саатаан киһи буолан олорбутум. Эрилик Эристиин
△ Кими эмэ күлүүэлэк гынан, көр оҥоһун. ☉ Насмехаться, издеваться над кем-л., делать кого-л. предметом забавы для себя
Дьадаҥы оҕонон кинилэр бэйэлээхтэр быардарын тарбаан саатыыр эбиттэр. Амма Аччыгыйа
2. үрд. Туохха эмэ түһэн сырдат, оонньоо (хол., күн уотун этэргэ). ☉ Освещать, озарять что-л. своим сиянием (напр., о солнце)
Үчүгэйиэн сүүмэх сардаҥа, Сардаҥа саатыыр чараҥа. Баал Хабырыыс. Тахсар күн сарыала саатыыр Эн түннүгүҥ тааһыгар, Кыһыл көмүс кыымын тамныыр Кыра хоһуҥ муостатыгар. Н. Дьячковскай

туллаҥнаа

туллаҥнаа (Якутский → Якутский)

  1. туллай I диэнтэн б. тэҥ көстүү. Кураан күннэргэ хотуур маһа сахсайар, сигэтэ бысталанан тимирэ туллаҥнаан ыһыллыан сөп. С. Маисов
    Киэҥ, туллаҥныы сылдьар бачыыҥка тылын ис өттүгэр поролуон куһуоччугун сыһыардахха киһи атаҕар туллаҥнаабат гына ыксары буолан баран, сымнаҕастык сытыа. ДьХ
  2. көсп. Кыратык уларыйан, саараан, энчирээн ыл (үксүгэр буолб. ф-ҕа тутлар). ☉ Сомневаться, колебаться (обычно употр. в отриц. ф.)
    [Төрөппүттэр] дьону-сэргэни эрэнэр үтүө санаалара туллаҥнаан ылбатаҕа. С. Руфов. Маннык хорсун санааны, туллаҥнаабат тулууру Хантан ыллым бу соһуччу? Хоһоон т.
    ♦ Туллаҥнаабат тутаах — туллар тутаах диэн курдук (көр тулун)
    Хотугу халлаан туллаҥнаабат тутааҕа Хотугу сулус чоҕулуйа уоттанна. Саха фольк. Тулхадыйбат (туллаҥнаабат, туллубат) тулааһын көр тулааһын. Үүнэр үйэҕэ үрдүк сайдыылаах киһи уонна кининэн салаллар тэрилтэлэр эрэ чиҥ тирэхтээх, туллаҥнаабат тулааһыннаах буолуохтара сэрэйиллэр. «Чолбон»
дьиҥ

дьиҥ (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Чахчы, адьас (саамай сөптөөх). ☉ Настоящий, подлинный, достоверный
    Дьэ, билигин мин кылаас салайааччытын быһыытынан, эһигиттэн биир суолу ыйытыах тустаахпын. Онуоха эһиги дьиҥ кырдьыгынан эппиэттиэххит диэн эрэнэбин. Софр. Данилов
    Биһиги билэбит, Эйэ дьиҥ суолтатын, сыанатын, Долгуйа этэбит Кининэн дууһабыт баҕатын. Күннүк Уурастыырап
  2. аат суолт. Туох эмэ ис кырдьыга. ☉ Правда, истина
    Олох дьиҥэр баҕардахпына - Дойдубар талаһабын, Өлүү туһунан санаатахпына - Дойдубар талаһабын. С. Данилов
    Суох, уоннааҕы ыаллара дьиҥин билбэттэрэ буолуо [ол киһи төһө-хачча сүөһүлээҕин]. Күндэ
  3. сыһ. суолт. Чахчы, кырдьык. ☉ Действительно, подлинно, истинно
    Былыргы сэһэннэринэн (үһүйээннэринэн) олоххо дьиҥ баар буолан сылдьыбыт быһыыны-майгыны, эбэтэр дьону кытта ситимнээх сэһэннэри ааттаныллар. Саха фольк. Нэһилиэк аайы чаччыыналары, кинээстэри уларытан, накааһы дьиҥ толоруохтара диэбит дьоҥҥутун талан, үстүү киһинэн кэмитиэт оҥостуох тустааххыт. П. Ойуунускай
    Бу Добун дьиҥ баар, саҥардыыҥы, биһиги нэһилиэкпит киһитэ этэ. Суорун Омоллоон
    ◊ Дьиҥ иһигэр <киирдэххэ> - кырдьыгын эттэххэ. ☉ В сущности, если сказать правду
    Ити бэйэтин төһө да кырдьаҕаһынан ааҕыннар Федор Васильевич дьиҥ иһигэр кырдьа охсубутун оччо итэҕэйбэт этэ. Софр. Данилов
    Дьиҥ иһигэр киирдэххэ Ойуурап дьабарааскы кыһыны быһа быркыта суох утуйар кистэлин билэн баран ону сүөһүгэ туттаары гынар эбит. Г. Угаров. Дьиҥ иһэ - туох эмэ олох баарынан ис чахчыта, чахчы өйдөбүлэ. ☉ Настоящее, подлинное понятие, суть, истинное положение вещей
    Дьиҥ иһэ ол - санаа самнан куотуу, күчүмэҕэйдэртэн дьулайан күрээһин этэ. Софр. Данилов
    Дьиҥ иһин биллэххэ, бу бэйэлэригэр ананан айыллыбыкка дылы сүрдээх дьүөрэ дьон хайы-үйэ икки аҥы, атырдьах маһыныы арахсан тураллар. Н. Лугинов
    др.-тюрк. чын