Якутские буквы:

Русский → Якутский

когда-то

нареч.
хаһан эрэ

когда-то

нареч. .1. (в прошлом) хапан эрэ; когда-то я был с ним знаком хапан эрэ мин кинини кытта билсэрим; 2. (в будущем) хапан эрэ; когда-то она придёт хапан эрэ кини кэлиэ.

когда

I союз.
уустук этиилэргэ кэми (бириэмэни) быһаарарга туттуллар. Пойдем, когда перестанет дождь - ардах уурайбытын кэннэ барыахпыт, ардах уурайдаҕына барыахпыт
II нареч.
хаһан

когда

  1. нареч. вопр. хаһан, төһөҕө; ты когда придёшь? эн хапан кэлиэххиний?; 2. нареч. относ, хапан (сороҕор тылбаастаммат); я не знаю, когда он придёт кини хапан кэлэрин билбэппин; 3. нареч. неопр. разг. арыт, сороҕор, хаһан; я занимаюсь в библиотеке когда утром, когда вечером мин библиотекаҕа арыт сарсыарда, арыт киэһэ үлэлиибин; когда можно, когда нельзя хапан сатанар, хапан сатаммат; 4. союз (после того, как) =ҕына, =гар (сороҕор туспа тылбаастаммат); я лягу, когда кончу работу мин үлэбин бүтэрдэхпинэ сытыам; 5. союз (если) буоллар, =ҕына, =гар (сороҕор туспа тылбаастаммат); когда мы организованы, для нас нет невыполнимых задач биһиги тэрээһиннээх буоллахпытына, биһиэхэ кыайтарбат соруктар суохтар.

когда-либо

нареч. см. когда-нибудь.

когда-либо, когда-нибудь

нареч
хаһан эмэ

когда-нибудь

нареч. 1. вопр. хапан эмэ, хапан эрэ; ты когда-нибудь был в Москве? эн хапан эмэ Москваҕа сылдьыбытыҥ дуо? 2. относ, хапан эмэ; когда-нибудь и мы поедем хапан эмэ биһиги эмиэ барыахпыт.


Еще переводы:

некогда

некогда (Русский → Якутский)

II нареч. (когда-то) хаһан эрэ, өрдөөҕүтэ.

бахсый

бахсый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Кэтит, улахан, ол гынан баран тииһэ суох буолан хапсыйбыт, мырчыстан уолбут сирэйдээх буол. Иметь широкое, большое, когда-то мясистое, но теперь дряблое от старости лицо
Туйаара сапсыйан кэбиһээт, туран барыаҕын, ийэтэ эмискэ кырдьан бахсыйбыт сирэйин өйдөөн, туттунна. «Сахаада»

-то

-то (Русский → Якутский)

частица
эрэ. Кто-то - ким эрэ. Где-то - ханна эрэ.Когда-то - хаһан эрэ

хаһан

хаһан (Якутский → Русский)

мест. 1) вопр. когда; хаһан кэллиҥ? когда ты пришёл?; хаһан занятие буолар? когда состоятся занятия?; 2) неопр., употр. с частицами эмэ, эрэ когда-нибудь, когда-то; хаһан эмэ кэлиэҕэ когда-нибудь он придёт; хаһан эрэ көрбүтүм когда-то я видел (это); 3) отриц., употр. с частицами да, даҕаны никогда; хаһан да хойутаабатаҕым я никогда не опаздывал.

хаһан эрэ

хаһан эрэ (Якутский → Якутский)

быһ. суох солб. аат. Хайа кэмҥэ буолбута (олох урут), буолара (өссө да ыраах) биллибэт. Некогда в прошлом, когда-то, неизвестно когда в будущем, ещё нескоро
Хаһан эрэ биһиэхэ, Саха сиригэр, бурдук диэн төрүт суоҕа үһү. Суорун Омоллоон
Ийэлэр, …… Эһигини сүүс сыл эдэр, Өлүөр гынар дьикти эми Хаһан эрэ булбут киһи. И. Гоголев
Хаһан эрэ, ханна эрэ үс игирэ уолаттар төрөөбүттэр. И. Данилов

өс-саас

өс-саас (Якутский → Якутский)

аат. Өһүөннэһии, өһүөҥҥэ түбэһии. Ненависть, вражда
Тэрэнтэй оҕонньор сүрэҕэр-быарыгар сөҥөн хаалбыт урукку кыһыыта-абата, өһөсааһа барыта өйүгэр-санаатыгар киирэн кэлитэлээтэ. Болот Боотур
О, өс-саас дириҥ, улам улаатан сүрэҕин-дууһатын тууйан барда. А. Сыромятникова
Өс-саас ситис — атаҕастаммытыбаттаммыты иэстэс, өстүйбүт санааҕын ситис. Мстить, отомстить за совершённое когда-то злодеяние
Ити биһи айыыбыт бухатыыра Иэс иэстэһэ, өһүн-сааһын ситиһэ, Үс төгүрүк сыл өрөөбөккө, тура Үс дойду сиксигин сүүрдэн иһэр. И. Эртюков
Икки атах кинини [бөрөнү] куһаҕаҥҥа тэптэ, хайдах эмэ өһү-сааһы ситистэххэ табыллар. Р. Кулаковскай
Өлөр-өһөр тиһэх кэмҥэ Өйө, күүһэ түмүлүннэ: Өһүсааһы ситиһэр Өркөн санаата уһуктар. П. Дмитриев

урут

урут (Якутский → Якутский)

I
сыһ.
1. Урукку кэмҥэ, оччолорго. Прежде, раньше, в те времена
Кини урут Иркутскайдааҕы уу ыстаансыйатын тутуутугар үлэлээбит. Суорун Омоллоон
Урут Лизаны кытта күүлэйдии сылдьан олорон кэпсэппит томторугар сытан эрэн, оччотооҕу кэрэ чаастарын ымпыгар-чымпыгар тиийэ аттара санаабыта. Д. Таас
Урут Үчүгэйгэ биир эмэ саха балаҕана онно-манна бытанан олорор буолара. Н. Заболоцкай
2. Ким эмэ иннинэ, бастакынан (тугу эмэ оҥор). Опережая кого-л., первым (делать что-л.)
Мариса урут сүүрэн тиийэн, дьиэтин айаҕын тэлэйэ баттаата. Эрилик Эристиин
Ким урут солоон бүтэрбит киһини испииһэктээн иһэр дуоската оҥоруохха. М. Доҕордуурап
Оннооҕор игирэлэртэн урут түспүт убай буолар. М. Чооруоһап
Урут түс — ким эмэ тугу эмэ гыныахтааҕын быһа түс, бастакынан оҥоро сатаа. Опережать кого-л. в чём-л., стремясь выделиться, выглядеть лучше кого-л.
Урут түһэн, аатыра охсоору гынар буоллаҕыҥ буолуо. Амма Аччыгыйа
Ордук дьон буолан, урут түһэн аһата оҕустахтара дии. «Чолбон»
Охоноос урут түһэн этэн кэбистэ. «ХС»
Урут ааспыт кэм тыл үөр. — хайааһын саҥарыах быдан иннинэ буолбутун көрдөрөр кэм. Давнопрошедшее время глагола
Урут ааспыт кэм буолар халыыба -быт, буолбат халыыба -батах сыһыарыынан үөскүүр. ФГГ СТ. Урут сыһыат туохтуур тыл үөр. — сүрүн хайааһын буолуон иннинэ оҥоһуллар хайааһыны көрдөрөр туохтуур халыыба. Деепричастие предшествования
Урут сыһыат туохтуур олус киэҥник туттуллар, онон ардыгар этиигэ хас да төгүл субуруччу туруон сөп. ФГГ СТ. Урут түс – бастакынан бар, айаннаа. Идти, уходить, ехать первым, опережать кого-л.
Бастаабатахпына, кини бастыа, урут түспүт арыый барыстаахха дылы буолуо. Амма Аччыгыйа
Атын ыҥыырдыы турдаҕына, ыалга сылдьыам диэн баран, урут түһэн кэбистим. «Чолбон»
Өрүс уута манан сатала суох синньиир эбит, аара хас да борохуоту ситэн урут түстүбүт. Күрүлгэн
ср. др.-тюрк. бурун, оза ‘прежде, раньше’, с.-юг. ор ‘в древности, когда-то’, монг. ур ‘прежде, раньше’
II
тыаһы үт. т. Мороду саҥатын үтүктүү. Подражание голосу чирка-клоктуна
Ол быыһыгар атыыр мородулар саҥалара «урут-урут» дэтэлээн ылаллара. С. Васильев
«Урутурут», — диэн үрүтүн үөһэ этэнтыынан, кутан-симэн кэбистэ мороду. Р. Кулаковскай

кэнэҕэс

кэнэҕэс (Якутский → Русский)

в будущем, потом, когда-нибудь; кэнэҕэс өйдүөҥ когда-нибудь поймёшь; кэнэҕэһин-кэнэҕэс в грядущем, в очень далёком будущем.

хааҥы

хааҥы (Якутский → Русский)

пустота, образующаяся подо льдом (когда из-под него уходит вода).

харыылаах

харыылаах (Якутский → Русский)

харыылаах дьыл год, когда бывает много ледяных заторов.